Ultrabewerkt voedsel, meer onderzoek nodig!
Chris Gardner zei vorig jaar tijdens een congres: "Waarom doen we nog onderzoek naar ultrabewerkt voedsel? We weten het al." Iedereen knikte instemmend, maar hij bedoelde het sarcastisch.
Het begint al met de NOVA-classificaties van de mate van ultrabewerkt. Je zou stellen dat als je een product geeft aan experts dat er overeenstemming is in welke categorie het thuishoort? Blijkt in de helft van de gevallen niet zo te zijn. Dat lijkt mij toch echt lastig voor een classificatiesysteem, maar de overtuiging dat het slecht is, blijft overeind.
In een grote review (Lane M et al 2024) van vorig jaar werd bevestigd dat ultrabewerkte voeding consistent correleert met slechtere gezondheidsuitkomsten. Dit zou suggereren dat de nauwkeurigheid ontbreekt, maar dat de richting in ieder geval juist is.
Laten we even negeren dat de methodologische kwaliteit van de onderliggende publicaties laag was, evenals die van de review zelf, en ons concentreren op een interessant onderzoek waarin dezelfde truc is toegepast als bij onderzoek naar rood vlees. Het gaat om een groot Europees cohort, waarin de consumptie van ultrabewerkte voeding overtuigend wordt gecorreleerd met verschillende vormen van kanker (Morales-Bernstein et al 2023).
De truc waar ik het over heb, is een aparte niet-beïnvloedende controlevariabele, ook wel bekend als een 'negatieve controle-uitkomst'. In dit geval gaat het om sterfte door auto-ongelukken. Net zoals fervente carnivoren vaker overlijden door auto-ongelukken, blijkt dat liefhebbers van ultrabewerkte voeding dat ook doen. Een 12 procent hoger risico bij elke 10 procent toename in consumptie van ultrabewerkte voeding. Wat dit betekent, weet natuurlijk niemand precies, maar het suggereert dat de groep die ultrabewerkte voeding prefereert over het algemeen roekelozer leeft.
Wanneer men spreekt over een biopsychosociaal model in relatie tot preventie, zijn er drie aanvullende uitgangspunten:
- Er is sprake van duidelijke biologische causaliteit (zelden aangetoond).
- Mensen zijn weerloze speelballen van de omgeving (zelden aangetoond).
- Deze maatregelen zijn effectief (de evidentie wijst vaak de andere kant op).
Wat geeft ons het idee dat als we middelen afnemen of financieel ontmoedigen, mensen gezonder voor zichzelf gaan zorgen? Er zijn namelijk signalen dat het eerder andersom werkt. Er is duidelijk meer onderzoek nodig!
