Heb je slechts 25 procent van een populatie nodig om een sociale norm te veranderen? Dat suggereren de experimenten van Centola uit 2018, zie afbeelding. Dat is hoopgevend, maar helaas gaat het om labexperimenten met grote beperkingen.

💡 Hoopgevend?

Deze studie wordt aangehaald in het boek Smartphonevrij Opgroeien. Dat is hoopvol, maar ook selectief. Er zijn namelijk meerdere labstudies, en die laten zien dat sociale kantelpunten sterk afhankelijk zijn van het onderwerp en de context.

💡 Welkom in de echte wereld

Veldexperimenten, zoals Berger 2021, schatten het kantelpunt zelfs op 50 tot 65 procent en nemen daarnaast een boomerangeffect waar. In dat geval zie je dat, wanneer bekend wordt dat steeds minder mensen de nieuwe norm handhaven, deze ook snel weer kan instorten. Het onderwerp was hier de overstap van wegwerpbekers naar herbruikbare bekers: een onderwerp dat emoties, wijsheid en redelijkheid raakt.

💡 Flinke beperkingen

Reken je dus niet te snel rijk met die 25 procent. Bovendien ging het in het onderzoek van Centola om een benamingsconventie van gezichten: een compleet abstracte actie in kleine groepen van 20 of 30 mensen. Elke wisseling had daardoor een grote impact. Het artikel benadrukt dit met een concreet voorbeeld: in één van de trials, Trial 1, was de omslag van falen naar succes het directe gevolg van het toevoegen van slechts één extra persoon aan de toegewijde minderheid.

Het onderzoek is daarom niet geschikt als bewijs dat je slechts 25 procent nodig hebt om een norm te veranderen, laat staan wanneer er sprake is van een polariserend onderwerp.

💡 Iemand moet beginnen

Wat alle onderzoeken wél tonen, is dat normen veranderd kunnen worden, maar dat omslagpunten per onderwerp en context sterk kunnen verschillen. Uiteindelijk komt het er wel op neer dat iemand moet beginnen. Misschien ben jij dat wel.

🔍 Meer leren

Dit is onderwerp dat concreet behandeld wordt in onze los te volgen module Toegepaste Ethiek (chivo.nl/met), waarin samenwerken centraal staat. De module is onderdeel van de opleiding Vitaliteitskundige (chivo.nl/ovk). Sommige modules zijn ook te volgen tijdens de zomer (chivo.nl/summerschool).