Vitaliteit

Vitaliteit is een van de vele woorden, waar mensen een idee bij hebben, maar moeilijk vinden om het te omschrijven. Dit is mede omdat de betekenis van vitaliteit een transformatie heeft doorgemaakt. Vroeger associeerde men vitaliteit met meer spirituele zaken en had het een zweverig imago. Tegenwoordig wordt vitaliteit geassocieerd met het gezond houden van ouderen.

Volgens de Van Dale:

vi·ta·li·teit (de ~ (v.))
1 energie om te leven => levenskracht

De letterlijke betekenis van vitaliteit is dan ook op meerdere manieren te interpreteren en het zweverige imago komt van het zogenaamde vitalisme, een gedachte die uitgaat van het idee dat organische stoffen zich onderscheiden van anorganische stoffen, doordat er een speciale levensenergie doorheen vloeit (Bechtel W 1998). Hoewel we allerlei manifestaties van energie direct of indirect kunnen meten, is er geen spoor te vinden van deze vermeende levensenergie. De theorie is dan ook lang geleden verworpen (Bechtel W 1998).

 

Vitaliteit wordt tegenwoordig veelal in verband gebracht met gezondheid en als men het onstoffelijke erbij wil betrekken, spreekt men van emotionele gezondheid. Die definitie dekt voor Chivo nog steeds niet de volledige lading.

Vitaliteit volgens Chivo

Vitaliteit gaat over het bereiken en behouden van een autonoom en zinvol bestaan. Dat betekent concreet jezelf dromen toestaan, de wereld een klein beetje beter achterlaten dan je hem gevonden hebt en nu iets voor een ander kunnen betekenen, zonder jezelf te verliezen. Het draagt allemaal bij aan groei in harmonie met je omgeving. Dat is meer dan leven, dat is vitaliteit. Het is overduidelijk dat groei in harmonie met je omgeving een moreel kompas vereist, aangezien het lastig is om op koers te blijven in deze snelle wereld waar alles lijkt te mogen en alles moet kunnen. Het ijken van het moreel kompas is dan ook een onlosmakelijk onderdeel van een vitaliteitsaanpak. Vitaliteit gaat daarom niet over gezondheid, maar over ethiek.

 

Vitaliteit gaat niet over (emotionele) gezondheid, maar over ethiek

Verdere verdieping

Nu duidelijk is hoe we vitaliteit definieren gaan we verder met het beschrijven van het vak vitaliteit. Het doel is dan het verhogen van de autonomie en een meer zinvol bestaan. Dit is verdeeld in verschillende secties die via een uitklapbaar deel te lezen zijn:

De propositie

We leven in een nieuwe wereld met ongekende mogelijkheden en bijna zonder regels. Dat lijkt ideaal, maar in de praktijk leidt tot het verwarring en besluiteloosheid. Een vitaliteitsprofessional helpt bij dit soort levensvraagstukken om betere keuzes te maken voor het individu en voor bedrijven, zodat ze kunnen werken aan een autonoom en zinvol bestaan. De vraagstukken gaan over het behalen van doelen, over authenticiteit en autonomie, over morele dilemma’s, duurzaamheid of over zingeving. 

 

Vitaliteitscoaches kunnen individuen en bedrijven helpen met dit soort vraagstukken. Voor een individu gaat het over keuzes in het leven, in relaties, in zelfontplooiing, carrièrekeuzes, etc. Bij bedrijven kan een vitaliteitscoach helpen met het ontwikkelen van een duurzaamheidsbeleid dat ontworpen is rond de menselijke natuur. Mensen die ziek zijn en onverklaarbaar moe zijn, pijn voelen, zonder duidelijke reden somber en angstig voelen, die kunnen terecht bij een vitaliteitstherapeut.

Meer dan mindset

Autonomie en een zinvol leven worden doorgaans geassocieerd met mindset, de wijze waarmee je jezelf en de wereld bekijkt. Het is echter meer dan dat, aangezien je gevoelens en gedachten veelal hun oorsprong hebben vanuit het lichaam. Een voorbeeld is een onderzoek waarin vastgesteld werd dat rechters de drie dagen nadat de klok vooruit was gezet, zwaardere straffen uitdelen. Het lichaam dat van slag is, heeft flinke invloed op het gevoelsleven en het beoordelingsvermogen. Andersom hebben eenzame mensen meer (ongewenste) activiteit van het immuunsysteem. Daarom omvat het vak vitaliteit veel meer dan psychologie, maar begint het bij de cel, vervolgd door bioregulatie (de wijze waarop cellen met elkaar communiceren), perceptie (de wijze waarop het lichaam, maar ook ons bewustzijn dit interpreteert) en ecologie (invloed van de omgeving). Het is veelomvattend, wetenschappelijk onderbouwd en effectief. Het vak vitaliteit is holistisch zonder zweverig te zijn. 

