Ketonen en duurprestaties
Als het op duurwedstrijden gaat zijn carbs nog steeds king, maar je kunt helaas maar een beperkte hoeveelheid opslaan. Stel je voor dat je het kunt besparen met ketonen, zou dat de prestatie verhogen? Dat zochten onderzoekers uit ([Clarke L 2025](<De methodologie van het onderzoek bestond uit een enkelblinde, gerandomiseerde crossoverstudie onder 13 getrainde mannelijke duursporters (leeftijd 18–61 jaar; VO₂max 50–73 mL·kg⁻¹·min⁻¹), die twee uitputtingslopen uitvoerden gescheiden door een herstelperiode van 4 uur. Tijdens het herstel kregen de deelnemers elke 30 minuten een drank met sucrose (1 g·kg⁻¹·h⁻¹; verrijkt met de stabiele isotoop ¹³C) en wei-eiwit (0,4 g·kg⁻¹·h⁻¹). In de ene conditie werd hieraan ketone mono-ester (0,29 g·kg⁻¹·h⁻¹) toegevoegd (KETONE), in de andere een iso-energetisch, smaakgematcht placebo bestaande uit olijfolie en Bitrex® (PLACEBO). Meting van de metabole respons gebeurde via capillaire bloedmonsters (voor glucose, lactaat, pH, bicarbonaat en β-hydroxybutyraat met respectievelijk ABL90 Flex Plus en Optium Neo), plasma-insuline (via Mercodia ELISA), en ademmonsters (voor ¹³CO₂-verrijking via isotoopratio-massaspectrometrie en gaswisseling via Douglas-bagmethode). Daarnaast werd urine verzameld voor ureum-analyse (RX Daytona+), en werden gastrointestinale klachten beoordeeld met een gestructureerde vragenlijst. De retentie van ingenomen sucrose werd berekend als het verschil tussen de totaal ingenomen hoeveelheid en de geoxideerde hoeveelheid, waarbij oxidatie werd afgeleid uit de ¹³C-verrijking in uitgeademde lucht, gecorrigeerd voor achtergrondwaarden en fractionele ¹³C-terugwinning (k₁ = 0,7467 L/g CO₂; k₂ = 0,54). De studie was goedgekeurd door de ethische commissie van de University of Bath en geregistreerd bij ClinicalTrials.gov (NCT06846840).>))
Onderzoeksopzet
In dit onderzoek liepen 13 getrainde hardlopers twee keer tot ze uitgeput waren, met daartussen een herstelperiode van vier uur. Tijdens die hersteltijd dronken ze elk half uur een drankje met suiker (in de vorm van rietsuiker, oftewel sucrose) en eiwit — een combinatie die vaak wordt gebruikt om na sport snel weer op krachten te komen. In één van de twee testdagen kregen ze daarnaast een speciale ketonen-drink (een zogeheten ketone-ester), op de andere dag een nepversie die er net zo uitzag en smaakte maar geen ketonen bevatte (een placebo gemaakt met olijfolie en een bittere smaakstof). Ze wisten zelf niet welke versie ze kregen, zodat hun verwachtingen het resultaat niet konden beïnvloeden.
Tijdens en na het herstel namen de onderzoekers regelmatig bloed af (via een prikje in de vinger) om onder andere de bloedsuikerspiegel en ketongehalte te meten. Daarnaast moesten de deelnemers adem uitblazen in speciale zakken, zodat de wetenschappers konden zien hoeveel van de ingenomen suiker daadwerkelijk werd verbrand of juist opgeslagen. Ze vroegen ook naar buikklachten, zoals misselijkheid of krampen, en lieten de deelnemers na afloop raden welke drank de ‘echte’ was — om te controleren of de smaak hen had verraden.
Deze aanpak laat precies zien wat er gebeurt met de suiker die je na sport binnenkrijgt: wordt die direct verbrand, of juist opgeslagen als energievoorraad voor later? En speelt het toevoegen van ketonen daarbij een rol? Door alles zorgvuldig te meten — van bloedwaarden tot adem — konden de onderzoekers dit nauwkeurig bepalen.
Resultaat
Het onderzoek liet zien dat hardlopers die na een zware training een drankje kregen met suiker én een speciale ketonen-supplement (een zogeheten ketone-ester), meer van die suiker in hun lichaam vasthielden dan wanneer ze alleen suiker kregen. Concreet: ze slaan gemiddeld 14 gram extra suiker op — genoeg om bijvoorbeeld een klein banaantje extra als energievoorraad te bewaren. Tegelijkertijd daalde hun bloedsuikerspiegel duidelijk, met meer dan 1 mmol per liter, wat betekent dat hun lichaam de suiker efficiënter gebruikte of opslagde in plaats van in de bloedbaan te laten circuleren.
Dit gebeurde zonder dat de hardlopers tijdens het herstel last hadden van buikklachten. Wel meldden ze tijdens de tweede loop licht meer ongemak in de onderbuik, zoals lichte krampjes of winderigheid, maar dit bleef mild.
Ondanks deze positieve metabole effecten — meer opslag van suiker en een rustiger bloedsuikerspiegel — presteerden de hardlopers tijdens de tweede inspanning niet beter. Ze liepen even lang tot ze uitgeput waren, of ze nu de ketonen hadden gekregen of niet. Dat suggereert dat het extra opslaan van suiker in dit scenario (na slechts 4 uur herstel) niet direct leidt tot meer uithoudingsvermogen — misschien omdat hun lichaam toch genoeg energie had, of omdat de lichte buikklachten het voordeel tenietdeden.
Kort samengevat: ketonen helpen je lichaam om suiker na sport beter op te slaan en houden je bloedsuikerspiegel lager, maar dat vertaalde zich in dit onderzoek niet in betere prestaties tijdens een volgende inspanning. Tot nu toe is er nog geen bewijs gevonden voor de dure ketonendrankjes.
