Ikigai of IK-igai
Het bekende venndiagram links op de afbeelding is een uitgeklede versie van het concept Ikigai. Zo heeft Mieko Kamiya, een Japanse psychiater en auteur van het boek Ikigai ni Tsuite (Over de zin van het leven), het nooit bedoeld. Als je door de lens van de zelfdeterminatietheorie (ZDT) kijkt, zie je waar de gaten vallen in het Ikigai-venndiagram.
Er worden een aantal fundamentele vragen gesteld, verdeeld over vier domeinen, zoals:
👉 Waar je van houdt
👉 Waar je goed in bent
👉 Waar je voor betaald kunt krijgen
👉 Wat de wereld nodig heeft
Dat zijn heel zinvolle vragen, maar ze missen op sommige punten de essentie. Een voorbeeld van wat mist is:
☝ Wie je nodig hebt
Dat geldt niet alleen voor het privéleven, maar ook heel duidelijk voor werk. Elk mens moet namelijk een leven lang samenwerken om in de eigen basisbehoeften te voorzien. Dat is niet alleen veelzeggend als het gaat om welbevinden, maar ook motivatie, aangezien de energie (vitaliteit) voortvloeit uit het verlangen naar én de bevrediging van die basisbehoeften. Dit ligt overigens veel dichter bij wat Kamiya bedoeld heeft, zoals je hier kunt lezen:
🔍 Wetenschappelijke basis
Wij accepteren de ZDT dan ook als een macroraamwerk, juist omdat je sneller ziet waar de gaten vallen. Daarmee is niet gezegd dat de ZDT compleet is, aangezien autonomie, competentie en betrokkenheid/binding de drie psychologische basisbehoeften vormen, zoals je kunt zien in ons venndiagram aan de rechterzijde. Wij hebben daar rechtvaardigheid aan toegevoegd – een bijzonder rijk en gelaagd construct – als kandidaat-psychologische basisbehoefte. Er zijn overigens nog andere kandidaten. Waarom wij denken dat rechtvaardigheid een betere of überhaupt een kandidaat is, valt buiten de scope van deze post.
Belangrijk is dat de psychologische basisbehoeften waarover consensus bestaat, crosscultureel en onafhankelijk zijn gerepliceerd. Het effect op motivatie, welbevinden, prestaties, weerbaarheid en veerkracht, is dan ook in talloze meta-analyses bevestigd. Op basis van die bewijslast is het overduidelijk dat Ikigai een fundamenteel ingrediënt mist.
🚀 Onderlegger
Zo zien we dat overigens ook bij positieve gezondheid, schematherapie en acceptance and commitment therapy (ACT). In alle gevallen hebben we steeds gesteld dat je het kunt verbeteren door de ZDT te accepteren als macroraamwerk. Het zou zo'n boost geven aan de onderbouwing!
Het is dus heel goed mogelijk, waarmee je de bewijsbasis versterkt. En aangezien wetenschap empirisch is – dus in de praktijk werkt – word je ook nauwkeuriger en effectiever. Natuurlijk kun je ook direct naar de bron, en dat is ons kompas (dat sommigen van ons overigens ‘de bloem’ noemen, omdat het ook gaat over floreren). Die tref je hier:
