Status wordt nooit basisbehoefte in ZDT
Tijdens het Evidence-based HR-seminar werd besproken of sociale status een basisbehoefte zou moeten zijn binnen de zelfdeterminatietheorie (ZDT). Daarbij moeten we twee zaken scheiden: enerzijds is status duidelijk een sterke drijfveer, anderzijds is het geen ZDT-basisbehoefte. Het is wel eens als voorstel gedaan, onderbouwd met een meta-analyse (Anderson 2015)
๐ฆ๐๐ฎ๐๐๐ ๐ถ๐ ๐๐ฒ๐ธ๐ฒ๐ฟ ๐ฒ๐ฒ๐ป ๐ฑ๐ฟ๐ถ๐ท๐ณ๐๐ฒ๐ฒ๐ฟ
Er is geen discussie over dat het een drijfveer is, en in combinatie met het construct subjectieve sociale status (SSS), waarvan is aangetoond dat het zich verhoudt tot gezondheid en welbevinden, kun je stellen dat het lijkt te voldoen aan een basisbehoefte. Er is ook weinig discussie over het feit dat status invloed heeft op eigenwaarde. Binnen de evolutionaire psychologie bestaat de hierometertheorie, die stelt dat zelfwaardering of eigenwaarde gebaseerd is op:
- ๐๐ค๐ ๐๐๐ ๐๐๐ฃ๐ ๐ฉ ๐๐๐ฉ ๐๐ฃ๐๐๐ง๐๐ฃ ๐ค๐ซ๐๐ง ๐๐ค๐ช ๐๐๐ฃ๐ ๐๐ฃ -
Er is veel en overtuigend bewijs dat de hierometertheorie klopt (Mahadavan 2023).
๐๐ ๐๐ฒ๐ฟ๐ป๐ฒ ๐๐ฎ๐น๐ถ๐ฑ๐ฎ๐๐ถ๐ฒ ๐๐ ๐๐ฒ๐น๐ณ๐ฏ๐ฒ๐๐ฐ๐ต๐ถ๐ธ๐ธ๐ถ๐ป๐ด
Nu komen we echter bij de kern: Als je eigenwaarde afhangt van anderen, dus van externe validatie, dan moet je dat afzetten tegen het begrip zelfbeschikking of zelfdeterminatie. Er is spanning waar te nemen tussen ๐ฒ๐ ๐๐ฒ๐ฟ๐ป en ๐๐ฒ๐น๐ณ.
๐ฉ๐ผ๐ผ๐ฟ๐๐ฎ๐ฎ๐ฟ๐ฑ๐ฒ๐น๐ถ๐ท๐ธ๐ฒ ๐๐ ๐๐๐ฎ๐ฏ๐ถ๐ฒ๐น๐ฒ ๐ฒ๐ถ๐ด๐ฒ๐ป๐๐ฎ๐ฎ๐ฟ๐ฑ๐ฒ
Binnen de zelfdeterminatietheorie wordt gesproken over contingente of voorwaardelijke eigenwaarde tegenover stabiele eigenwaarde (Ryan & Deci 2000).
Die laatste ontstaat wanneer psychologische basisbehoeften zijn bevredigd of wanneer er sprake is van autonome regulatie. Aangezien status sterk afhangt van externe validatie, is er sprake van voorwaardelijke eigenwaarde en gerelateerd aan negatieve introjectie (slecht geรฏnternaliseerde waarden en dus niet van je autonome zelf). Eigenwaarde is een persoonseigenschap, maar ook afhankelijk van externe validatie zoals werk en inkomen. Er is een samenhang tussen werkervaringen en eigenwaarde in longitudinale studies (Krauss 2021)
๐๐ผ๐ป๐ฐ๐น๐๐๐ถ๐ฒ
Eigenwaarde die gevoed wordt door status is te instabiel en daarmee te ver verwijderd van zelfbeschikking. Status is daarmee heel duidelijk een drijfveer, maar geen basisbehoefte binnen de ZDT. De instabiliteit is een reden om het niet te voeden. Het betekent in het bedrijfsleven en de samenleving dat men statusgerelateerde zaken zoals macht en privileges moet dempen en in de opvoeding aandacht moet schenken aan leren hoe men zelf psychologische basisbehoeften kan bevredigen.
๐ ๐ฒ๐ฒ๐ฟ ๐น๐ฒ๐ฟ๐ฒ๐ป
Dit is een onderwerp in de opleiding tot vitaliteitskundige (OVK), waarmee je een specialist wordt in toegepaste motivatiewetenschap. Het vereist dat je dit soort vragen zou kunnen beantwoorden, maar ook dat je het concreet in kunt zetten bij individuen, groepen, organisaties en in de samenleving. Meer info:
