Nachtdienstwerk verhoogt het cardiovasculaire risico — en dat zien we terug in concrete biomarkers. Een uitgebreide meta-analyse (Erdem 2025) van 81 studies met meer dan 300.000 deelnemers toont aan dat nachtdienstwerkers significant vaker te maken hebben met:

• Verhoogde ontsteking: vooral hogere CRP-waarden en leukocytenaantallen
• Dyslipidemie: lager HDL-cholesterol (“goede cholesterol”)
• Verminderde cardiale stabiliteit: verlengd QTc-interval op het ECG

Deze effecten zijn dosisafhankelijk: hoe langer en intensiever iemand nachtdiensten draait, hoe groter het risico. Voor preventie en advies is dit cruciale kennis.

Wat zegt het onderzoek precies?

🩸 Ontsteking

• CRP: gestandaardiseerd gemiddeld verschil (SMD) = 0,14
• Leukocyten: SMD = 0,26
• Ook IL-6, IL-1β en IL-10 waren significant verhoogd
• Bij vrouwen was CRP hoger dan bij mannen → geslacht als effectmodificator

Praktische implicatie: Routinematig CRP of leukocyten meten bij langdurige nachtdienstwerkers kan vroegtijdig risico signaleren.

🧪 Lipidenprofiel

• HDL-C: SMD = −0,11 → lager bij nachtdienstwerkers
• Geen consistent effect op LDL, triglyceriden of totaal cholesterol
• HDL daalde verder naarmate de duur van nachtdiensten toenam

⚡ Cardiale excitabiliteit

• QTc-interval: SMD = 0,42 na correctie voor een outlier
• Verlenging correleert met leeftijd en werkduur
• Grote studie (UK Biobank): verhoogd risico op atriumfibrilleren bij >10 jaar nachtdienst (HR = 1,18)

Wat blijft onduidelijk?

Geen associatie gevonden met:

• Vasculaire stijfheid (IMT, PWV)
• Autonome disbalans (HRV-parameters)
• Stollingsafwijkingen (fibrinogeen, D-dimeer)

Let op: bewijs hiervoor was vaak van lage kwaliteit of gebaseerd op te weinig studies.

Praktische tips preventief medisch onderzoek

1. Screen gericht: Denk aan inflammatie (CRP), lipiden (HDL-C) en ECG (QTc) bij risicopatiënten.
2. Vraag naar dienstschema: Duur (>5–10 jaar) en frequentie (>3 nachten/maand) verhogen het risico.
3. Leefstijl is sleutel: Nachtdienst verstoort voeding, slaap en activiteit — richt je advies daarop.
4. Geslacht en BMI meewegen: Vrouwen en mensen met hogere BMI lijken gevoeliger voor sommige effecten.
5. Signaleer vroeg: Subtiel verhoogde biomarkers kunnen jaren voorafgaan aan klinische CVD.

Tot slot

Nachtdienstwerk is niet zomaar “vermoeiend” — het tast biologische systemen aan die direct verband houden met hart- en vaatziekten. Als gezondheidsprofessional speel je een cruciale rol in vroegtijdige detectie en risicoreductie.

“Preventie begint bij inzicht.”