Mediterrane dieet beschermt tegen borstkanker?

Korte samenvatting

Uit een overzichtsstudie (Karimi M et al 2025) van 31 onderzoeken blijkt dat vrouwen die zich beter aan het Mediterrane dieet houden, mogelijk een lager risico op borstkanker hebben — gemiddeld zo’n 13% lager. Maar het bewijs is niet eenduidig en roept vragen op.

Wat is onderzocht?

In deze meta-analyse (een type onderzoek dat resultaten van eerdere studies samenvoegt) bekeken wetenschappers 31 observatiestudies over het verband tussen voeding en borstkanker. Het ging om:

• 12 cohortstudies (waarbij mensen over een langere tijd gevolgd worden)
• 19 case-controlstudies (waarbij mensen met borstkanker worden vergeleken met gezonde mensen)

De centrale vraag: hebben vrouwen die een Mediterrane levensstijl volgen minder kans op borstkanker?

Wat is het Mediterrane dieet?

Het Mediterrane dieet is gebaseerd op traditionele eetpatronen uit landen rond de Middellandse Zee, zoals Griekenland en Italië. Het bestaat vooral uit:

• Veel groente, fruit, peulvruchten, noten en volkorenproducten
• Olijfolie als belangrijkste vetbron
• Matige hoeveelheden vis en gevogelte
• Weinig rood vlees en bewerkte producten
• Soms een glas rode wijn bij het eten

Dit eetpatroon wordt al langer in verband gebracht met een betere hartgezondheid en een lager risico op chronische ziekten.

Wat vonden de onderzoekers?

Gemiddeld hadden vrouwen die zich goed aan het Mediterrane dieet hielden een 13% lager risico op borstkanker. Maar dit cijfer moet met voorzichtigheid worden geïnterpreteerd.

• Alleen postmenopauzale vrouwen leken baat te hebben — bij premenopauzale vrouwen werd geen duidelijk verband gevonden.
• Alleen in case-controlstudies werd een duidelijk verband gezien. In de cohortstudies (die doorgaans betrouwbaarder zijn) was het effect afwezig.
• Het beschermende effect werd alleen gevonden in studies uit Europa en Azië, niet in Noord-Amerika. Mogelijk komt dit doordat mensen daar het Mediterrane dieet anders interpreteren of toepassen.

Hoe betrouwbaar is dit?

Hoewel het idee aantrekkelijk is, zijn er belangrijke kanttekeningen:

• Er is veel variatie tussen de studies (zogenaamde 'heterogeniteit'), wat het moeilijk maakt om één heldere conclusie te trekken.
• Observatiestudies kunnen geen oorzaak-gevolgrelatie aantonen. Ze laten alleen verbanden zien.
• Het feit dat alleen de minder betrouwbare case-controlstudies een duidelijk effect vonden, maakt het bewijs zwak.

Conclusie voor de lezer

Hoewel deze studie suggereert dat het Mediterrane dieet mogelijk samenhangt met een lager risico op borstkanker (vooral bij vrouwen na de overgang), is het bewijs nog niet sterk genoeg om harde conclusies te trekken. Toch zijn er genoeg andere redenen om dit dieet te omarmen — het is voedzaam, gevarieerd en goed voor hart en vaten.

Of het nu tegen borstkanker beschermt of niet, het Mediterrane dieet is een gezonde keuze. Maar wie echt wil weten wat helpt om borstkanker te voorkomen, doet er goed aan ook te letten op andere bekende risicofactoren zoals lichaamsgewicht, alcoholgebruik en lichaamsbeweging.