Dopamine detox debunked

Wij zijn voor vereenvoudiging om didactische redenen, maar deze aflevering van Tegenlicht is een aaneenrijging van zeldzaam gênante overgesimplificeerde claims door psychiater Anna Lembke.

Door overstimulering met plezierige activiteiten en pijnvermijdend gedrag, reageren we met dopamineaanmaak in de nucleus accumbens en daardoor neemt de tolerantie toe, waardoor we er meer van nodig hebben om hetzelfde dopamineniveau te bereiken. Dat leidt tot verslaving. De oplossing is dopamine-vasten. Dit verhaal heb je vast niet voor het eerst gehoord, en dit soort neuroporno wordt alleen gebruikt als je echt niets te vertellen hebt, zo schreven we in 2017 al in ‘De dopamine dress-up’

Natuurlijk heeft Lembke medische expertise, maar laat je daar vooral niet door afleiden. Het is goed om kritisch te denken, en dat begint met het herkennen van een aantal rode vlaggen:

1. Medicaliseren van maatschappelijke problemen.
2. Extrapolatie van pathologische mechanismen naar maatschappelijke fenomenen.
3. Inzet van neuroporno en specifiek één stofje voor een narratief.
4. Psychiaters die je vertellen wat een goed leven is.

Niets van wat zij beschrijft bij verslaving is namelijk van toepassing op de huidige problemen. Dit verhaal gaat zelfs Harvard Health Publishing, doorgaans zelf niet vies van pseudowetenschap, te ver. En zij noemen het in 2020 terecht een ‘fad’.

In The Scientist kun je een crashcourse lezen over dopamine met de veelzeggende titel ‘Debunking the Dopamine Detox Trend’. En er zijn natuurlijk ook peer-reviewed artikelen (Fei 2021)

Dit wil niet zeggen dat je geen zorgen kunt hebben over leven in de 21e eeuw, maar er is veel kennis over het goede leven en het is geen specialisme van psychiaters. De gevestigde media, zoals de VPRO, zouden echt kritisch moeten leren denken en beginnen met 'hoe herken ik een expert' 101.

Meer leren over dopamine kun je in de module Healthcoach waar je effectief mensen begeleid met een gezonde leefstijl.