Koolhydraatbeperkt en inflammatie

Veel welvaartziekten gaan gepaard met lage graad ontstekingen en dat meestal meet men de CRP-waarde, een goedkope en snelle manier om dat vast te stellen. Het is mogelijk dat koolhydraten de ontstekingen kunnen uitlokken en daarom zijn al talloze onderzoeken uitgevoerd en die zijn recent verzameld geanalyseerd via een meta-analyse.

Opzet

De onderzoekers voerden een systematische literatuurstudie en meta-analyse uit op basis van 60 gerandomiseerde gecontroleerde trials (RCT’s) met in totaal 5.511 volwassenen, gepubliceerd tot februari 2024. Ze vergeleken het effect van koolhydraatarme diëten (gedefinieerd als minder dan 45% van de calorieën uit koolhydraten) met controlediëten op het C-reactief proteïne (CRP)-niveau, een bloedwaarde die ontsteking in het lichaam aangeeft. De studies moesten minstens twee weken duren en CRP als meetuitkomst rapporteren. De kwaliteit van de onderzoeken werd beoordeeld met de Cochrane-bias-tool, en statistische analyses (met een zogeheten random-effects model) werden gebruikt om het gemiddelde verschil in CRP-verandering tussen de groepen te berekenen. Daarnaast werden subgroepanalyses en meta-regressies uitgevoerd om te onderzoeken of factoren zoals leeftijd, BMI, duur van het dieet of beginniveau van CRP het effect beïnvloedden, en werd gekeken naar publicatiebias en de robuustheid

Resultaten

De analyse van 60 wetenschappelijke studies met in totaal 5.511 volwassenen liet zien dat mensen die een koolhydraatarm dieet volgden, gemiddeld een lichte daling vertoonden in hun C-reactief proteïne (CRP)-niveau — een bloedwaarde die ontsteking in het lichaam aangeeft. Deze daling was gemiddeld 0,18 mg/L lager dan bij mensen die een regulier dieet volgden (zoals een vetarm of gemengd dieet).

Maar: dit effect was niet stevig. Toen de onderzoekers één bepaalde studie uit de analyse haalden (die van Abbaspour Rad et al., 2023), verdween het effect bijna volledig en was het niet langer statistisch significant. Dat betekent dat de conclusie sterk afhankelijk was van die ene studie, en dus fragiel is.

Wel bleek dat het dieet duidelijker werkte bij bepaalde groepen mensen:

• Bij mensen met een hoge beginwaarde van CRP (meer dan 4,5 mg/L) daalde CRP met gemiddeld 0,70 mg/L.
• Bij mensen met ernstige obesitas (BMI > 35) was de daling zelfs 1,21 mg/L — een aanzienlijk effect.
• Jongere volwassenen (tot 49,6 jaar) profiteerden meer dan ouderen.
• Het effect was ook groter bij langdurige interventies (langer dan 12,5 weken).

Bij gezonde mensen, ouderen of mensen met een normaal gewicht was er geen duidelijk effect.

Daarnaast toonde een geavanceerde statistische analyse aan dat het beginniveau van CRP de sterkste voorspeller was van hoe goed iemand zou reageren op een koolhydraatarm dieet: hoe hoger de ontsteking aan het begin, hoe groter de daling.

Er was ook aanwijzing voor publicatiebias: kleine studies met “negatieve” resultaten (geen effect) lijken minder vaak gepubliceerd te zijn, wat de schijn van effect kan vergroten.

Conclusie

Na jaren van onderzoek is er dus nog heel weinig bekend over het daadwerkelijk effect van koolhdyraatbeperkte diëten. Ze lijken echter op korte termijn goed te werken zonder duidelijke nadelen.