Japan is niet slank door voedingseducatie
Nu de Chileense bubbel is gebarsten (relatief draconische maatregelen bestrijden geen obesitas), keren we weer terug naar Japan. Daar krijgen kinderen namelijk voedingseducatie op school, en het obesitaspercentage ligt er op slechts 5 procent. Laat ik die bubbel ook even doorprikken.
In Japan is er sinds 2005 sprake van Shokuiku (voedselopvoeding), waarvan men beweert dat het werkt. Dat is een opvallende bewering, want vóór 2005 was er geen sprake van een dramatische toename van obesitas onder kinderen, en erna evenmin van een dramatische afname.
Wellicht komt het door de voedselomgeving? Als we echter kijken naar het aantal McDonald's-vestigingen, dan is er in Japan één vestiging per 42.700 mensen. In Nederland is dat één per 68.500. Kijk je wat breder naar fastfoodzaken (gebaseerd op meerdere bronnen), dan zie je dat Japan een verhouding heeft van 1 op 1.650 mensen, terwijl dat in Nederland 1 op 3.200 mensen is. Het hele idee dat het aanbod de gewichtstoename drijft, is eerlijk gezegd behoorlijk vreemd. De markt reageert immers op de vraag.
Wat zou dan een relevante factor zijn? Als ik het moet inschatten vanuit de motivatiewetenschap, dan is dat cultuur. Chili en Japan hebben een collectivistische cultuur, maar Japan is daarnaast ook sterk hiërarchisch. Er is bovendien een mate van fatshaming. Voor de liefhebbers van de Blue Zones betekent dit concreet dat een Blue Zone-gemeente inhoudt dat je mensen aanstelt die de baas spelen over anderen en bovendien fatshamen. Dat draagt niet per se bij aan betere gezondheid.
De vraag is dus: moeten we terug naar een collectivistische en sterk hiërarchische cultuur? Als je kijkt naar het World Happiness Report (WHR), dan zie je dat Nederland in de top 5 staat, en Japan op nummer 51. Je wordt niet per se gelukkig van gecontroleerde culturen. Het alternatief is niet van individualistisch naar collectivistisch, maar van individualistisch naar autonoom (dat zijn geen synoniemen). Mensen die autonomie ervaren zorgen doorgaans beter voor zichzelf en voor anderen. Je leer dat echter nergens en dat is onderwijs wat we nodig hebben.
