Socio-economische factoren online politieke polarisatie

Leidt sociale media tot politieke polarisatie of spelen onderliggende factoren een grotere rol? Dit onderzochten wetenschappers via panelonderzoek in 30 landen (Bor A, et al 206).

De studie laat zien dat online politieke vijandigheid structureel hoger is in landen met minder democratische vrijheden en grotere economische ongelijkheid. Belangrijkste bevindingen:

👉 Democratie: Een toename van 1 standaarddeviatie in de Liberal Democracy Index hangt samen met 5 procentpunt minder online politieke vijandigheid, wat overeenkomt met ongeveer 0,71 standaarddeviatie verschil tussen landen.

👉 Ongelijkheid: Een toename van 1 standaarddeviatie in inkomensongelijkheid (Gini) hangt samen met 3 procentpunt meer online politieke vijandigheid, overeenkomend met ongeveer 0,39 standaarddeviatie verschil tussen landen.

👉 Armoede: Een toename van 1 standaarddeviatie in armoede hangt samen met 3 procentpunt meer online politieke vijandigheid, maar dit effect verdwijnt wanneer gecontroleerd wordt voor democratie en ongelijkheid

Naast deze macrofactoren spelen individuele factoren een belangrijke rol:

👉 Offline vs. online: Er is een sterke samenhang tussen offline en online vijandigheid (β = 0,77), wat erop wijst dat vijandigheid grotendeels een stabiel individueel kenmerk is dat zich in beide contexten uit. Het probleem is dus niet zozeer sociale media.

👉 Statusgedreven risiconeming: Personen die risico’s nemen om status te verkrijgen vertonen duidelijk meer online vijandigheid (β = 0,32). Dit effect is robuust en komt in alle onderzochte landen naar voren.

👉 Demografie: Jonge mannen (18–34 jaar) zijn consequent de meest vijandige groep. In minder democratische landen is deze groep relatief groter, wat bijdraagt aan hogere gemiddelde niveaus van online vijandigheid.

Online vijandigheid hangt dus sterk samen met offline gedrag en lage verdraagzaamheid. Opvallend is dat statusgerichtheid een nog sterkere voorspeller is, vooral bij jonge mannen. Dit effect lijkt sterker in minder democratische contexten en er is veel bewijs dat frustratie van psychologische basisbehoeften daarin een rol spelen (Bradshaw E, et al 2022).

Belangrijke inzichten:

💡 Verminder ongelijkheid en versterk democratische structuren om vijandigheid te beperken.

💡 Ondersteun jonge mannen bij het vervullen van psychologische basisbehoeften.

Meer leren kan in onze module Toegepaste Ethiek (chivo.nl/mte) en Identiteitsontwikkeling (chivo.nl/mio), onderdeel van de opleiding vitaliteitskundige (chivo.nl/ovk)