Positieve Gezondheid 2.0
Gezondheidsprofessionals die Positieve Gezondheid willen verrijken, kunnen gebruikmaken van de CPHQ. Die wordt gepresenteerd als PG mét contextuele factoren, zoals veiligheid in de wijk, discriminatie, financiële middelen en politieke vertegenwoordiging, maar feitelijk is het PG 2.0. Er is een fraaie website verzorgd door Liesbeth Smit.
De totstandkoming is het een proces zoals het had moeten verlopen. Het leidt tot een betere vragenlijst, zoals Christiaan Vinkers en wij hebben betoogd in onze kritiek op Positieve Gezondheid.
Wij hebben nog wat te zeuren, maar laten we beginnen met wat we er echt goed aan vinden. Dit is cocreatie van betrokkenen én experts. Bij PG ontbraken de experts, zo stelden wij, maar dat werd in het ingezonden commentaar uitgelegd alsof we de input van patiënten niet zouden waarderen. Dat is een slechte lezing.
Met experts is een solide vragenlijst gemaakt, waarin de input van alle betrokkenen tot zijn recht komt. Dat levert 11 domeinen op. Natuurlijk viel spiritualiteit/existentialisme—feitelijk zingeving—weg. Zoals we aangaven, vloeit zingeving vaak voort uit de bevrediging van basisbehoeften, wat ook uit de analyse bleek. Het construct discrimineerde onvoldoende in de factoranalyse en had te veel crossloadings.
Een belangrijk uitgangspunt is ICECAP-A, een internationaal gebruikte vragenlijst op basis van de Capability Approach (Amartya Sen), die uitgaat van vrijheid binnen de mogelijkheden van het individu. De CPHQ is gevalideerd tegen ICECAP-A, dat de volgende dimensies meet: stabiliteit, hechting, autonomie, vaardigheid en pleziertjes.
Dat maakt het fundament van de CPHQ sterker dan dat van de oorspronkelijke PG. De overlap met de zelfdeterminatietheorie—hechting, autonomie en vaardigheid—ligt voor de hand, maar ICECAP meet vooral de functionele kant, niet per se de ervaring. Dat is logisch: functionele autonomie is makkelijker vast te stellen, te normeren en economisch te evalueren.
Daar staat tegenover dat welbevinden vooral draait om ervaren autonomie, verbondenheid en competentie. Als de functionele autonomie toeneemt, maar de ervaren autonomie uitblijft, gaat het niet beter met de persoon (Martela 2022). Die ervaringen hebben crosscultureel aantoonbare effecten (Slemp 2024). De CPHQ lijkt wel een belans gevonden te hebben tussen functioneel en ervaring.
Ook ontbreekt rechtvaardigheid in het lijstje. Het is overwogen, maar geframed binnen het idee van “leven in een rechtvaardige wereld”. Persoonlijk ervaren onrechtvaardigheid echter, is een bron van onveiligheid en hangt consistent samen met psychische klachten zoals bijvoorbeeld depressie (Ruth Ndjaboué).
Wij zijn ondanks onze kritische kanttekeningen blij met deze ontwikkeling. Wie verder wil kijken dan alleen ziekte en zorg, kunnen we dit als voorkeursoptie aanbevelen: PG 2.0 met stevigere grondslag, betere psychometrie en transparanter ontwikkelproces met betrokkenen en experts. Het is kosteloos voor niet-commerciele doeleinden. Maak er gebruik van!
