Gratis sportabonnement verbetert schoolprestaties?

Leidt het aanbieden van een gratis sportabonnement aan studenten tot betere academische prestaties? Een recente publicatie (Carpellen 2022) suggereert van wel—maar met sport heeft het opvallend weinig te maken.

𝗗𝗲 𝘀𝘁𝘂𝗱𝗶𝗲

De studie had een gerandomiseerd gecontroleerd design (RCT) met een intention-to-treat-aanpak, uitgevoerd onder 778 vrijwillige studenten van twee Noorse onderwijsinstellingen die nog geen sportabonnement hadden. De deelnemers werden willekeurig toegewezen aan een interventiegroep (gratis sportkaart) of een controlegroep. Als uitkomstmaten gebruikten de onderzoekers administratieve data over studieprestaties (zoals behaalde studiepunten en cijfers), aangevuld met zelfrapportages over leefstijl en zelfcontrole op basis van samengestelde en ordinale schalen. Er werd gecontroleerd voor achtergrondvariabelen zoals leeftijd, geslacht, instelling, studiejaar en het aantal ingeschreven studiepunten aan het begin van het semester.

𝗥𝗲𝘀𝘂𝗹𝘁𝗮𝘁𝗲𝗻

De interventie leidde tot een gemiddelde toename in gymbezoek van 7,5 keer over vier maanden (ongeveer eens per twee weken), met een effectgrootte van 0,63 standaarddeviatie. Studenten in de interventiegroep behaalden gemiddeld 0,15 standaarddeviatie meer studiepunten dan de controlegroep, zonder negatieve impact op hun gemiddelde cijfer. Daarnaast rapporteerden zij verbeteringen in zelfcontrole en leefstijl van vergelijkbare grootte. De effecten waren het sterkst onder studenten die bij aanvang laag scoorden op leefstijl, zelfcontrole, studietijd en geluk: zij behaalden 0,5 standaarddeviatie meer studiepunten. Er was geen effect op het aantal gestudeerde uren of algemeen geluk, maar wel een toename in tevredenheid over de eigen studieprestaties. De opbrengsten voor de universiteit (door extra behaalde studiepunten) overstegen de kosten van het sportabonnement, wat wijst op een positief economisch rendement.

𝗢𝘃𝗲𝗿𝘄𝗲𝗴𝗶𝗻𝗴𝗲𝗻

De titel "Exercise improves academic performance" is weinig geloofwaardig als men slechts 7,5 keer in vier maanden heeft gesport. Er is geen enkele neurofysiologische verklaring voor het effect. De verklaring is waarschijnlijk psychologisch, en toe te schrijven aan het zogenaamde fresh start effect: de verhoogde motivatie om doelen te stellen of gedrag te veranderen na betekenisvolle tijdsmarkeringen. Dat effect is helaas tijdelijk, en dat blijkt ook uit de publicatie. De meeste sportschoolbezoeken vonden vooral aan het begin plaats. Ik vind gedragsuitkomsten altijd lastig als er geen duidelijke psychologische verankering is. Daarnaast is de titel ook echt misleidend. Daarmee pleit ik nog steeds voor bewegen en sport, maar het laat vooral zien dat je iets onderliggends moet aanpakken, los van sporten: motivatie en de kunst van het volhouden.

𝗠𝗲𝗲𝗿 𝗹𝗲𝗿𝗲𝗻? Volg onze module Healthcoach via chivo.nl/mhc, ook beschikbaar als summerschool van 4–8 aug.