Interoceptie bestaat niet?
Het was een kwestie van tijd voordat een dergelijk artikel (Schoeller FA et al 2025) zou verschijnen met provocerende titel, 'Er is niet zoiets als interoceptie'. Als zo vaak wordt de soep niet zo heet gegeten als opgediend.
🔎 Wat is interoceptie?
Interoceptie verwijst naar de waarneming en interpretatie van fysiologische signalen die afkomstig zijn van binnen het lichaam. Deze lichaamssensaties vormen onder ander een basis voor emoties. Een klassiek voorbeeld van hoe dit experimenteel wordt uitgelokt, is 'de brug'.
❤️🔥 Verward of verliefd?
Mannen die door een mooie vrouw werden geïnterviewd ná het oversteken van een gevaarlijke brug, bleken haar veel vaker uit te vragen dan mannen die vóór de oversteek werden geïnterviewd. De lichamelijke spanning die ze ervoeren, kenden ze de betekenis van 'chemie' toe. Ze interpreteerden de signalen van de vrouw als wederzijdse spanning. Dit is affectief realisme: de wereld zien zoals je hem voelt.
Maar wat als je je hartslag niet kunt voelen vóór die escaleert? Dan ben je te laat om in te grijpen en raak je ineens verward door heftige gevoelens. Dit wordt in verband gebracht met ontspoord gedrag en gevoel, dat zelfs psychopathologisch kan zijn. Het is een belangrijk onderdeel van gezonde zelfregulatie.
Bij affect labeling of emotiegranulariteit leer je emoties identificeren of benoemen, maar dat is het einde van de keten. De man benoemt ‘chemie’, maar dat is de (verkeerde) conclusie. Als het gaat om interoceptieve nauwkeurigheid, zit je veel eerder in de keten. Toch boeken begeleiders successen met affect labeling, maar dat komt doordat het benoemen van het gevoel per definitie dempt — of dat nu positieve of negatieve gevoelens zijn. Het verbetert niet de nauwkeurigheid.
⚡Kritiek
Een van de kernargumenten van de auteurs is dat interoceptie geen unitair construct is. Anders gezegd: als je getraind wordt om beter je ademhaling te voelen, heeft dat geen invloed op de nauwkeurigheid van hartslagwaarneming. Zij stellen dus niet dat interoceptie niet bestaat — wat de titel wel suggereert — maar dat er niet één interoceptie is die onder alle domeinen ligt. Ze pleiten daarom voor domeinspecifieke testen.
Ze geven echter zelf aan dat er vooral ook problemen zijn met de meetmethodiek. Zo weten we dat als je een heartbeat counting test (HCT) afzet tegen testen in andere domeinen, de HCT slechts 4 procent van de variantie kan verklaren. Dat is akelig weinig en de HCT is dominant in de literatuur. Andere testen blijken echter tot 53 procent van de variantie verklaren. Meetmethodiek vormt hier dus een groot probleem. De claim dat er geen unitair construct is zoals interoceptie, is dan ook echt veel te voorbarig.
👉 De kritiek is voor ons niet nieuw en op basis van de totale literatuur hebben wij toch besloten om het trainen van interoceptieve nauwkeurigheid onderdeel te maken van een complete aanpak emotieregulatie. Emotie is immers onlosmakelijk verbonden met motivatie. Toepassen kun je leren in de module Emotieregualtie (MER):
