Is NEAT ophogen de sleutel voor een gezond gewicht?

door | mei 14, 2017 | Bewegen, Leefstijl |

Sportscholen zitten vol met mensen die niet af lijken te slanken. Het zou daarom vooral gaan om de fysieke activiteit buiten het sporten om, de zogenaamde NEAT (non-exercise activity thermogenesis). Als dat zo is, dan gaat bewegen integreren in de leefstsijl een belangrijkere rol spelen in leefstijlbegeleiding. Het is daarom zinvol om de meest recente wetenschappelijke inzichten te raadplegen.
De ACSM die pro-bewegen is, blijft behouden in haar uitspraken
Sporten, NEAT en NEPA
Bewegen om af te slanken wordt geassocieerd met sporten. De Amerikaanse vereniging voor sportherapeuten (ACSM) is echter heel voorzichtig met haar uitspraken en steekt vooral in op gezondheid. Ook een recente meta-analyse met daarin 23 experimenten toont aan dat sporten alleen zeer beperkt bijdraagt aan afslanken en dat het effect na 12 maanden volledig verdwenen is (Westerterp K 2018). Men moet echter onevenredig veel bewegen, wil men echt afslanken, maar het leidt wel tot een betere lichaamscompositie.
NEAT is niet hetzelfde als NEPA
Aangezien sporten weinig zoden aan de dijk zet is men gaan zoeken naar activiteiten buiten het sporten om, de zogenaamde NEAT (non-excercise thermogenesis) en soms ook non-exercise physical activity genoemd afgekort tot NEPA. De NEAT en de NEPA lijken uitwisselbaar, maar toch is er een verschil. Een goed voorbeeld is de 10.000 stappen per dag regel. De NEPA gaat over die stappen, terwijl de NEAT vooral gaat over de energie die men gebruikt voor die activiteit. In eerste instantie gaan die gelijk op, maar na verloop van tijd gaat men steeds efficienter bewegen, waardoor de NEAT afneemt terwijl de NEPA (10.000 stappen) gelijk blijft. Het verklaart waarom bewegen steeds minder gaat opleveren. Toch suggereren auteurs van een recente meta-analyse dat NEAT daadwerkelijk bijdraagt aan additionele energie-uitgave (Silva AM 2018). Een nadere bestudering van de analyse toon echter aan dat er verschillende meetmethodieken zijn gehanteerd. De dubbelgemerkte watertechniek die de gouden standaard is, toont geen effect van NEAT, terwijl de mindere betrouwbare technieken zoals stappentellers dat wel doen. De conclusie is dus nogal voorbarig.
Wearables registreren onder ander stappen en verdiepingen die men aflegt
Wearables
Het gegeven dat fysieke activiteit beperkt bijdraagt aan gewichtsregulatie of afslanken is niet nieuw. Emeritus hoogleraar Klaas Terpstra predikt hier al jaren over en onderbouwt dat met data uit bijvoorbeeld dubbelgemerkte watertechniek. Deze techniek meet simpel gesteld de CO2 die een persoon over een periode van twee weken uitademt en met wat ingewikkeld rekenwerk kun je vaststellen wat hij verbrandt. Hoe meer activiteit, hoe meer CO2 het lichaam heeft verlaten. Het idee dat fysieke activiteit weinig bijdraagt aan gewichtsregulatie is zo contra-intuitief en de meettechniek is zo abstract dat het niet lijkt te landen. Met de komst van wearables wordt het al een stuk concreter, aangezien die vertelt hoeveel stappen je hebt genomen en vaak zelfs hoeveel verdiepingen je hebt gelopen. Een wearable draag je doorgaans 24 uur per dag om je arm, soms zelfs tijdens het douchen. Het kan bewegingen in 3D registreren en vertalen in stappen en verdiepingen. Dat is natuurlijk niet supernauwkeurig, maar het geeft wel een beeld en een trendmeting.  Inmiddels hebben al talloze onderzoeken plaatsgevonden waarin men het effect van fysieke activiteit met wearables analyseert in relatie tot het gewicht.
Wat zeggen de korte termijn onderzoeken
De onderzoeken
Er zijn inmiddels voldoende onderzoeken om een zogenaamde meta-analyse te maken en die is recent gepubliceerd (Visser HHJ 2016). Op basis van de wearables data blijkt dat de fysieke activiteit in deze onderzoeken toeneemt over een periode van 4 tot en met 12 weken, voldoende om een negatieve energiebalans af te dwingen. Toch blijkt dit niet te leiden tot gewichtsverlies. De kritiek is dat de tijdsduur te kort is en daarom is het goed dat er een langerdurend onderzoek is gepubliceerd. 
Wat zegt een lange termijn onderzoek
In dit onderzoek (Jakicic JM 2016) dat twee jaar in beslag nam, dienden de deelnemers eerst 6 maanden af te slanken om vervolgens een opdracht te krijgen om het gewicht op peil te houden voor een periode van anderhalf jaar. Daartoe werden twee groepen gemaakt, waarbij de eerste regelmatig een elektronisch dagboek in moest vullen, terwijl de andere groep een wearable kreeg die de deelnemers eraan herinnerden hoeveel stappen ze nog moesten lopen. Beiden groepen kregen overigens telefonische ondersteuning. Na twee jaar bleek dat de meeste deelnemers al in gewicht waren toegenomen en een saillant detail is dat de groep die wearables droeg nog het meest. De wearablesgroep bewoog na 2 jaar nog steeds meer dan bij de start, maar dat heeft niet bijgedragen aan het keren van terugval.

