HEXACO blijft bruikbaar

Met de huidige ontwikkelingen kun je je afvragen wat de waarde nog is van bestaande persoonlijkheidsmodellen. Die blijven voorlopig nog heel goed werkbaar en in deze post zal ik dat toelichten.

🔽 Top-down benadering

Huidige modellen zijn grotendeels top-down ontwikkeld vanuit trekken, waar theoretische facetten onderliggen om vervolgens items (vragen) te ontwikkelen. Als je echter vanaf de antwoorden op de items omhoog werkt (data- en niet theoriegedreven), blijken er met de FFM-items minder facetten en meer trekken te manifesteren, zoals je hier kunt lezen.

🔀 Statistische bevestiging

Betekent dit dat wat we nu hebben onbruikbaar is geworden? Nee, maar het is belangrijk om een verschil te maken tussen het Five Factor Model (FFM) en het zesfactorenmodel (HEXACO). De vijf factoren zijn verkregen via exploratieve factoranalyse (EFA) en die wil je vervolgens bevestigen met een confirmatieve factoranalyse (CFA). Dat is bij de FFM niet gebeurd, omdat het niet lukte. Wat je wilt, is dat toegewezen facetten ook overtuigend op een trek laden (dus 'plakken'), maar nadere analyses laten zien dat sommige facetten gaan zweven. Dit worden ook wel crossloadings genoemd, en het betekent dat het model niet echt heel stabiel is.

👍 HEXACO is stabiel

HEXACO daarentegen is wél bevestigd via CFA. Hoewel er ook crossloadings aanwezig zijn van sommige facetten — aangezien bijvoorbeeld rechtvaardigheid van integriteit ook laadt op consciëntieusheid (.32), angstigheid van emotionaliteit op openheid (.40) — zie je dat die secundaire crossloadings zwak zijn. Anders gesteld: HEXACO is statistisch een stabieler model dan het FFM.

🔼 Bottom-up

Als de bottom-up analyse echter andere facetten genereert, hoe stabiel is HEXACO dan? Het blijft best stabiel, omdat de facetten daadwerkelijk laden op de trekken. Er zijn alleen meer facetten dan de 24 die nu geassocieerd worden met HEXACO. Anders gesteld: een bottom-up analyse zou wel eens een betere set van facetten kunnen opleveren, maar de huidige facetten (op wat zwakke crossloadings na) vormen nog steeds een stabiel fundament. Een bottom-up analyse zou zelfs wel eens andere trekken kunnen opleveren. De persoonseigenschappen blijven gelijk, maar zullen anders georganiseerd worden.

👍Future-proof

Dat wordt anders als men ook nog meer items gaat toevoegen met een bottom-up analyse, maar zover zijn we voorlopig nog lang niet, omdat men die data eerst moet genereren, terwijl de HEXACO-data er al zijn. Die data zijn heel waardevol. Daarnaast bevat HEXACO het hele FFM en ook die data kun je dus gebruiken. Maar het is overduidelijk dat er allerlei ontwikkelingen zijn die wij in de gaten houden.

👌 Onze keuze

Wij zijn gestandaardiseerd op HEXACO, simpelweg omdat dat het meest stabiele model is en omdat de additionele trek 'Integriteit', ook daadwerkelijk iets voorspelt. Wij zijn daarmee backwards compatible en future-proof!

Meer leren over hoe je dit in de praktijk toepast kun je in onze module Veranderkunde/Identiteitsontwikkeling: