Cultuurverandering verloopt via instituties

Inglehart en Welzel voorspellen dat wanneer het economisch beter gaat in een land, overlevingswaarden worden ingeruild voor zelfexpressiewaarden en dat dit leidt tot democratie. Het is echter eerder andersom: democratie leidt tot zelfexpressie (Dahlum en Knutsen 2015).

Het afdwingen van een gelijkwaardige behandeling leidt tot cultuur. Een rechtsstaat leidt tot meer harmonie. Cultuurwaarden van een natie of van een organisatie worden niet (alleen) bepaald door een ideologie, maar door borging in instituties. Wat we zien als een oorzaak (verandering van cultuurwaarden) is doorgaans het gevolg.

In organisaties zou ik niet beginnen met kernwaarden, maar met menselijke waarden, om vervolgens de normen te bepalen die bij elk van deze waarden horen. Daarna inventariseer je hoe dat geborgd is in de structuur en processen. Vervolgens ga je vanuit leiderschap daarnaar handelen. Dan verandert de cultuur.

Leg je dan een cultuur op? Dat hangt ervan af wat je onder cultuur verstaat, maar je legt zeker minimale normen op. Dat kan niet anders als de groep in omvang toeneemt. Dan ontstaat er vanzelf een rolhiërarchie; dit is de enige manier om te kunnen coördineren. In plaats van te strijden tegen dit verloop, kun je er ook gebruik van maken. Je focust je energie daar waar je het meeste effect behaalt, namelijk op de organisatieontwikkeling en het leiderschap.

En als het gaat om de cultuurwaarden van Ingelhart en Wenzel, weet dan dat er nogal wat methodologische kritiek op is en dat geldt ook voor Hofstede (Beugelsdijk en Welsel 2019).

Wil je meer geholpen worden met effectieve cultuurverandering vanuit een motivatieperspectief, neem dan contact op met een BOvV vitaliteitskundige met een leiderschapsspecialisatie. Of volg de opleiding tot vitaliteitskundige gevolgd door leiderschap (3 jaar) bij Chivo (chivo.nl/ovk).