Theoretische onderbouwing

Het vak vitaliteit bij Chivo is niet een samenraapsel van interventies die je in de leefstijl- en lifecoachhoek aantreft, maar het is gefundeerd op en geïntegreerd met diverse leidende- en aanvullende theorieën. Dit is belangrijk, omdat de uitkomsten beter voorspelbaar worden met een theorie. Het voortbouwen op stevige theorie is dus heel praktisch, als we psycholoog Kurt Lewin mogen parafraseren. Het vak vitaliteit is ingebed in de volgende theorieën:

  • Organismisch
  • Zelfdeterminatie
  • Evolutie
  • Goal pursuit
  • Pijn-neuromatrix
  • Voorspellende interoceptie
  • Sociale ecologie

De geïnformeerde lezer zal niet alleen weten dat de lijst van theorieën strekt van het sociale, psychologische tot het meer lichamelijke domein, maar ook de synergie ervan herkennen waarmee kunstmatige grenzen worden opgeheven. Voorbeelden zijn emoties, welke een lichamelijke sensatie is, maar ze worden traditioneel geschaard onder het psychosociale domein. Een ander voorbeeld is pijn, welke dominant wordt toegeschreven aan lichamelijke factoren, ondanks dat deze heel duidelijk psychosociale componenten bevat. Elk van de genoemde theorieen is een in wetenschap gefundeerde penseelstreek en samen schetsen ze de contouren van het vitaliteitsvak. Bij Chivo hebben we het afgelopen decennium deze contouren ingekleurd met een integraal werkmodel en op basis daarvan interventies geselecteerd gecontroleerd bewijs voor is. Werken vanuit een integraal mensbeeld is dus geen holle intuïtief-klinkende frase, maar een duidelijk op theorieën gefundeerde visie, die vertaald is tot een praktisch werkmodel en dat maakt vitaliteitswerk beduidend anders dan dat van lifecoaches, psychologen en leefstijlcoaches. De oppervlakkige gelijkenis heeft vooral te maken met overeenkomsten in de interventiesfeer, maar dat betekent niet dat de beroepen vergelijkbaar zijn. Dat vergelijk is net zo zinvol als het werk van een chirurg en een timmerman op een hoop gooien, omdat beiden een zaag hanteren. Het is daarom noodzakelijk om ook bij de interventies de oppervlakte te passeren.

De obstakels

Het vak vitaliteit bij Chivo kent bij ons twee afstudeerrichtingen, namelijk de vitaliteitstherapeut en de vitaliteitscoach. Vitaliteitstherapie is klinisch (patientgericht), terwijl vitaliteitscoaching vooral bedoeld is voor gezonde mensen die hulp nodig hebben om het avontuur aan te gaan. Het verschil verder toelichten is gemakkelijker als we beginnen bij de overeenkomsten. In beide gevallen gaat het namelijk om doelen behalen en obstakels overwinnen.

Er zijn veel obstakels maar veel kunnen geschaard worden onder de clusters:

  • pijn
  • angst
  • vermoeidheid

Ze kunnen het veranderen vertragen of zelfs verhinderen. Voor een vitaliteitscoach zijn de obstakels pijn, angst en vermoeidheid heel functioneel. Iemand die in het openbaar moet spreken kan dat beangstigend vinden en dat is functioneel, aangezien er sprake kan zijn van een afbreukrisico. Het is een manier van het lichaam om te waarschuwen tegen potentiele risico’s. Hetzelfde geldt voor pijn ervaren tijdens het tillen van een heel zwaar gewicht optillen zonder enige voorbereiding en training. Op deze wijze hoopt het lichaam schade te voorkomen. Toch ervaart 18 procent van Nederland chronische pijn zonder duidelijke oorzaak. In dat geval is de pijn niet meer functioneel. Als pijn, vermoeidheid en angst niet meer functioneel zijn, dan behoort dat tot het domein van de vitaliteitstherapeut.

Een vitaliteitsprofessional helpt met verkennen wat iemand doet, inventariseert de obstakels die het veranderen in de weg staan en helpt om de omgeving aan te passen zodat een ingezette verandering ook daadwerkelijk volgehouden kan worden. Het helpen bepalen van de doelen maakt het leven zinvol en het leren omgaan met obstakels verhoogt de autonomie. Dat is het vak vitaliteit.

Het beroepsperspectief

Het wordt steeds gebruikelijker om hulp te zoeken in het leven, aangezien de nieuwe wereld verwarrend is. De psycholoog, de lifecoach en ook de personal trainers hebben het druk en doen nuttig werk.Uit de voorgaande alinea’s wordt echter duidelijk dat we ‘het leven’ veel meer integraal moeten benaderen, Van cytologie (leer der cellen) tot ecologie (dynamiek tussen organismen en de omgeving) en vitaliteitsprofessionals kunnen deze verbinding maken.

