Veroorzaakt ultrabewerkte voeding obesitas?
Stel je voor dat je mensen vier soorten maaltijden een week laat eten die allemaal dezelfde macronutriëntenverhouding, evenveel zout, suiker en vezels bevatten, maar verschillen in bewerking en aandeel hypersmakelijkheid. Wat zou er dan gebeuren?
In de afbeelding zie je de verschillende samenstellingen, maar het gaat om deze vier:
a. Minimale bewerking, gemiddelde energiedensiteit, gemiddelde smakelijkheid
b. Ultrabewerkt, hoge energiedensiteit, hoge smakelijkheid
c. Ultrabewerkt, hoge energiedensiteit, gemiddelde smakelijkheid
d. Ultrabewerkt, gemiddelde energiedensiteit, gemiddelde smakelijkheid
De deelnemers kregen de opdracht om niet bewust af te slanken of aan te komen, en ze mochten zoveel of zo weinig eten als ze wilden. Wat ze niet aten, werd afgestort, gewogen en geregistreerd.
Onderzoeker Kevin Hall presenteerde tussenresultaten, en er bleken aanzienlijke gewichtsverschillen te ontstaan die terug te voeren zijn op twee belangrijke factoren:
- Energiedensiteit
- Smakelijkheid
De eerste is bekend, omdat in verschillende onderzoeken waarin mensen geïnterneerd zijn en toegang hebben tot een eetautomaat, een samenhang wordt gevonden tussen gewicht en het vetgehalte in een product. Dikkere mensen kiezen vaker energiedense producten, wat zich vertaalt naar meer vetinname. Gewichtstoename is het grootste probleem en niet de suiker!
De tweede factor is smakelijkheid. Je eet simpelweg meer van wat je lekker vindt. In dit experiment bestonden de samengestelde maaltijden voor 74 procent uit producten met hoge hypersmakelijkheid tegenover 54 procent in de overige maaltijdopties.
Eerdere studies hebben vastgesteld dat je meer eet van ultrabewerkt voedsel omdat je sneller eet. Dit werd ook in dit experiment gevonden, maar het verschil was slechts 170 kcal per dag tussen optie a en optie d. Als je echter hoger energiedichte en hypersmakelijke maaltijden combineert (optie b), eet men 1.000 kcal(!) per dag meer dan bij optie a. Het verschil tussen meer (optie b) en minder hypersmakelijk, maar energiedicht voedsel (optie c) is 200 kcal.
Bij elkaar kun je een optelsom maken:
- Onbewerkte maaltijd met 50% hypersmakelijk is de norm.
- Verschil met ultrabewerkt: +170 kcal.
- Verschil met hoge energiedensiteit: +630 kcal.
- Verschil met 75% hypersmakelijk: +200 kcal.
Als we naar de gewichtsfluctuatie kijken, zien we dat onbewerkt voedsel leidt tot licht gewichtsverlies. Bij optie d was er ondanks de ruime beschikbaarheid van ultrabewerkt voedsel geen gewichtstoename.
De bevindingen sluiten aan bij de literatuur en praktijkervaring en verklaren duidelijk waarom een suikertaks weinig zinvol is tegen obesitas. Het faalt in 72 van de 73 landen waar het is ingevoerd. Alleen Hongarije lijkt de BMI te stabiliseren, maar daar hebben ze een vettaks.
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0002916523663464?via%3Dihub
Dit is nog niet gepubliceerd experimenteel bewijs, maar het helpt om maatregelen beter af te stemmen op het daadwerkelijk probleem.
