Evolutionaire suikersprookjes
Het evolutieperspectief en de mismatchhypothese zijn waardevolle denkkaders, maar ook gevoelig voor 'just-so stories' — precies waar evolutionaire psychologen hun slechte reputatie aan te danken hebben. Dit opiniestuk van endocrinoloog Martijn Brouwers is één lang en voor mij ondraaglijke just so story:
De mismatchhypothese stelt dat onze genen zijn afgestemd op een oude omgeving, en dat moderne ziektes ontstaan doordat we daar niet meer naar leven. Maar die redenering staat of valt met aannames over het verleden.
Claim 1: Zoetigheid was schaars in de oertijd
Dat klopt niet. Er zijn talloze eetbare zoetigheden die jaarrond beschikbaar zijn in Afrika. Als de out-of-Africa-theorie klopt, dan eten we al heel lang zoet middels honderden wilde vruchten waarover je hier kunt lezen.
Claim 2: Neanderthalers aten weinig zoet
Hoewel ze weinig cariës hadden, blijkt uit tandsteenanalyse dat mediterrane Neanderthalers wél suikerrijke dadels aten — het hele jaar door (Soltysiak A 2012). Dadels bestaan voor 75–80% uit suiker (drooggewicht).
Waarom dan geen gaatjes? Mogelijk ontbraken cariogene bacteriën zoals Streptococcus mutans nog in hun mondflora. Als je dan toch de evolutietheorie aanhaalt, pas die dan ook toe op bacteriën. Dat zou de lage cariësfrequentie beter verklaren dan dieet alleen. Een just-so verklaring, maar wel een onderbouwde.
Claim 3: Geen zoet in de winter
Onjuist. Traditionele volkeren zoals de Inuit gebruiken al duizenden jaren slimme technieken. Zo fermenteren ze bessen in zeeleeuwenhuid. Zelfs in de winter halen ze 30–40% van hun energie uit koolhydraten, zo kun je lezen in dit boek.
Claim 4: Fructose maakt ons vet via DNL
Fructose wordt maar in beperkte mate omgezet naar vet via de novo lipogenese (DNL), en vooral naar palmitinezuur. Maar vetweefsel bevat grotendeels oliezuur — dat krijg je gewoon direct via voeding binnen. Als DNL ons overlevingsmechanisme was, waren we allang uitgestorven.
Nog meer just so fantasie
Ook andere artsen doen aan mismatchclaims, zoals endocrinoloog Hanno Pijl, die zelfs een weinig zinvolle meta-analyse publiceerde, zoals je kunt lezen op het Chivo artikel 'Paleo perikelen 6: De meta-analyse'
Dit soort just so stories kun je boeken mee vullen, maar met waarheidsvinding hebben ze weinig te maken en ze helpen al helemaal niet om problemen op te lossen.
