Persoonlijkheidsverschillen mannen vrouwen

Zijn persoonlijkheidsverschillen tussen mannen en vrouwen cultureel bepaald of universeel menselijk? Een grootschalige internationale studie (Rammstedt B et al 2025) in 27 landen met meer dan 143.000 deelnemers werpt nieuw licht op deze vraag. Onderzoekers onder leiding van Beatrice Rammstedt keken naar verschillen tussen mannen en vrouwen op de bekende Big Five persoonlijkheidstrekken: Neuroticisme, Extraversie, Openheid, Aangenaamheid en Consciëntieusheid.

1. De grote lijnen

Gemiddeld scoorden vrouwen hoger dan mannen op alle vijf de persoonlijkheidstrekken, al was het verschil bij Extraversie niet statistisch significant. De grootste verschillen zaten in Neuroticisme (vrouwen scoorden duidelijk hoger) en Aangenaamheid. Dit bevestigt eerdere bevindingen, maar de gevonden verschillen zijn kleiner dan in oudere studies.

2. Achter de schermen: de subtrekken

Elke Big Five trek bestaat uit subtrekken, zogenaamde facetten. In een deel van de landen werd onderzocht welke facetten verantwoordelijk zijn voor de man-vrouwverschillen.

• Bij Neuroticisme bleek vooral angstigheid het verschil te verklaren.
• Voor Aangenaamheid was compassie het sterkst verschillend tussen de seksen.
• Interessant was Extraversie: hoewel er op totaalniveau geen verschil was, scoorden vrouwen hoger op sociabiliteit, terwijl mannen iets hoger scoorden op dominantie en energie. Die tegenstrijdige verschillen vlakken elkaar dus uit op het hoofdniveau.

3. Cultuur maakt uit – maar niet veel

De volgorde van de verschillen tussen mannen en vrouwen was opvallend consistent over landen heen. In elk land bijvoorbeeld was sociabiliteit het facet met het grootste verschil bij Extraversie. Toch was er ook wat variatie: in meer individualistische landen waren de sekseverschillen juist groter, wat tegenintuïtief lijkt. Mogelijk komt dit doordat mensen in vrijere samenlevingen meer ruimte hebben om hun natuurlijke neigingen te volgen.

Conclusie

Over de hele wereld zijn er duidelijke, maar gematigde verschillen in persoonlijkheid tussen mannen en vrouwen. Hoewel cultuur een rol speelt in hoe persoonlijkheid tot uiting komt, blijft het patroon van verschillen opvallend gelijk. Biologische en universele factoren lijken dus minstens zo belangrijk als culturele invloeden.