Podcast met Ricard Ryan, mede-grondlegger ZDT

Deze drie jaar oude podcast van Scott Barry Kaufman, waarin hij Richard Ryan, medegrondlegger van de zelfdeterminatietheorie (ZDT), te gast had, geeft een goed inkijkje in het belang van zorgvuldigheid, juist wanneer het gaat om niet-tastbare begrippen zoals constructen.

Een construct is een algemeen wetenschappelijk concept dat verwijst naar iets wat je niet direct kunt waarnemen, maar dat je via operationele definities (zoals vragenlijsten of gedragsindicatoren) wel kunt meten of onderzoeken. De psychologie zit er vol mee, en het is een enorme bron van verwarring. Dat merk je ook in de podcast.

Autonomie een belangrijk construct binnen de ZDT en Kaufman vraagt zich af wat er ontleend is aan humanistische psychologie van Abraham Mazlow en Carl Rogers. Ryan reageert daarop door te stellen dat de basis van autonomie binnen de ZDT afkomstig is van David DeCharms. Dat verschil is belangrijk.

De autonomie van Rogers gaat namelijk over het leiden van een authentiek leven en dat is niet alleen breed, maar ook redelijk vaag. David DeCharms definieerde het daarentegen met precisie:

"Ervaren dat je de oorzaak bent van je gedrag."

Autonomie binnen de ZDT is daarom niet vergelijkbaar met die van Rogers. Er zijn tientallen motivatietheorieën, en het voorstel om deze te fuseren is problematisch wanneer constructen weliswaar dezelfde naam dragen, maar iets anders betekenen.

De podcast illustreert de algemene verwarring over constructen, en het wordt nog lastiger wanneer Kaufman allerlei psychologische basisbehoeften voorstelt op basis van theorieën, zonder rekening te houden met criteria of empirische onderbouwing. Sommige van die voorstellen zijn al getoetst, bijvoorbeeld door Sheldon, die er tien testte — maar binnen de ZDT staan ze open voor kandidaten.

De podcast begint met een historische en filosofische achtergrond van zelfdeterminatie en bevat naast de wat kritische kanttekeningen die ik plaats, zeker boeiende momenten, die elk een eigen podcast waard zijn.

Een hele interessante korte discussie ontstaat over exploratie, waarbij Ryan stelt dat exploratie sterk toe kan nemen bij bevrediging van competentie. Kaufman stelt dat competentie nogal ego-gedreven kan zijn en Ryan bevestigt dat er omstandigheden zijn waarin dit kan. Interessant is het gesprek over hoe zelf-transcedentie de humanistische stroming heeft geschaad, maar ook hoe mindfulness een alternatief is.

Heel kort wordt ook aangestipt hoe de ZDT wordt ingezet om te zien hoe samenlevingen basisbehoeften faciliteren of frustreren en welk effect dat heeft op welbevinden van mensen. Dat soort werk helpt om politicologische en sociologische constructen psychologisch te verankeren, zodat het veld van gamma wetenschappen meer kan synchroniseren en samen kan optrekken om een betere wereld te maken. Moeite van het luisteren waard als je interesse hebt in motivatiewetenschap.