Psychische gezondheidsklachten nemen al 30 jaar toe bij Noorse jongeren
Een groot onderzoek (Potrebn, 2025) onder bijna 777.000 jongeren in Noorwegen toont aan dat de mentale gezondheid van jonge mensen, vooral meisjes, de afgelopen drie decennia (1992–2019) aanzienlijk is verslechterd. De klachten, zoals neerslachtigheid, angst en slapeloosheid, zijn systematisch toegenomen. Deze trend is duidelijk en continu, en blijft bestaan ondanks verschillen in onderzoeken. De resultaten zijn gebaseerd op zeven grote, herhaalde enquêtes en geven een betrouwbaar beeld van wat er in de jeugdpopulatie is gebeurd – lang voordat de coronapandemie de aandacht op mentale gezondheid nog verder versterkte.
Meisjes het hardst getroffen, jongens ook bezorgd
De toename in mentale klachten is bij meisjes veel sterker dan bij jongens. Gemiddeld nam het aandeel meisjes met ernstige klachten toe met 11,2%, soms zelfs tot bijna 22%. In één onderzoek steeg het percentage meisjes met zorgwekkende klachten van 20,5% in 1995 naar 42,4% in 2019. Ook jongens ervaren meer mentale druk, maar de stijging is minder snel: gemiddeld 5,2%. Meisjes rapporteren over het algemeen ook altijd meer klachten dan jongens, en dat verschil is de afgelopen jaren alleen maar groter geworden.
Meta-analyse van 7 doorlopende onderzoeken
De onderzoekers brachten alle beschikbare grote jeugdonderzoeken in Noorwegen samen en gebruikten een geavanceerde statistische methode (meta-analyse) om de resultaten te vergelijken, ondanks verschillen in vragenlijsten en groepen. Ze maten klachten met bekende vragenlijsten zoals de HSCL (over angst en depressie) en de HBSC-SCL (over hoofdpijn, buikpijn, neerslachtigheid, enzovoort). Door de data te standaardiseren, konden ze een duidelijke trend vaststellen: elk jaar nam de belasting toe, met name bij meisjes.
Wat is de oorzaak? Geen enkele factor verklaart alles
Er zijn veel theorieën: sociale media, schoolstress, minder bewegen, slechtere slaap, of juist meer openheid over klachten. Maar geen enkele verklaring voldoet helemaal. De toename begon al in de jaren 90, lang voordat sociale media bestonden. Schoolstress neemt toe en speelt een rol, maar verklaart slechts een klein deel. Ook stigma-vermindering – dat jongeren nu eerder durven te zeggen dat het niet goed gaat – is geen volledige verklaring. De werkelijke oorzaak ligt waarschijnlijk in een complex samenspel van meerdere factoren in het leven van jongeren.
Waarom dit belangrijk is
Deze studie is een duidelijk waarschuwingssignaal: de mentale gezondheid van jonge mensen, vooral meisjes, verslechtert al langdurig. Dat heeft gevolgen voor onderwijs, zorg en beleid. Om effectief te kunnen helpen, is het cruciaal dat we beter begrijpen wat deze ontwikkeling aandrijft. Landen als Noorwegen, met uitgebreide data, bieden een unieke kans om trends te volgen en beleid te sturen – niet op gevoel, maar op feiten. De boodschap is duidelijk: we moeten jongeren serieus nemen, en samen werken aan een gezonder, veerkrachter toekomst.