 

  • De vitaliteitscoach werkt vaak als zelfstandige en coacht consumenten, werknemers en managers met het behalen van doelen. De aanleiding is veelal dat men stress ervaart en de stressbron kan strekken van een verstoorde relatie met voeding, geen discipline hebben, hoge werkdruk, gebrek aan zingeving tot eenzaamheid. Het maakt het moeilijker om doelen te behalen zoals het afmaken van een studie, het blijven uitstellen van belangrijke levensbeslissingen (kind, huis, wereldreis) of vastblijven zitten in een positie waar men niet wil zitten. De Chivo vitaliteitscoach kan hier in bijstaan op werknemers- en op beleidsniveau. Steeds vaker is er dan ook vraag naar vitaliteitscoaches in het bedrijfsleven.
  • De vitaliteitstherapeut werkt vaak als zelfstandige en krijgt vaak de ‘moeilijke’ gevallen doorverwezen, namelijk de mensen met klachten waar geen duidelijk oorzaak van is of waarvan de symptomen disproportieel zijn ten aanzien van de onderliggende ziekte. Het betreft dan zaken als chronische pijn en vermoeidheid, al dan niet in combinatie met angst en depressie (dubbeldiagnose). Veel van deze ziekten worden geschaard onder de noemer SOLK (somatisch onvoldoende verklaarbare lichamelijke klachten). Hoewel meerdere beroepen te maken hebben met SOLK, is de vitaliteitstherapeut erin gespecialiseerd. Het lukt vaak om de symptomen aanzienlijk te minderen, maar ook als dat niet tot de mogelijkheden behoort, dan wordt er een traject ingezet, waarin men vooral richt op een zinvol leven. De vitaliteitstherapeut wordt op dit moment (nog) niet vergoed, maar werkt wel steeds vaker met de bestaande zorgketens.

Opleidingen overzicht vitaliteitsprofessionals

De vitaliteitsopleidingen van Chivo, Vitaliteitscoach en Vitaliteitstherapeut, zijn toonaangevend omdat ze de meest recente wetenschappelijke inzichten vertalen in praktische handvatten. De vitaliteitscoach gaat over het helpen met floreren met gezonde mensen, terwijl de vitaliteitstherapeut hetzelfde doet bij ziekte. Beide opleidingen delen dezelfde basis, het vitaliteitsfundament in het eerste jaar, waarna men vervolgens doorgaat naar de afstudeerrichting.

Opleiding Vitaliteitscoach

Het leven is een avontuur, maar het is verre van perfect. Wij hebben allemaal wensen en dromen, maar zien vaak onneembare barrières die verhinderen dat we deze doelen verwezelijken. Veel van die obstakels zijn te overwinnen of te omzeilen en de vitaliteitscoach kan je daarbij helpen. Wil je mensen helpen met meer uit het leven te halen, dan kies voor je het vak Vitaliteitscoach. Lees meer >>

Opleiding Vitaliteitstherapeut

Ook (chronisch) zieke mensen willen meer uit het leven en vitaliteitstherapeut heeft met de aanvullende pathologische kennis, begeleiden bij pijn en depressie. De vitaliteitstherapeut kan alleen gevolgd worden als de vitaliteitscoach succesvol is afgerond. De vitaliteitstherapeut kan alleen gevolgd worden als de vitaliteitscoach succesvol is afgerond. Lees meer >>

Modules van het vitaliteitsfundament

Zpwel de opleiding Vitaliteitscoach als de opleiding Vitaliteitstherapeut hebben een doorlooptijd van 2 jaar. Het eerste jaar wordt echter gedeeld door de twee opleidingen en dat het wordt het vitaliteitsfundament genoemd. Daarna kan men kiezen voor een afstudeerrichting. De opleidingen zijn opgebouwd uit een reeks modules en het vitaliteitsfundament bestaat uit de volgende modules:

Functioneel Coachen

Functioneel Coachen is gericht op het verhogen van de autonomie en het bouwen aan een zinvol leven. Vragen die we proberen te beantwoorden is wat een leven goed maakt en hoe je het kunt bereiken. De module wordt ook gevolgd door beginnende- en gevorderde coaches die de meest recente wetenschappelijke inzichten vertaald krijgen naar praktische handvatten. Lees meer >>

Fysiek coachen

Deze module gaat niet zozeer over bewegen als wel emoveren. Nergens anders komt de uitdrukking ‘lichaam en geest’ zo goed tot uiting als in deze module, waarbij duidelijk krijgen dat we meer zijn dan ons brein en hoe we fysiek en emotioneel reageren op pijnlijke, beangstigende en vermoeiende obstakels. Dat maakt Fysiek Coachen, de meest natuurlijke extensie van Functioneel Coachen. Lees meer >>

Toegepaste Ethiek

In de module Toegepaste Ethiek wordt het goede leven als gevolg van goed handelen vanuit een wetenschappelijke insteek behandeld met respect voor filosofische tradities, zodat men betere keuzes kan maken in het leven. De module Toegepaste Ethiek gaat over ontplooien in harmonie met de omgeving, terwijl Functioneel Coachen meer gaat over zelfontplooiing en daarmee sluiten ze naadloos op elkaar aan. Lees meer >>