Ontwikkelingen ZDT basisbehoeften
Ook de middag tijdens de SDT-conferentie was weer prikkelend, met meer bewijs voor novelty als kandidaat-psychologische basisbehoefte, competentie 2.0 en een stelling dat frustratie van basisbehoeften niet bestaat. Daarmee raakte de middag precies aan de meetproblemen waar wij zelf tegen aan lopen.
💡 Novelty
De kandidaatbehoefte noviteit (het verlangen naar nieuwe ervaringen en afwisseling)werd in 2019 voorgesteld en meerdere malen getest, vooral in sportsettings. Nu presenteerde David Gonzalez-Cutre een systematisch overzicht van 73 studies, met bewijs dat noviteit niet alleen wenselijk is, maar noodzakelijk. Wij zijn nog niet overtuigd, maar dat heeft te maken met het volgende onderwerp.
💡 Competentie 2.0
Wij hebben altijd al problemen gehad met de operationalisering van de basisbehoefte competentie, mede omdat het vooral gaat over bekwaamheid. Dat is een heel smalle versie van effectante motivatie, waarop competentie is gebaseerd. Bekwaamheid is een relatief stabiel kenmerk, terwijl het groei- en ontwikkeldeel nauwelijks terug te vinden is in de meetinstrumenten. Aki Lehtivuori deed een conceptstudie met competentie 2.0, waarin groei-items zijn getest. Die konden meer van de variantie verklaren dan klassieke competentie.
Dat sluit overigens aan op ons eigen onderzoek, waarin bekwaamheid niet bevredigt, maar onbekwaamheid wel frustreert en bevrediging ontstaat door succeservaringen als gevolg van stimulerende activiteiten. Het is mogelijk dat die definitie noviteit wegverklaart, maar we zullen het zien. Wij hebben dus een andere 2.0 dan Lehtivuori, maar beiden sluiten beter aan op het originele effectantieconstruct.
💡 Frustratie is laag op bevrediging
Er is eerder vastgesteld dat frustratie van de basisbehoeften vooral ongecorrigeerd te scheiden is van laag scoren op bevrediging. Zodra je corrigeert voor halo bias, waarbij positieve items onderling sterk samenhangen en negatieve items ook, lijnen de twee factoren volgens Jason Payne gewoon op. Wij hadden in onze eigen dataset al vastgesteld dat competentie vaak een unidimensionele schaal is, en geen twee schalen.
Het probleem is echter dat frustratie van de basisbehoeften meer contextgevoelig is. In een werksetting of in het klaslokaal blijkt frustratie van de basisbehoeften beter onderscheidbaar te zijn. Het is mogelijk dat het algemene meetinstrument te breed is en daardoor minder herkenbaar.
💡 Concept psychologische basisbehoefte
Basisbehoeften blijven controversieel, maar empirisch goed onderbouwd. Het idee dat frustratie meer is dan laag scoren op bevrediging vereist betere meetinstrumenten. In ons eigen onderzoek naar rechtvaardigheid blijken de subschalen heel goed te onderscheiden in gelegenheidssamples en simulaties. De kritiek op de basisbehoeften is heel leerzaam en welkom, juist omdat het voor ons zo actueel is. Er is dus een race gaande als het gaat om de vierde psychologische basisbehoefte en Anja van den Broeck stelde voor dat het chocolade moest worden.
