Het duaal-agentschapsmodel van leiderschap
De bestorming van het Capitool in de VS biedt belangrijke lessen over de dynamiek tussen leiders en volgers, maar ook sociale identiteit en verantwoordelijkheid in het duaal-agentschapsmodel (Haslam SA 2023).
Voor velen was Trump direct verantwoordelijk voor de opstand die daarop volgde. Ze zagen de acties van de menigte als een directe reactie op de instructies die hij in zijn toespraak had uiteengezet. De advocaten betoogde echter dat het figuurlijk was en dat de daders op eigen houtje handelde. We moeten verder dan deze binaire kijk op de leider-volgersrelatie.
Het duale-agentschapsmodel van identiteitsleiderschap en betrokken volgerschap verklaart de invloed van zowel leiders als volgers. Belangrijk is dat het ook hun wederzijdse invloed op elkaar onderstreept. Leiderschap en volgerschap kunnen beter worden gezien als een groepsproces dat draait om het gezamenlijk vestigen en cultiveren van een gedeelde sociale identiteit—een “gevoel van ons.”
Het resultaat is een relatie die krachtige collectieve krachten kan ontketenen- voor destructie (het Capitool) of voor positieve sociale verandering. Daarom is het belangrijk om het proces te begrijpen.
- Cultiveer gedeelde groepsidentiteit en omarm het.
Trumps toespraak op 6 januari bevatte duidelijke pogingen om een gedeelde identiteit naar voren te brengen—bijvoorbeeld door gebruik te maken van groepsgerichte taal (zoals 340 verwijzingen naar ‘wij’, ‘ons’ en ‘onze’), een gevoel van collectief slachtofferschap op te roepen, en zichzelf te presenteren als een succesvolle voorstander van de belangen van de groep. Zijn volgers omarmden deze gedeelde identiteit volledig, zoals te zien was in hun kleding en hun aanwezigheid op sociale media.
- Identificeer en promoot normen en doelen die de groep versterken
Bij het creëren van een samenhangende groepsidentiteit riep Trump tegelijkertijd vijanden op om tegen te vechten (bijvoorbeeld Democraten en de “nepnieuwsmedia”), moedigde hij zijn volgers aan om “de diefstal te stoppen” en stelde hij de doelen waar zijn volgers naar streefden als rechtvaardig (“we hebben waarheid en gerechtigheid aan onze kant”).
- Schets en faciliteer de acties nodig om groepsdoelen te bevorderen.
Ten slotte bood Trumps toespraak een visie voor een prestatie die hij en zijn volgers samen zouden kunnen bereiken, door oproepen tot actie zoals: “we lopen Pennsylvania Avenue af... en we gaan naar het Capitool, en we doen wat we kunnen.” Zijn volgers vielen daaropvolgend het Capitool aan.
Hoewel de acties van de leider een cruciale rol speelt, zie je de vrijwillige omarming van identiteit door de volgers. Er is een zelfstandige interpretatie van de acties. Het zijn geen passieve marionetten. Nog interessanter is dat de wijze waarop de oppositie reageert, die groepsidentiteit nog verder versterkt.
Hoe je dit duale-agentschapsmodel in kunt zetten om goed te doen lees je in onze aankomende nieuwsbrief VisieVitaal met als thema 'Pil tegen polarisatie'.
