Wat leidt tot ondermijning van de democratische rechtsstaat, en wat zijn de factoren die eraan bijdragen? In het recente onderzoek van Rau & Stokes (2025) blijken inkomensongelijkheid en affectieve polarisatie samen 83 procent van het onderscheidend vermogen te verklaren. Deze publicatie verdient meer dan een post, dus lees vooral zelf:
๐ฉ๐ฎ๐ฟ๐ถ๐ฒ๐๐ถ๐ฒ๐ ๐ผ๐ณ ๐๐ฒ๐บ๐ผ๐ฐ๐ฟ๐ฎ๐ฐ๐ถ๐ฒ๐
De auteurs maken gebruik van de fijnmazige V-Dem-dataset (Varieties of Democracy), waarin experts jaarlijks zowel horizontale als verticale indicatoren van democratische kwaliteit bijhouden.
- Verticale indicatoren
Verticale indicatoren meten in hoeverre burgers en maatschappelijke organisaties effectief druk kunnen uitoefenen op de regering via mechanismen zoals vrije verkiezingen, onafhankelijke media en het recht op organisatie.
- Horizontale indicatoren
Horizontale indicatoren meten in hoeverre staatsinstellingen onderling controle uitoefenen op elkaars macht, bijvoorbeeld via rechterlijke onafhankelijkheid, parlementair toezicht en checks and balances tussen wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht.
๐ฉ๐ฒ๐ฟ๐ด๐ฒ๐น๐ถ๐ท๐ธ๐ฒ๐ป๐ฑ๐ฒ ๐๐ผ๐ผ๐ฟ๐๐ฝ๐ฒ๐น๐ธ๐ฟ๐ฎ๐ฐ๐ต๐ (๐๐จ๐)
De studie betreft paneldata van 92 landen met ten minste รฉรฉn vreedzame machtswisseling tussen 1995 en 2020. De Gini-coรซfficiรซnt wordt gebruikt als maat voor inkomensongelijkheid.
๐ Model met alleen affectieve polarisatie + jaar: AUC = 0.83
๐ Model met affectieve polarisatie + jaar + Gini: AUC = 0.88
๐ Model met alleen Gini + BBP + jaar: AUC = 0.80
๐ Model met alle controlevariabelen: maximale AUC โ 0.89
Een AUC van 0.83 betekent dat het model in 83% van de gevallen correct onderscheid maakt tussen jaren met en zonder democratische erosie โ dus nรญet dat het erosie met 83% zekerheid voorspelt.
๐๐ป๐๐ฒ๐ฟ๐ฎ๐ฐ๐๐ถ๐ฒ
Er is een sterke interactie tussen affectieve polarisatie en de Gini-coรซfficiรซnt. Inkomensongelijkheid vergroot de kans op affectieve polarisatie doordat ze gevoelens van onrechtvaardigheid, frustratie en sociaal wantrouwen versterkt. In zulke contexten worden politieke tegenstanders niet alleen als ideologisch verschillend gezien, maar als moreel verwerpelijk of bedreigend.
๐ช๐ฎ๐ ๐ฏ๐ฒ๐๐ฒ๐ธ๐ฒ๐ป๐ ๐ฑ๐ถ๐?
Dit onderzoek kent beperkingen, maar de systematische aanpak maakt het mogelijk om samenhangen objectiever te ontrafelen. Zo kun je gerichter interventies ontwerpen om democratische weerbaarheid te herstellen. Zoals we eerder beschreven: het draait om het herstel van de waardigheid van รกlle burgers.
