Biosferische waarden gaan ook over sociale rechtvaardigheid

Als het gaat om biosferische waarden, wordt veelal verondersteld dat dit een westerse kijk is op waarden en geen rekening houdt met zogenoemde restoratieve rechtvaardigheid, zoals de manier waarop inheemse stammen naar rechten van de natuur kijken. Dat is onjuist.

In de afbeelding zie je een natuurlijke taalanalyse in relatie tot waarden (die onder basiswaarden ligen) en rechtvaardigheidsconstructen. Kijk je naar waarden die een relatie hebben met de natuur (dikgedrukt), dan zie je dat deze heel duidelijk allemaal rechtsboven clusteren met gelijkwaardigheid en sociale rechtvaardigheid. Op basis van deze taalanalyses kun je bepleiten dat restoratieve rechtvaardigheid goed wordt gevangen door biosferische waarden.

Dat is bevestigd in onderzoek naar de Malanbarra- en Dulabed Yidinji-gemeenschap in de Wet Tropics van Queensland (Gratiani 2016). Via kwalitatieve interviews (n = 20) en participerende observatie identificeerden de onderzoekers vijf kernwaarden:

💡 Interconnectedheid tussen mens, dieren, planten en landschap (bv. rivier als “levend wezen”).

💡 Identificatie met de natuur (bv. taalnamen gebaseerd op dieren of rivierkenmerken; totems).

💡 Respect voor traditie en voorouderlijke kennis (via verhalen, rituelen, wandelingen op land).

💡 Gezondheid en welzijn zijn afhankelijk van verbondenheid met Country (bv. traditionele voeding, rituele genezing).

💡 Economische waarden zijn aanwezig, maar mogen nooit ten koste gaan van duurzaamheid (“niet te veel nemen”).

Deze waarden passen duidelijk binnen biosferische en universele menselijke waarden (zoals “bescherming van het milieu”, “eenheid met de natuur”, “sociale rechtvaardigheid”). De menselijke waarden die geclusterd kunnen worden tot basiswaarden vangen ook heel duidelijk inheemse waarden en zijn geen westerse constructen.

Wij doen onderzoek naar rechtvaardigheid als psychologische basisbehoefte en basis in behoefte betekent dat het een universeel karakter moet hebben. Taalanalyses van waardensystemen maar ook etnografische bronnen maken daar deel van uit. Het quasi-circumplex in de afbeelding en vooral de spreiding van woorden, laat zien wat een veelkoppig beest rechtvaardigheid is.