DiSC gedragsstijlen in strijd met de praktijk!
DiSC draait niet om het plaatsen van mensen in hokjes, maar om gedrag, zo claimt men. Hiermee kun je vier gedragsstijlen onderscheiden (zie afbeelding links). Dat klinkt aantrekkelijk, aangezien gedragsstijlen uitgebreid onderzocht zijn.
Uit een analyse blijkt echter dat DiSC vooral de Big Five-persoonlijkheidstrekken (OCEAN) Extraversie en Aangenaamheid meet, terwijl Openheid, Consciëntieusheid en Neuroticisme nauwelijks aan bod komen.
Dat is op zich niet erg, omdat Extraversie en Aangenaamheid gedragsstijlen beschrijven en met name in interacties. Dit maakt het geschikt voor het bedrijfsleven, waar samenwerking belangrijk is. Dit wordt vaak weergegeven in een zogenaamd interpersoonlijk circumplex waarin twee trekken worden gekruist. Een vereenvoudigde versie hiervan is rechts terug te vinden op de afbeelding.
Een interpersoonlijk circumplex beschrijft de interacties tussen mensen. Je persoonlijkheid laat zien welke neiging je hebt in die interacties. Je neiging kan bijvoorbeeld meer offensief dan adaptief zijn of meer assertief dan defensief. Dit hangt af van hoe extravert of aangenaam je bent. Mensen die hoog scoren op deze trekken, zijn doorgaans meer sociaal aanwezig en vriendelijk. Lage scores worden vaak geassocieerd met een meer teruggetrokken of confronterende houding. De termen die we hier hanteren, hebben we gekozen vanwege hun eenvoud, maar je kunt ook genuanceerdere varianten kiezen.
DiSC lijkt in de bovenste twee kwadranten redelijk aan te sluiten, maar gaat de mist in bij de onderste twee. Stabiel is namelijk niet per se ingetogen, en consciëntieus zijn is niet per se taakgericht. Je kunt mensgericht én consciëntieus zijn. Het is vreemd dat deze combinatie in DiSC niet voorkomt, aangezien volgens het CBS een aanzienlijk deel, zo niet de meerderheid van de mensen juist in deze categorie valt. Bij het CBS spreekt men van altruïsme in plaats van aangenaamheid, maar het gaat om dezelfde trek.
"Betrouwbare en vriendelijke collega's bestaan niet volgens DiSC"
Dat consciëntieus zijn bij DiSC tegenover mensgerichtheid staat, is zowel onlogisch als wetenschappelijk niet onderbouwd. Het betekent concreet dat betrouwbare en vriendelijke collega's niet bestaan. In de praktijk is dat echter het merendeel van je collega's. Daarnaast blijkt dat de vragenlijst van DiSC nauwelijks consciëntieusheid meet, waardoor het vreemd is dat dit überhaupt genoemd wordt.
Het tegenargument op het bezwaar is natuurlijk dat niemand in een enkel hokje past, maar dat we allemaal iets hebben van de vier. Toch ligt er heel duidelijk een accent, want anders hoef je er geen kwadrant van te maken. Het is hooguit de vraag, wat het afkappunt is waarmee je bepaalt in welk kwadrant je valt. Dat is allemaal niet het punt. Het probleem is dat als betrouwbare vriendelijke collega's geen eigen hokje hebben, dan mis je het overgrote deel van de populatie. Dat is dus compleet losgerukt van de realiteit.
Wij begrijpen dat je als HR-professional of (team)coach iets eenvoudigs wilt, maar waarom kiezen voor een model dat in strijd is met praktijk, logica en wetenschap? Het interpersoonlijke circumplex is dan een veel logischere keuze. Er bestaan verschillende versies van, die vooral verschillen in de benamingen van de posities, zoals de Interpersonal Adjective Scales (IAS) van Wiggins, het AB5C-model van Hofstee en het IPC-model van Perco. Ook wij hebben een eigen variant en het is heel goed in staat om DiSC te vervangen met gedragsstijlen die wel representatief zijn voor de praktijk.
Meer leren kun je in de opleiding tot vitaliteitskundige (OVK):
