Staan autonomie en verbondenheid op gespannen voet?
Er wordt vaak beweerd dat het slecht met ons gaat omdat we te veel autonomie en te weinig verbondenheid hebbenโook in het The boek Social Paradox. Zullen we stoppen met dit soort redeneringen? Mensen ervaren namelijk juist een tekort aan autonomie.
In het boek wordt autonomie gedefinieerd als onafhankelijkheid en zelfregie. Wie rekening houdt met anderen, zou autonomie inleveren. Omdat autonomie en verbondenheid beide basisbehoeften zijn, zouden ze botsen. Die evolutionair-psychologische redenering klinkt plausibel, maar buiten enkele anekdotes ontbreekt bewijs. Sterker nog, bewijs wijst juist de andere kant op!
๐๐๐๐ผ๐ป๐ผ๐บ๐ถ๐ฒ ๐ฒ๐ป ๐ฝ๐ฟ๐ผ๐๐ผ๐ฐ๐ถ๐ฎ๐ฎ๐น ๐ด๐ฒ๐ฑ๐ฟ๐ฎ๐ด
Een crossculturele meta-analyse (Donald JN et al 2021) van observaties en experimenten laat zien dat ervaren autonomie samenhangt met prosociaal gedrag, terwijl een tekort eraan juist samenhangt met antisociaal gedrag (afbeelding).
๐๐ป๐ฑ๐ถ๐๐ถ๐ฑ๐๐ฎ๐น๐ถ๐๐บ๐ฒ ๐ฒ๐ป ๐ฎ๐น๐๐ฟ๐รฏ๐๐บ๐ฒ
Ook blijkt dat mensen in individualistische culturen met meer welbevinden vaker altruรฏstisch handelen, bijvoorbeeld via bloeddonatie, vrijwilligerswerk of hulp aan vreemden, zoals je kunt lezen in deze analyse (Rhoades SA et al 2021) van 42 landen:
๐ฅ๐ฒ๐น๐ฎ๐๐ถ๐ฒ๐
Altruรฏsme versterkt samenlevingscohesie, maar relaties? De relatie motivatietheorie laat zien dat partners die elkaars autonomie faciliteren, juist betere en sterkere relaties ontwikkelen (Knee & Browne 2023)
๐๐ฑ๐ฒ๐ป๐๐ถ๐๐ฒ๐ถ๐๐๐ณ๐๐๐ถ๐ฒ ๐ฒ๐ป ๐๐ฒ๐ฟ๐ฏ๐ผ๐ป๐ฑ๐ฒ๐ป๐ต๐ฒ๐ถ๐ฑ
Een andere bewijsbron is identiteitsfusie. Hoe sterker iemand versmolten is met een groep, hoe meer hij of zij overheeft voor die groepโzelfs opoffering van het eigen leven. Kenmerkend bij fusie is dat je juist jezelf mag zijn. Klinkt als autonomie. Uit een meta-analyse (Varmann AH et al 2023) blijkt bovendien dat sterk gefuseerde groepen ook prosocialer zijn naar buitenstaanders:
๐๐ผ๐ป๐ฐ๐น๐๐๐ถ๐ฒ
Evolutionaire psychologie doet weinig empirisch onderzoek naar autonomie en leunt dan snel op โjust-so storiesโโmooie verklaringen zonder empirische onderbouwing. Daarnaast is het slechts รฉรฉn perspectief, niet onbelangrijk vanwege haar focus op de waarom-vraag, maar conclusies moeten kloppen met het totale bewijs. Verschillende onderzoekslijnen tonen echter aan dat meer autonomie leidt tot meer verbondenheid. Het is geen spanningsveld, maar een opwaartse spiraal.
Het probleem met het evolutionaire perspectief op basisbehoeften is dat het focust op overleven. Maar we willen ook floreren. Niet alleen aanvullen wat ontbreekt, maar groeien. De oplossing ligt dus niet in het afdwingen van solidariteit, maar mensen leren wat echte autonomie betekent, waardoor groepen juist prosocialer worden en gaan samenwerken.
Wat autonomie echt behelst en hoe je mensen helpt met daarin te ontwikkelen, kun je leren in onze module Identiteitsontwikkeling (mio). Dat kan ook in de summerschool van ma 28 juli tot en met vr 1 aug. Meer info:
