Frisdrank veroorzaakt diabetes?

Suiker vormt geen risico voor diabetes type 2. Het is uitsluitend suiker uit dranken, maar niet uit vast voedsel. Serieus? Laten we eerst de publicatie (Della Corte KA, et al 2025) bespreken.

𝗠𝗲𝘁𝗵𝗼𝗱𝗼𝗹𝗼𝗴𝗶𝗲

Deze studie onderzocht of het eten of drinken van suiker samenhangt met het risico op type 2 diabetes. De onderzoekers verzamelden gegevens uit 29 langlopende bevolkingsstudies met ruim 800.000 volwassenen zonder diabetes bij aanvang. Ze vergeleken hoeveel suiker mensen binnenkregen uit verschillende bronnen, zoals frisdrank, vruchtensap of vaste voeding, en hoeveel mensen later diabetes ontwikkelden.

𝗥𝗲𝘀𝘂𝗹𝘁𝗮𝘁𝗲𝗻

Elke extra portie frisdrank of vruchtensap per dag verhoogde het diabetesrisico: met 25% voor frisdrank en 5% voor vruchtensap. Opvallend genoeg hing suiker uit vaste voeding – zoals fruit of zuivel – juist samen met een klein verlaagd risico. Toegevoegde suiker en fructose lieten geen duidelijk verband zien. De onderzoekers gebruikten geavanceerde statistiek om risico’s bij verschillende innameniveaus te berekenen.

𝗛𝗲𝘁 𝗽𝗶𝗷𝗻𝗽𝘂𝗻𝘁

Vrijwel alle onderliggende studies corrigeerden voor leeftijd, gewicht, beweging en voeding. Dat zou suggereren dat het effect losstaat van BMI-toename, een bekende risicofactor voor diabetes. Toch is hier sprake van een belangrijk gemis.

𝗕𝗠𝗜-𝗿𝗶𝗰𝗵𝘁𝗶𝗻𝗴

Er is namelijk alleen een BMI-meting aan het begin van de studie, niet bij de vaststelling van diabetes. Je kunt dus geen tijdsafhankelijke modellen, zoals marginal structural models toepassen en dus geen BMI-richting bepalen. Gewichtstoename is echter de bekendste covariaat en BMI-richting meenemen zou standaard moeten worden in voedingsepidemiologie, ook om bijvoorbeeld jojo-effecten te analyseren.

𝗖𝗼𝘂𝗻𝘁𝗲𝗿𝗳𝗮𝗰𝘁𝘂𝗮𝗹 𝘀𝗰𝗲𝗻𝗮𝗿𝗶𝗼'𝘀

We voeren al decennia een oppervlakkige strijd tegen ‘slecht’ voedsel zonder dat we de causale logica goed vastleggen. Counterfactual analyses stellen juist de vraag: onder welke omstandigheden klopt onze hypothese níét? Als na invoering van een suikertaks de eiwitinname daalt, is het onwaarschijnlijk dat alleen minder frisdrank wordt gedronken. En als mensen die veel ultrabewerkt voedsel eten vaker sterven aan ongevallen, moet je zoeken naar een onderliggende factor, zoals risicovol gedrag.

𝗖𝗼𝗻𝗰𝗹𝘂𝘀𝗶𝗲

Voor deze studie wil je zien dat mensen met stabiele of dalende BMI toch vaker diabetes krijgen bij hoge frisdrankconsumptie. Dan wordt duidelijk dat frisdranksuiker waarschijnlijk een directe rol speelt. Nu concluderen dat suiker op zich geen probleem is, maar alleen frisdranksuiker, lijkt te kort door de bocht.

𝗠𝗲𝗲𝗿 𝗹𝗲𝗿𝗲𝗻 over preventie in de praktijk, kun je in onze module Healthcoach (chivo.nl/mhc), die je ook als summerschool kunt volgen op 4-8 aug.