Is leefstijlgeneeskunde beter?

door | mei 16, 2019 | Klinische leefstijl, vitaliteit, Vitaliteitstherapeut | 0 Reacties

Ruim 30 geneeskundigen, hoogleraren en economen pleiten voor een radicale verandering in de gezondheidszorg om de diabetesepidemie te keren. Ze ondertekenden een brief die gepubliceerd werd in de NRC, waarin ze beschrijven hoe het breed implementeren van leefstijlgeneeskunde 2 miljard euro per jaar kan besparen.

 

 

Het stuk bevat interessante observaties over de huidige toestand die financieel onhandig tot pervers genoemd kunnen worden. Zo zijn er allerlei budget- en marktmechanismen die leefstijlinterventies in de weg zitten. De aanpassing in de leefstijl zouden niet alleen goedkoper zijn, maar ook de daadwerkelijke oorzaak aanpakken in plaats van het pappen en nathouden van de chronische diabetespatiënt met geneesmiddelen. Er zijn echter drie zaken die besproken zouden moeten worden. 
 
 
  1. Leefstijl heeft invloed op welvaartsziekten
  2. Leefstijlinterventies hebben langdurig effect op leefstijl
  3. Leefstijlinterventies hebben geen nadelen

De eerste claim is onbetwist en we weten al decennia dat diabetes type 2 tot zekere hoogte (tijdelijk) omkeerbaar is en dat het sterk afhankelijk is van het lichamelijk gewicht. Afslanken leidt tot remissie en mogelijk zelfs tot genezing. Het grootste probleem is echter dat we niet in staat zijn om de obesitasepidemie te keren. Ruim 15 jaar na het oprichten van het Platform Overgewicht Nederland (PON) is er geen effectiviteit aangetoond. Claim 2 dat leefstijlinterventies een langdurig effect op leefstijl hebben is zeer mager. Het is zeker mogelijk om tot 2 jaar verbetering te krijgen, maar na 5 jaar en 10 jaar zijn we terug bij af. Dat zou nog steeds de moeite waard kunnen zijn, ware het niet dat er ook nadelen zijn aan leefstijlinterventies. Het vergroot namelijk stigmatisering en de kans dat terugvallers, zwaarder worden dan bij aanvang is weinig besproken, maar een consistente observatie. Men valt dus niet alleen terug, men valt omhoog. Ook is in sommige gevallen gebleken dat het niets doet voor de mortaliteit. Een klassiek onderzoek met 1.200 zakenmannen uit Helsinki, leidde tot de schokkende vinding dat men de gezondheidsindicatoren kon verbeteren, zoals bloeddruk en cholesterol, maar toch meer mensen overleden dan in de controlegroep. Dat verschil bleef overeind na 5, 10 en zelfs 15 jaar. Het is een onderzoek waar leefstijlvoorstanders liever over zwijgen. Dat gebeurt wel vaker, ook met het zogenaamde gezondheidsdorp in Leende. Het betreft een initiatief van twee artsen, waarin patiënten het advies kregen om koolhydraatarm te eten. Men viel gemiddeld heel beperkt af, maar een klein deel kwam in gewicht aan, gemiddeld 7 kg. De kans dat zij last krijgen van diabetes neemt toe en zou toe te schrijven kunnen worden aan het voedingsadvies. We betwijfelen of de kosten van gewichtstoename meegenomen zijn in de calculaties van de economen. 

Zou in die 2 miljard besparing ook de kosten zijn opgenomen van die groep die juist na het afslanken in gewicht toeneemt?

Het burgerinitiatief waar men naar refereert in de brief wordt geleid door mensen die veelal radicale standpunten innemen en die aantonen dat een klein beetje kennis gevaarlijk kan zijn. Ook hebben we wisselende ervaringen met artsen. Als je tijdens een congres Arts & Voeding uit de mond van een spreker mag optekenen dat je een debiel bent (citaat), als je een diabetespatiënt niet met lowcarb begeleid, dan geeft dat bijzonder weinig vertrouwen. Het probleem is dat de artsen een sterk voedingsgerichte voorkeur lijken te hebben en die de diëtist liever wegzetten als leefstijlcoaches. Geen van beiden lijken comfortabel te bewegen in hun nieuwe jasje. De realiteit is dat de obesitasepidemie keren meer het karakter zou moeten hebben van een project armoedebestrijding, waarvan we weten dat het niet draait om rekenlessen zodat ze kunnen budgetteren. Ondanks het bestaan van NIBUD en door de gemeente gefinancierde budgetcoaches, is de schuld per huishouden nog steeds toegenomen. Ruim 1,4 miljoen Nederlanders leeft namelijk onder de armoedegrens en het aantal langdurig armen neemt toe. Die mensen zijn vooral bezig met de dag door te komen. Een interventie die moet voorkomen dat je over tien jaar diabetes krijgt staat bij hen niet echt op de prioriteitenlijst. Laat er nu een groot overlap zitten tussen deze groep armen en diabetes. Hun echte probleem is dat ze vooral beperkt zijn in hun autonomie en de vraag is of een verdere restrictie in voeding daarin gaat bijdragen.
Conclusie
Een leefstijlverandering heeft een positief effect op de gezondheid, net als dat sparen een positief effect heeft op eigen vermogen. De groep die een verhoogd risico heeft op diabetes is echter ook de groep die de grootste kans heeft om in de schulden te komen. Richten op leefstijl is daarom aanzienlijk minder gericht op de oorzaak van het probleem dan verondersteld wordt door de ondertekenaars van de brief. Er is een onderliggend probleem dat geadresseerd moet worden en dat vereist een veel bredere maatschappelijke aanpak. Een grote kwetsbare groep mensen staat in een overleefstand en die zijn niet bezig met preventie van diabetes over tien jaar. Ze zijn vooral bezig met de dag doorkomen en dat betekent dat leefstijlinterventies die gericht zijn op lange termijn weinig gehoor gaan krijgen bij de mensen die het echt nodig hebben. Het is nog maar de vraag of het huidige probleem een leefstijl of een vitaliteitsvraagstuk is.

