Metamotieven Agency & Communion

Bedrijven zoeken naar manieren om te verschuiven naar een mensgerichte organisatie, maar raken vaak verward door de veelheid aan concepten en constructen. Daarom hanteren wij een organiserend raamwerk van agency (getting ahead) en communion (getting along), die wij aanduiden als metamotieven. Mensgericht betekent voor ons: handelen in lijn met de menselijke natuur. Daarom nemen wij fundamentele motieven als uitgangspunt.

Dit raamwerk werd geïntroduceerd door de Amerikaanse psycholoog David Bakan, die deze motieven beschreef in zijn boek 'The Duality of Human Existence' uit 1966. Later zijn verschillende varianten ontwikkeld, waarvan het interpersoonlijk circumplex (IPC) van Wiggins dominant is. Daardoor is het bijna synoniem geworden voor agency en communion, hoewel het een smalle interpretatie betreft.

Agency en communion zijn bredere concepten en kunnen worden beschouwd als evolutionaire oplossingen voor samenwerkingsproblemen. Communion beschrijft de mate waarin iemand wil samenwerken, terwijl agency de rol binnen die samenwerking weergeeft. Meer agency betekent initiatief; minder agency duidt op een ondersteunende rol.

Wij introduceren daarnaast de concepten anti-agency en anti-communion. Belangrijk is dat laag op agency of communion niet hetzelfde is als anti. Anti impliceert tegenwerking en heeft daarmee een morele dimensie. Anti-communion betekent het frustreren van samenwerking, terwijl anti-agency staat voor het remmen van vooruitgang. In het oorspronkelijke concept bestaat wel unmitigated communion, maar dat is niet anti: het betreft onbegrensde communion die leidt tot opoffering.

De interesse in agency en communion ligt in hun universele karakter. In het cross-culturele Big Two-project (CCB2) worden deze dimensies op elk continent teruggevonden, maar modellen als Big Five en HEXACO niet. Dat biedt overtuigende empirische onderbouwing.

Het is mogelijk om basisbehoeften, basiswaarden, het IPC, HEXACO en cultuur statistisch op deze assen te projecteren, wat het nut van een organiserend raamwerk onderstreept. Een goede mix van agency en communion leidt tot integratie; het tegenovergestelde leidt tot desintegratie of maladaptatie van de regulatie (klinisch relevant).

In het bedrijfsleven werkt een systeem als CUBRIX met deze assen, maar het kent geen anti-pool en vermengt ze met concepten zonder empirische basis, zoals Spiral Dynamics. Ook de Circumplex Leadership Scale (CLS) maakt gebruik van deze assen, maar door de smalle IPC-basis kun je er veel eigenschappen niet goed in onderbrengen. De initiële analyse voor de CLS had niet voor niets 13 factoren in plaats van 2.

De complexiteit van het psychologische domein vraagt om een overkoepelend raamwerk. Het totaal aan bewijs voor agency en communion, aangevuld met anti-polen, is voor ons de meest geschikte basis voor de mensgerichte organisatie.

Meer hierover leren? Dat kan in onze opleiding Vitaliteitskundige (chivo.nl/ovk).