 

Bewegen voor je gezondheid, voeding voor de lijn

Conclusie
De eeuwige discussie over voeding versus bewegen zal nog wel blijven voortduren en neemt soms ook in wetenschappelijke kringen nog felle vormen aan. Het idee dat ‘normaal’ bewegen weinig bijdraagt aan gewichtsregulatie is contra-intuitief, maar het is vooral theorie. Het hebben van een theorie is natuurlijk goed, maar het hebben van data is beter. Het zijn de data die uitwijzen dat bewegen belangrijk is voor de gezondheid, maar dat men voor de lijn vooral op voeding moet letten.

Meer lezen uit deze categorie 'Klinische Leefstijl':

Insuline onbegrepen deel 13: Koolhydraatintolerant

Insuline onbegrepen deel 13: Koolhydraatintolerant

Zijn er mensen die niet tegen koolhydraten kunnen en zou dat de reden zijn waarom ze diabetes krijgen? Steeds vaker spreekt men van koolhydraatintolerantie, zo ook in een recent onderzoek van de Ohio universiteit. Deze mensen zouden gebaat zijn bij een...

Is leefstijlgeneeskunde beter?

Is leefstijlgeneeskunde beter?

Ruim 30 geneeskundigen, hoogleraren en economen pleiten voor een radicale verandering in de gezondheidszorg om de diabetesepidemie te keren. Ze ondertekenden een brief die gepubliceerd werd in de NRC, waarin ze beschrijven hoe het breed implementeren van...

Clip: Koolhydraatarm dieet niet nodig voor diabetes type 2

Clip: Koolhydraatarm dieet niet nodig voor diabetes type 2

In de gezondheidszorg lijkt men ervan overtuigd dat koolhydraatarm ook wel bekend als lowcarb noodzakelijk is bij de bestrijding van diabetes type 2 Een clip is een kort item over een onderzoek of een curiositeit. Het is geen uitputtende verhandeling over het...

Dit onderwerp komt aan bod in de volgende opleidingen:

Recente artikelen (kennisbank) uit overige categorieën:

De anatomie van complotdenken

De anatomie van complotdenken

Het aantal complottheorieën is niet meer bij te houden. Of er meer complotdenkers zijn of dat de verschillende mediakanalen de verspreiding ervan accelereren is onduidelijk, omdat harde data ontbreken. De coronapandemie doet zelf een flinke duit in de zak en hoewel we...

Stop met het nastreven van eigenwaarde

Stop met het nastreven van eigenwaarde

Het onderwerp eigenwaarde heeft veel psychologen beziggehouden en mag zich tot één van de meest omvangrijke dossiers in de psychologie rekenen. Het wordt ook wel zelfwaarde, zelfliefde, zelfwaardering en eigendunk genoemd en het is veel beschreven als de emotionele...

Hebben dikke mensen meer cravings?

Hebben dikke mensen meer cravings?

Als verlangen verandert in hunkeren naar voedsel dan wordt het een craving genoemd. Die cravings lijken vooral sterk te zijn gecorreleerd met hyperpalatibele (smakelijk) en hypercalorische voedingsmiddelen. Dik en dun kennen het verschijnsel van cravings, maar is er...

Redactionele noot

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, worden opgeslagen of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

We vernemen graag feedback over onze artikelen, omdat we verantwoording afleggen voor claims belangrijk vinden. Een clip is een korte post over actualiteit, een uitgelicht onderzoek of een curiositeit. Het is geen uitputtende verhandeling over het onderwerp, maar is bedoeld om een punt te maken door het in de context te plaatsen. We vernemen graag feedback over onze artikelen, omdat we verantwoording afleggen voor claims belangrijk vinden.

Wil je kennis uitwisselen over vitaliteit, fitness en leefstijl met andere (aspirant)professionals, bezoek dan het community platform van Chivo.

Geraadpleegde bron(nen)

  • Jakicic JM (2016), Davis KK, Rogers RJ, .e.a. Effect of Wearable Technology Combined With a Lifestyle Intervention on Long-term Weight Loss. JAMA September 20, 2016, Vol 316, No. 11
  • Silva AM (2018), Júdice PB, Carraça EV, e.a. What is the effect of diet and/or exercise interventions on behavioural compensation in non-exercise physical activity and related energy expenditure of free-living adults? A systematic review.Br J Nutr. 2018 Jun;119(12):1327-1345.
  • Westerterp KR (2018) Exercise, energy balance and body composition.Exercise, energy balance and body composition. Eur J Clin Nutr. 2018 Sep;72(9):1246-1250. doi: 10.1038/s41430-018-0180-4. Epub 2018 Sep 5. Review.
  • Vries HJ de (2016), Kooiman TJM, Ittersum MW van, e.a. Do activity monitors increase physical activity in adults with overweight or obesity? A systematic review and meta-analysis. Volume 24, Issue 10 October 2016 Pages 2078–2091