Basisemoties, niet of nooit geweest

door | apr 7, 2016 | Coachen, Vitaliteitscoach | 0 Reacties

In de TV serie ‘Lie to me’ blijkt de hoofdpersoon een systeem te hebben ontwikkeld om micro-expressies van het gezicht te lezen en daarmee emoties en intenties te kunnen raden. Dit personage is losjes gebaseerd op psycholoog Paul Ekman, die het idee van Charles Darwin van zes basis-emoties dacht te hebben aangetoond. Hij werd daarmee een van de meest invloedrijke psychologen van de 20e eeuw.

Zijn de zes basis-emoties genaamd angst, blijheid, verdriet, boosheid, verwondering en walging wel zo universeel?

Het bestaan van de zes basis-emoties genaamd angst, blijheid, verdriet, boosheid, verwondering en walging, wordt al langere tijd in twijfel getrokken. Deze basisemoties zouden namelijk van het gezicht te lezen moeten zijn, zo meende Charles Darwin te hebben geobserveerd tussen de soorten. Hij opperde dat deze universeel zouden zijn en dus voor de gehele mensheid gelden. Ekman onderzocht dit idee door primitieve stammen foto’s met gezichtsuitdrukkingen te laten sorteren op basis van emotie. De stammen bleken dat redelijk goed te kunnen, maar het aantal categorieën was helaas beperkt. Een onafhankelijke onderzoeksgroep besloot het daarom over een andere boeg te gooien. Zij introduceerden geen categorieën, maar lieten de leden van een primitieve stam, die weinig contact hadden met de westerse wereld, foto’s op basis van gezichtsuitdrukking bij elkaar op een stapel leggen. De deelnemers konden de gezichtsuitdrukkingen niet koppelen aan emoties en faalden miserabel (Gendron M 2014). Als emoties echt universeel zouden zijn, dan was dit een koud kunstje.

Geen relatie met gezichtsuitdrukkingen en geen vast patroon in de breinscanner (fMRI)

Westerlingen kunnen veel beter de emoties raden van Westerlingen, maar ook die zijn verre van perfect. Op de foto’s met gezichtsuitdrukkingen worden de emoties niet verborgen en zelfs dan blijkt het al lastig te zijn. Het doet vermoeden dat het spotten van micro-expressies nagenoeg onmogelijk is, als het hele idee al plausibel is. De nationale veiligheidsdiensten, die met het zogenaamde Facial Codingsysteem van Ekman geflirt hebben, kunnen dat beamen. Het is op alle Amerikaanse luchthavens ingezet, maar bleek geen enkel voordeel te bieden ten opzichte van de bestaande veiligheidssystemen. Naast de gezichtsuitdrukkingen is men ook al heel lang op zoek naar een vaste plek in het brein waar emoties gehuisvest zijn. Talloze fMRI (breinscan onderzoeken) zijn daar aan gewijd. In een overzichtsartikel waarin diverse meta-analyses worden aangehaald, blijkt dat fMRI onderzoeken vooral veel verschillende patronen laten zien en het is duidelijk dat er geen vast gebied is voor emoties (Touroutoglou A 2015). Ook het aloude idee dat angst huist in bijvoorbeeld de amygdala is inmiddels ontkracht. Dat een vlek oplicht in een breinscan is nietszeggend. Je kunt niet zien of iemand verslaafd, verliefd of boos is met een breinscanner. Het is overgesimplificeerd.
De stekker uit basisemoties
Conclusie
Men heeft inmiddels de stekker uit de TV serie en het veiligheidsprogramma getrokken. De basisemoties zijn min of meer ook al afgeschreven en het betekent dat we naar een nieuw tijdperk gaan, waarin we aanvaarden dat emoties geen vaste plek hebben in het brein, maar een construct zijn als gevolg van connecties in het brein die uniek zijn voor elk individu. Wij zijn daarmee dus niet ons brein, maar ons connectoom.

Meer lezen uit deze categorie 'Coachen':

Vitaliteitscoaching deel 2: Chronische stress is niet het probleem

  In Nederland, maar ook in de rest van de wereld, gaan er zaken mis. Overgewicht, chronische ziekten en kennelijk nemen ook burn-out/depressie de overhand. Volgens sommigen heeft dat alles te maken chronische stress die het moderne leven met zich meebrengt waar we...

Positieve psychologie deel 7: 20 jaar jong, tijd voor een feestje?

Psychologie is de studie van het menselijk gedrag en de laatste honderd jaar toch vooral van ziekelijk gedrag. Hoewel er natuurlijk wel onderzoeken plaatsvonden die methoden onderzoeken om ons zelf te verbeteren, zijn die ondergesneeuwd geraakt. Vanaf 1998 veranderde...

Dit onderwerp komt aan bod in de volgende opleidingen:

Meer lezen uit overige (kennisbank) categorieën:

Spierhypertrofie deel 4: Meer schade, meer spiergroei?

  De zoektocht naar efficiëntere manieren van het bereiken van spierhypertrofie heeft drie mechanismen blootgelegd, namelijk trainingsvolume, metabole stress en spierschade. Wat is de rol van de laatste en is het überhaupt noodzakelijk?Groei zonder schade Om...

‘The China Study’ – Red jezelf, word veganist?

  Het onthouden van consumptie van dierlijke producten, zoals veganisten doen, wordt geassocieerd met een betere gezondheid. Veel veganisten zijn meer bewust bezig met gezondheid en daardoor roken en drinken ze minder dan gemiddeld. Ze zijn ook vaak (lichamelijk)...

Redactionele noot

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, worden opgeslagen of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

We vernemen graag feedback over onze artikelen, omdat we verantwoording afleggen voor claims belangrijk vinden. 

Wil je kennis uitwisselen over vitaliteit, fitness en leefstijl met andere (aspirant)professionals, bezoek dan Café Chivo op Facebook.

 

Geraadpleegde bron(nen)

  • Gendron M (2014), Roberson D, van der Vyver JM, Barrett LF. Perceptions of emotion from facial expressions are not culturally universal: evidence from a remote culture. Emotion. 2014 Apr;14(2):251-62
  • Touroutoglou A (2015), Lindquist KA, Dickerson BC, Barrett LF. Intrinsic connectivity in the human brain does not reveal networks for ‘basic’ emotions. Soc Cogn Affect Neurosci. 2015 Sep;10(9):1257-65.

Share This