Afslanken is niet risicoloos
Wij zijn nooit zo geïnteresseerd in voor- en nafoto's, omdat we weten dat het draait om na-nafoto's. Dat komt omdat het jojo-effect er ook daadwerkelijk is, alleen niet volgens deze review (Sanaya N et al. 2024) die afgelopen jaar uitkwam.
💡 Ontbrekende studies
Een blik op de literatuurlijst vertelt je meteen waarom de auteurs tot deze conclusie komen. Zomaar een greep uit publicaties die ontbreken:
🔗 Pownal JN et al. 2015 (DXA)
🔗 Dandanell S et al. 2017 (BIA)
🔗 Murphy RA et al. 2014 (DXA)
Bij elkaar meer dan 5.000 deelnemers, waarvan de eerste studie uitmaakt van de Look AHEAD-studie, veruit de meest succesvolle leefstijlstudie die er is. Alle drie laten ze zien dat vetmassa toeneemt en vetvrije massa afneemt. Ook wordt jojoën gecorreleerd met een risicoverhoging op diabetes en sarcopenie.
💡 Kleine studies
Opvallend is dat Sanaya vooral hele kleine studies bevat die tussen de 6 en 349 deelnemers hebben. Er is een uitzondering, een cross-sectionele observatie (Halali et al., 2022), en de conclusie is als volgt:
“Multiple attempts to lose weight may unfavourably affect T2D risk factors as well as lifestyle intervention outcomes.”
De studies die ontbreken vormen een grotere groep dan de totale review van Sanaya met 23 studies.
Veruit het sterkste bewijs komt uit de Look AHEAD-studie waarin de leefstijlgroep 8 jaar is begeleid en die werd beëindigd omdat er geen verschil was in klinisch eindpunt (coronaire incidenten). Ook in secundaire eindpunten zoals HbA1c was er geen verschil. De begeleiding kostte ongeveer 10.000 dollar, vergelijkbaar met bariatrische chirurgie. Het effect werd zowel na het eerste als het achtste jaar gevonden.
💡 Andere review
Het idee dat het jojo-effect, ook wel bekend als weight-cycling (WC) geen specifieke gevolgen heeft voor de lichaamscompositie is opmerkelijk, zeker gezien een nieuwe review uit 2025 eveneens tot een andere conclusie komt:
"Effects of WC on body compartments may be underestimated depending on body composition measurements, interference of physical exercise, number of WC, age and population characteristics. Studies using the most precise methods to assess body composition changes, as well as those with higher number of WC and/or including old subjects, show that with WC, lower fat-free mass (FFM) is regained with a mismatch between muscle and fat."
Het zal je niet verbazen, maar die ontbrekende studies zijn hier wel opgenomen.
👉 Conclusie
Afslanken is geen risicoloze sport, zoveel is duidelijk. Het betekent echter niet dat men van afslanken moet afzien. Het betekent ook niet dat men van afslankmedicatie moet afzien. Het betekent ook niet dat er geen mensen succesvol kunnen zijn. Maar we moeten nog steeds duidelijk zijn over de risico's.
Ps. deze post is naar aanleiding van deze discussie.
Meer leren over het onderwerp en hoe je mensen goed kunt begeleiden kan in onze module Healthcoach.