Meer artikelen uit deze categorie 'Klinische leefstijl':

Maakt nociplasticiteit de pijn minder centraal?

Maakt nociplasticiteit de pijn minder centraal?

Het lichaam zit vol zenuwuiteinden genaamd nociceptoren die gespecialiseerd zijn in het waarnemen van prikkels die een (potentieel) schadelijke invloed hebben op het lichaam. Het uitschakelen van deze nociceptie bij mensen met chronische pijn leidt vaak niet tot...

Voor chronische pijn kun je naar de vitaliteitstherapeut

Voor chronische pijn kun je naar de vitaliteitstherapeut

Ongeveer 18 procent van de Nederlandse bevolking heeft last van chronische pijnklachten en ze kunnen niet echt ergens terecht. Bloed- en beeldvormend onderzoek wijzen niets uit en pijnstillers werken steeds korter. De vlucht naar het alternatieve circuit is...

Dit onderwerp wordt behandeld in de opleidingen:

Recente artikelen (Kennisbank) uit overige categorieën:

 

Stop met het nastreven van eigenwaarde

Stop met het nastreven van eigenwaarde

Het onderwerp eigenwaarde heeft veel psychologen beziggehouden en mag zich tot één van de meest omvangrijke dossiers in de psychologie rekenen. Het wordt ook wel zelfwaarde, zelfliefde, zelfwaardering en eigendunk genoemd en het is veel beschreven als de emotionele...

Hebben dikke mensen meer cravings?

Hebben dikke mensen meer cravings?

Als verlangen verandert in hunkeren naar voedsel dan wordt het een craving genoemd. Die cravings lijken vooral sterk te zijn gecorreleerd met hyperpalatibele (smakelijk) en hypercalorische voedingsmiddelen. Dik en dun kennen het verschijnsel van cravings, maar is er...

Beter, beter, beter met meditatie?

Beter, beter, beter met meditatie?

Oost en west lijken verenigd in het enthousiasme over meditatie. De consument, de media en de wetenschap zijn unaniem over het heilzame effect van een paar minuten mediteren per dag. Niet zweverig, wetenschappelijk bewezen effectief, geen wondermiddel, maar toch...

Redactionele noot

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, worden opgeslagen of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

We vernemen graag feedback over onze artikelen, omdat we verantwoording afleggen voor claims belangrijk vinden. Een clip is een korte post over actualiteit, een uitgelicht onderzoek of een curiositeit. Het is geen uitputtende verhandeling over het onderwerp, maar is bedoeld om een punt te maken door het in de context te plaatsen. We vernemen graag feedback over onze artikelen, omdat we verantwoording afleggen voor claims belangrijk vinden. 

Wil je kennis uitwisselen over vitaliteit, fitness en leefstijl met andere (aspirant)professionals, bezoek dan Café Chivo op Facebook.

 

  • 16 mei 2019: Artikel is geupdate met een alinea voorzien van kop ‘ACT voor meer autonomie’ 
  • Oorspronkelijk artikel 3 okt 2016

Geraadpleegde bron(nen)

  • Winkelhof M van (2019), Land K van. Diabeteszorg kan beter én jaarlijks miljarden goedkoper. NRC.nl 15 mei 2019
  • Strandberg TE (2018), Räikkönen K, Salomaa V, e.a.Increased Mortality Despite Successful Multifactorial Cardiovascular Risk Reduction in Healthy Men: 40-Year Follow-Up of the Helsinki Businessmen Study Intervention Trial. J Nutr Health Aging. 2018;22(8):885-891. Strandberg TE (2018), Räikkönen K, Salomaa V, e.a.Increased Mortality Despite Successful Multifactorial Cardiovascular Risk Reduction in Healthy Men: 40-Year Follow-Up of the Helsinki Businessmen Study Intervention Trial. J Nutr Health Aging. 2018;22(8):885-891.