Naast de Donkere Triade is er in (Kaufman 2019) een aanzet geweest tot het idee van een Lichte Triade met drie facetten: kantianisme (mensen behandelen als doel op zichzelf), humanisme (waardering van de waardigheid van elk individu) en geloof in de mensheid (geloof in het fundamentele goede van mensen).

Ik vond het een interessant (en bijna ludiek) idee, maar psychometrisch lastig, omdat de individuele trekken (narcisme, psychopathie en machiavellisme) van de Donkere Triade al slecht zijn te duiden. Bovendien is men bij de Lichte Triade feitelijk begonnen met het omkeren van de donkere items. Dat werkt niet helemaal, en tijdens die validatiestudie bleek ook dat de Lichte Triade geen spiegelbeeld is van de Donkere Triade, maar een eigen construct. Niet slecht doen betekent niet automatisch dat je dan wel goed doet.

De Light Triad is bedoeld als prosociale tegenhanger van dark traits, maar verschillende papers merken op dat de operationalisatie en conceptualisering nog verfijning nodig heeft: wat meet je precies—morele principes, warm prosociaal gedrag, een optimistisch mensbeeld, of allemaal tegelijk? Daarnaast blijkt kantianisme een heel complex construct te zijn en de discussie gaat over hoe dat gevangen moet worden binnen de items als een persoonlijkheidstrek. Er is een aanzienlijk aandeel van (sociale) motivatie in deze constructen.

Is het uniek?

De Light Triad correleert sterk met Agreeableness (r = 0,79, p < 0,01) en Honesty-Humility (r = 0,48, p < 0,01). De vraag is dan ook of het echt iets toevoegt. Als je het afzet tegen de dark factor, de donkere malevolente kern van de persoonlijkheid, dan zie je dat uitsluitend kantianisme nog enigszins een omgekeerd verband houdt. Kantianisme lijkt dus beschermend tegen de neiging om uit te buiten.

Wel interessant is dat hoger scoren op de Lichte Triade samenhangt met de bevrediging van alle drie de psychologische basisbehoeften. Dit past binnen het idee dat goed handelen psychologisch bevredigend is, wat aansluit op de eudaimonische grondslag van de Zelfdeterminatietheorie.

Conclusie

Het idee verdient het om uitgewerkt te worden, maar is nog onvoldoende uitgekristalliseerd om serieus in te zetten. Eerlijk gezegd, geldt dat ook voor de donkere triade die gemeengoed lijken te zijn, maar vaak ook slecht te onderscheiden zijn. Dit sluit wel aan bij de heropleving van deugdethiek sinds begin 2000, maar wat ons betreft mag ook de donkere kant verfijnder worden geduid, hetgeen wij bijvoorbeeld ook in team en leiderschapstrainingen doen.

Dit is een onderwerp dat behandeld in onze module Toegepaste Ethiek (chivo.nl/mte) in de context van het bevorderen van samenwerken. Deze module is los te volgen, maar onderdeel van de opleiding Vitaliteitskundige (chivo.nl/ovk).