Slapen in het donker is betere slaap is beter hart

Stel je voor: je slaapt, maar er valt licht van buiten naar binnen—via een straatlantaarn, een nachtlampje of het zachte schijnsel van je telefoon. Het lijkt onschuldig, maar nieuw onderzoek suggereert dat dit misschien meer invloed heeft op je gezondheid dan we dachten. Niet meteen, en niet voor iedereen, maar wel op de langere termijn—en vooral bij bepaalde groepen.

Een recente studie uit het Verenigd Koninkrijk volgde bijna 90.000 volwassenen (gemiddeld 62 jaar oud) bijna 8 jaar lang (Windred 2025). Ze droegen een week lang een polsbandje dat nauwkeurig registreerde hoeveel licht ze overdag en ’s nachts kregen. Later werd gekeken wie hart- en vaatziekten ontwikkelde, zoals hartfalen, beroerte of een hartinfarct.

Wat bleek?

Mensen met de lichtste nachten—in de bovenste 10% qua lichtblootstelling—hadden een iets verhoogd risico op verschillende hart- en vaatziekten vergeleken met mensen in de donkerste nachten. Bijvoorbeeld:

• Hartfalen: 45% hoger risico
• Hartinfarct: 42% hoger risico
• Beroerte: 28% hoger risico

Maar: deze percentages geven relatieve verhoudingen, niet absolute risico’s. Ze zeggen niet dat je morgen al een beroerte krijgt als je met een lampje slaapt—alleen dat het risico iets hoger ligt bij langdurige blootstelling, bijvoorbeeld door straatverlichting of schermen in de slaapkamer.

Belangrijk: de onderzoekers hielden rekening met heel veel factoren—zoals leeftijd, geslacht, leefstijl (rookgedrag, beweging, alcohol, dieet), sociaaleconomische status, slaapduur, BMI, bloeddruk, diabetes, cholesterol én zelfs je genetische aanleg voor hartziektes. Toch bleef het verband tussen nachtlicht en hartproblemen bestaan.

Waarom zou nachtlicht een rol spelen?

Ons lichaam werkt met een interne biologische klok, die verwacht dat het overdag licht is en ’s nachts donker. Wanneer je ’s nachts licht ontvangt, kan die klok uit ritme raken. Dat wordt circadiaanse verstoring genoemd. Dit kan op den duur invloed hebben op bloeddruk, bloedsuikerspiegel en ontstekingsreacties—allemaal factoren die met hart- en vaatziekten te maken hebben.

Waarom zijn vrouwen en jongere volwassenen gevoeliger?

De studie wijst erop dat vooral vrouwen en jongere deelnemers (binnen de groep van 40–80 jaar) iets meer risico lopen bij nachtlicht.

• Vrouwen zouden volgens eerdere onderzoeken een gevoeliger circadiaans systeem hebben: hun biologische klok reageert sterker op lichtsignalen ’s nachts.
• Jongeren zijn mogelijk lichtgevoeliger dan ouderen. Oudere mensen reageren minder sterk op licht, waardoor het effect daar kleiner is.

Dit zijn plausibele hypothesen, gebaseerd op eerdere wetenschap—niet onomstotelijke conclusies.

Maar: let op de beperkingen

Dit onderzoek levert interessante aanwijzingen, maar het is geen bewijs van oorzaak en gevolg. Enkele belangrijke kanttekeningen:

• Deelnemers zijn afkomstig uit de UK Biobank: een groep die gezonder, rijker en beter opgeleid is dan gemiddeld. Bovendien was 97% blank, dus het is onduidelijk of de bevindingen ook gelden voor andere bevolkingsgroepen.
• Lichamelijke activiteit, BMI en slaap zijn gemeten, maar sommige gegevens (zoals rook- en eetgedrag) stammen uit vragenlijsten van jaren eerder.
• Er is geen informatie over de lichtbron: komt het licht van een straatlamp, een tv of een boekenlamp? Dat maakt mogelijk wel uit.
• Het licht werd maar één week lang gemeten. Gelukkig wijzen andere studies uit dat lichtpatronen bij volwassenen meestal stabiel zijn.

Wat kun je ermee?

De boodschap is niet: “Je moet nú je slaapkamer totaal verduisteren.” Maar het onderzoek doet wel denken dat donkerder slapen een kleine, extra stap kan zijn in een hartgezonde levensstijl—net als voldoende bewegen, niet roken en een evenwichtig dieet.

Als je merkt dat licht je slaap verstoort, of als je in een lichtgevoelige groep valt (bijvoorbeeld vrouwen onder de 70 met risicofactoren voor hartziekten), kan het zinvol zijn om eens te kijken of je de nachtelijke lichtblootstelling kunt verminderen—met gordijnen, een masker of door elektronica uit te zetten.

Kortom: geen reden tot paniek, wel een interessant detail om over na te denken.