Fysiek effect van 7 dagen vasten

Vasten is een veelbesproken onderwerp binnen de gezondheids- en fitnesswereld. Maar wat gebeurt er nu echt met het lichaam na een langere periode zonder voedsel? In een recente studie (Kolnes 2024) werden de effecten van een zeven dagen durend vastenprotocol onderzocht. De bevindingen zijn fascinerend en bieden nieuwe inzichten in de metabolische aanpassingen van het menselijk lichaam.

1. Krachtbehoud ondanks spierverlies

Een van de meest opvallende resultaten was dat de maximale beenspierkracht niet afnam na zes dagen vasten, ondanks het aanzienlijke gewichtsverlies:

• Gemiddeld gewichtsverlies: 5,8 kg
• Verlies van vetvrije massa (lean mass): 4,6 kg, waarvan 1,7 kg afkomstig uit armen en benen
  Dit komt neer op een verlies van respectievelijk 7,5% van het totale lichaamsgewicht, 8% vetvrije massa en 6% in de ledematen.

2. Onveranderde botmassa

Ondanks het verlies van spiermassa bleef de botmassa gedurende de zeven dagen vast ongewijzigd.

3. Verminderde aerobe capaciteit

Het vermogen om zuurstof maximaal te benutten (VO₂ max) daalde aanzienlijk:

• Van ~48 ml/kg/min naar ~44 ml/kg/min: een absoluut verlies van 13% en 7% verlies relatief aan lichaamsgewicht.
  Ook het piekvermogen tijdens maximale inspanning daalde met 16%.

4. De oorzaak: enzymverandering

De daling van de maximale aerobe capaciteit werd voornamelijk toegeschreven aan een 13-voudige toename van het enzym pyruvaatdehydrogenasekinase 4 (PDK4). Dit enzym remt de werking van pyruvaatdehydrogenase, een cruciaal enzym voor de verbranding van koolhydraten.

5. Metabole veranderingen: vetverbranding versus koolhydraten

Zoals verwacht veranderde het energiegebruik van het lichaam tijdens het vasten drastisch:

• Rustvetverbranding nam toe van 36% naar 73% van de totale energieverbranding.
• Koolhydraatverbranding nam af tot slechts 19% van de energieopname in rust.

Conclusie

Een week vasten stelt het lichaam voor een aanzienlijke metabole uitdaging, maar het lichaam blijkt goed uitgerust om hiermee om te gaan. De studie laat zien hoe het lichaam overschakelt op vetverbranding en zijn afhankelijkheid van koolhydraten vermindert. Ondanks het verlies van spiermassa blijft de spierkracht behouden, wat suggereert dat het lichaam prioriteit geeft aan het beschermen van essentiële functies. De afname in aerobe capaciteit laat echter zien dat langdurig vasten het uithoudingsvermogen kan beïnvloeden.

Deze resultaten bieden nieuwe inzichten in hoe het lichaam zich aanpast aan extreme omstandigheden en kunnen van waarde zijn voor zowel wetenschappers als mensen die experimenteren met vastenstrategieën.