Vasten verhoogt ontstekingenwaarden?
Langdurig vasten wordt steeds populairder, met beloftes van gewichtsverlies, meer energie, en zelfs minder ontsteking. Maar klopt dat laatste eigenlijk wel?
Een nieuw overzichtsartikel van De Ciutiis en collega’s (2025) keek naar veertien studies over langdurig vasten — dat wil zeggen: 48 uur of langer zonder eten. Ze onderzochten hoe dit type vasten het lichaam beïnvloedt op het niveau van ontstekingsstoffen in het bloed, zoals CRP, IL-6 en TNF-α. Deze stoffen zijn belangrijke signalen van laaggradige ontsteking, die weer gelinkt is aan ziektes zoals diabetes, hartproblemen en dementie.
De resultaten zijn verrassend
In tegenstelling tot wat je misschien verwacht, zagen de onderzoekers in de meeste studies een toename van ontstekingsstoffen tijdens het vasten. Vooral mensen met overgewicht lieten een stijging zien van CRP, een bekende marker van systeemontsteking. In sommige gevallen verdubbelde deze waarde. Ook IL-6 en TNF-α — stoffen die het immuunsysteem activeren — gingen in meerdere studies omhoog.
Goed nieuws is dat in enkele onderzoeken de ontstekingswaarden weer daalden na het herstarten van gezonde voeding, zoals een plantaardig dieet. Maar dat gebeurde lang niet altijd. In sommige gevallen bleef de ontstekingsreactie aanwezig, zelfs nadat men weer begon met eten.
Wat betekent dat?
Een mogelijke verklaring is dat deze ontstekingsreactie niet “slecht” is, maar een soort tijdelijke aanpassing. Je lichaam komt bij langdurig vasten in een soort stressmodus terecht. Het moet overschakelen op vetverbranding, en dat brengt allerlei processen in gang — waaronder ook ontstekingsroutes in vetweefsel. Vooral in mensen met veel visceraal vet (vet rondom de organen) lijkt dat systeem heftig te reageren.
Vanuit evolutionair oogpunt is dat logisch. Vasten komt in de natuur vaak voor, maar meestal in gezonde, slanke lichamen onder fysieke belasting. In de moderne wereld, met overgewicht, inactiviteit en een ontregeld immuunsysteem, kan diezelfde vastenreactie juist ontstekingsbevorderend werken.
Wat kun je hiermee als je overweegt te vasten?
- Langdurig vasten is geen garantie voor minder ontsteking — het kan zelfs tijdelijk averechts werken.
- Het effect verschilt per persoon, afhankelijk van gewicht, stofwisseling, geslacht, leefstijl, en wellicht ook je darmflora.
- Gezonde voeding ná het vasten is cruciaal om het lichaam weer tot rust te brengen. Refeeding met plantaardig, vezelrijk eten bleek in sommige studies ontstekingswaarden weer te verlagen.
En nu?
De onderzoekers pleiten voor meer en betere studies, vooral bij diverse groepen mensen. Er is nog te weinig bekend over wat langdurig vasten doet op de lange termijn, en of het slim is bij bijvoorbeeld hart- en vaatziekten of auto-immuunziekten.
Tot die tijd? Zie langdurig vasten niet als wondermiddel. Het kan tijdelijk juist stress geven aan het lichaam. Kortdurende vormen zoals time-restricted eating lijken op dit moment veiliger, vooral als ze gecombineerd worden met goede voeding en beweging.
Kernpunten op een rij
âś… Langdurig vasten verhoogt in veel gevallen CRP en andere ontstekingsstoffen
âś… Refeeding met gezonde voeding kan de ontsteking verlagen
âś… De ontstekingsreactie is mogelijk een tijdelijke, adaptieve reactie
âś… Effecten verschillen sterk tussen mensen
âś… Meer onderzoek is dringend nodig
