Morele typecasting
Vorige maand werd Brian Thomson, de directeur van een Amerikaanse zorgverzekeraar, neergeschoten op klaarlichte dag, en de reacties waren over het algemeen juichend. Dat is opmerkelijk, aangezien moord nooit iets is om te vieren. Hoe je de reactie kunt verklaren, bespreken we vanuit de motivatiewetenschap.
Er zijn meerdere mechanismen die mensen motiveren om een dergelijke daad te vieren, en ze zijn met elkaar verbonden. We bespreken er twee.
- Onkwetsbaarheid van onderdrukkers
We raken verontwaardigd als we zien dat kwetsbaren worden geschaad, zoals bij het schoppen van puppy’s of het uitbuiten van kinderen. In moreel onderzoek (Womick J 20240) wordt in beschrijvingen van scenario's gevraagd naar de inschatting van kwetsbaarheid. Uit Amerikaanse onderzoeken blijkt dat progressieven een CEO als onkwetsbaar beschouwen, terwijl conservatieven deze als matig kwetsbaar zien.
Interessant is dat progressieven de wereld lijken te verdelen in onkwetsbare onderdrukkers en kwetsbare onderdrukten, terwijl conservatieven de meeste mensen als even kwetsbaar zien. Progressieven zien Thomson dus eerder als een onderdrukker die is geëlimineerd, terwijl conservatieven hem als slachtoffer beschouwen. Dit verschil in perceptie van kwetsbaarheid speelt een belangrijke rol in het ontstaan van polarisatie.
- Morele typecasting
Het idee van morele typecasting (Grey K 2009) is dat mensen anderen vaak neerzetten als een held of een schurk. Het interessante daarbij is dat schurken volgens velen nauwelijks tot geen pijn kunnen voelen. Daarnaast wordt soms gesteld dat slachtoffers die pijn ervaren geen schuld treffen. Als een schurk iemand pijn doet, denken mensen vaak dat deze schurk zelf geen pijn kan ervaren.
In het geval van deze CEO zagen de meeste progressieven hem als een onderdrukker die slachtoffers uitbuit en daarom geen pijn kan voelen. Dit maakt het moeilijk om empathie voor hem te hebben. De gedachte dat de dader er mogelijk voor zorgt dat zorgverzekeraars hun klanten beter gaan bedienen (in plaats van uitbuiten), maakt hem in hun ogen zelfs tot een held.
De combinatie van deze twee psychologische constructen en de experimenten die daarmee zijn uitgevoerd, verklaart grotendeels dit ongepaste effect en vormt ook een belangrijke schakel in het begrijpen van hoe (politieke) polarisatie ontstaat.
Aan het einde van de week zal er een nieuwe VisieVitaal worden verzonden met als onderwerp ‘Pil tegen Polarisatie’. Ben je nog niet geabonneerd, dan kun je je hier inschrijven.
Moraliteit is een onderdeel van motivatiewetenschap en wordt in de opleiding tot Vitaliteitskundige (OVK) behandeld in de los te volgen module Toegepaste Ethiek (MTE) die vr 7 feb start.
