Denken en tegelijkertijd voelen kun je alleen zonder Insights / MBTI
"De eerste keer dat je ging, bleek vals alarm.
Een teerling op zijn kant die de andere zijde kiest
wanneer je het niet meer verwacht.
Je probeerde opnieuw, niet door eigen hand
maar door stiekem te verharden als brood op de plank
of als een noot die in de dop bedierf."
Je hebt zojuist het eerste vers van "Marcus" gelezen, een gedicht waarmee Sofie Verdoodt de winnaar werd van de 16e Poëzieprijs Melopee in 2024. Je kunt de volledige versie hier lezen:
Je kunt veel voelen tijdens het lezen van dit gedicht dat complexe emoties verkent rondom verlies en herinnering, waarbij het alledaagse wordt verweven met diepere symboliek. De subtiele humor en de spanning tussen acceptatie en verzet tegen het onvermijdelijke prikkelden intellectueel, evenals het meesterlijke taalgebruik.
Hoe had het gedicht uitgepakt als voelen en denken tegenpolen waren? Had Verdoodt kunnen schrijven wat ze schreef, en had ik de ervaring kunnen hebben die ik beschrijf? Waarschijnlijk niet, en daarom is het geruststellend om te weten dat denken en voelen helemaal geen tegenpolen zijn, zoals wordt beweerd bij Insights/MBTI (zie afbeelding). Dit sluit simpelweg niet aan bij wat er in de echte wereld gebeurt.
Elk model is een vereenvoudigde weergave van de werkelijkheid, maar zo’n voorbeeld als dit laat zien dat Insights geen relatie heeft met de realiteit en daarmee ook niet met de praktijk. Het probleem is niet dat je iets probeert uit te zetten op twee assen of in vier categorieën. Het probleem is dat de assen willekeurig gekozen zijn, met één as waarvan de uiteinden helemaal geen tegenpolen zijn.
In een echt persoonlijkheidsmodel (FFM/HEXACO) zijn denken én voelen helemaal niet gescheiden, maar komen ze samen in de trek Openheid. Esthetische waardering en onconventioneel denken, maar ook emotionaliteit en fantasie, zijn begrippen die je associeert met deze trek. Niet als tegenpolen, maar als synergisten. Ze versterken elkaar. Openheid associeert men niet altijd met emotie, maar mensen die er hoog op scoren ervaren vaker diepe en complexe emoties.
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0191886916308327
Er zijn veel mensen die door diepe reflectie in vervoering raken, maar er zijn ook gestreste piekeraars. Zijn dat denkers of voelers? Nou? Als je die allemaal mist dan falen Insights / MBTI dus in de praktijk. Ze leiden dan ook niet tot diepe inzichten bij mensen, maar zijn vooral geschikt als onderdeel van een teamuitje, waarbij je elkaar eens van een 'andere' kant leert kennen. Dat heeft nog steeds waarde, maar er zijn voldoende opties die alle voordelen hebben en geen van de nadelen.
Wil je meer horen over kleuren- en persoonlijkheidstesten dan kan dit in de 'Leiden met Lef' podcast van Moralys op Spotify of Apple podcast.
Deze onderwerpen worden uitgebreid behandeld in onze los te volgen module Veranderkunde / identiteitsontwikkeling (MVK), onderdeel van de opleiding Vitaliteitskundige (OVK). Meer info:
