Bestaan ochtend- en avondmensen in de natuur?

door | okt 9, 2017 | Coachen, Klinische leefstijl, Leefstijl | 0 Reacties

Als we gaan kamperen dan verandert ons slaappatroon, want we gaan vroeger naar bed en komen er gemiddeld ook vroeger uit. Dat geldt ook voor de avondmensen, maar zou het dan betekenen dat de avondmens eigenlijk niet bestaat? Hoe zit het dan bij traditioneel levende stammen, zoals de Hadza?

Het slaappatroon van ochtend- en avondmensen wordt bepaald door het circadiaan ritme

Maatschappij of mens?
Het is bekend dat onze jachtige maatschappij een sterke invloed heeft op onze slaap. Er wordt zelfs verondersteld dat de maatschappij het onderscheid veroorzaakt in ochtend- en avondmensen, maar dat het in de natuur niet voorkomt. Dat zou bijzonder zijn, omdat we weten dat de interne biologische klok, het zogenaamde circadiaan ritme, per mens verschillend is. Ook de niveaus van het hormoon melatonine fluctueert per persoon anders. Is er dan geen individueel ritme en is het allemaal maatschappij? De eerste stap die we moeten nemen om dat te onderzoeken is door de mens uit de maatschappij te halen.

Op basis van melatonine lijken we twee uur af te wijken van ons natuurlijk ritme

Effect van kamperen
Er is al meerdere malen vastgesteld dat kamperen leidt tot een compleet ander slaappatroon (Wright KP jr 2013), zelfs na 1 of 2 dagen al. Offline zijn betekent minder prikkels, minder blauw licht en vooral een koppeling met de natuurlijke dag-nachtritmes. Ook de melatonineritmes veranderen van patroon tijdens het kamperen. Het jachtige leven lijkt ervoor te zorgen dat we zo’n 2 uur afwijken van onze natuurlijke ritmes. Iedereen gaat tijdens het kamperen vroeger naar bed en staat ook weer vroeger op. Het suggereert dat het verschil tussen ochtend- en avondmensen niet in de mens zit, maar in de omgeving. Het geeft aan dat het slaapritme kan veranderen, mogelijk beter aansluit op het individuele circadiaan ritme, maar het is nog niet duidelijk of iedereen uiteindelijk een zelfde ritme heeft en dus allemaal ochtendmens is. Het is daarvoor handig om het slaappatroon te analyseren van traditioneel levende jager-verzamelaarstammen zoals de Hadza.
Onderzoek Hadza
Onderzoekers vonden 33 mannen en vrouwen van de Hadza-stam bereid om 3 weken lang een wearable te dragen met een 3D-accelerator (Samson DR 2017). Hiermee kunnen lichamelijke beweegpatronen van de drager worden vastgelegd en geanalyseerd. Slaap en daarbinnen de slaapfases hebben specifieke beweegpatronen en na analyse kan men zien wanneer iemand wakker was, sliep of opgestaan was. Geen van de Hadzaleden had slaapproblemen.

Per nacht waren er slechts 18 minuten waarin iedereen tegelijkertijd sliep

Na analyse bleek dat ondanks een natuurlijke leefstijl, men nogal in slaappatronen verschilden. De jonge volwassenen sliepen veel later in dan de ouderen en zij waren veel meer avondmensen. Ze werden allen regelmatig in de nacht wakker en stonden ook vaak op. Sommige leden gingen om 8 uur ‘s avonds naar bed, terwijl anderen om 11 uur ten ruste gingen. Wektijden zaten tussen de 06:00 tot na 08:00u. In het totaal van 220 uur dat geanalyseerd is, bleek er slechts een venster van maar 18 minuten per nacht te zijn waarin alle deelnemers tegelijkertijd sliepen. Op andere tijdstippen waren er altijd een of meerdere leden wakker. Vanuit een evolutionair perspectief zijn dit soort verschillen logisch, aangezien er altijd iemand wakker is om te waken. Er is geen eenduidig natuurlijk slaappatroon.
Conclusie
Er is geen twijfel over mogelijk dat men in een natuurlijke omgeving anders slaapt. Het jachtige leven met veel externe prikkels en stress heeft invloed op ons slaappatroon, maar als we het slaappatroon van traditioneel levende stammen mogen extrapoleren naar de moderne mens, dan is het duidelijk dat er geen homogeen slaappatroon is. Niet in duur, niet slaap- en wektijd en ook niet in continuïteit. Er is geen ideaal slaappatroon, waarbij men altijd 8 uur continu slaapt. Variatie is de natuurlijke norm.

Meer lezen uit deze categorie 'Leefstijl':

Effectiviteit gezondheidsmanagement in het bedrijf

  Steeds vaker blijken bedrijven te investeren in gezondheidsmanagement en naar schatting hebben 50 miljoen werknemers over de hele wereld deze deels of geheel ondergaan. Een effectiviteitsanalyse die de wetenschappelijke toets kan doorstaan is zeldzaam, maar recent...

De glycemische index (GI) is nutteloos?

Het lichaam heeft verschillende mechanismen om de bloedsuikerspiegel te bewaken. Dat kan het lichaam uitstekend, maar op één of andere wijze vinden we het nodig om ons lichaam constant te micromanagen. De glycemische index/last is zo'n stuk gereedschap om ons lichaam...

Dit onderwerp komt aan bod in de volgende opleidingen:

Recente artikelen (kennisbank) uit overige categorieën:

Positieve psychologie deel 7: 20 jaar jong, tijd voor een feestje?

Psychologie is de studie van het menselijk gedrag en de laatste honderd jaar toch vooral van ziekelijk gedrag. Hoewel er natuurlijk wel onderzoeken plaatsvonden die methoden onderzoeken om ons zelf te verbeteren, zijn die ondergesneeuwd geraakt. Vanaf 1998 veranderde...

Spierhypertrofie deel 4: Meer schade, meer spiergroei?

  De zoektocht naar efficiëntere manieren van het bereiken van spierhypertrofie heeft drie mechanismen blootgelegd, namelijk trainingsvolume, metabole stress en spierschade. Wat is de rol van de laatste en is het überhaupt noodzakelijk?Groei zonder schade Om...

Redactionele noot

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, worden opgeslagen of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

We vernemen graag feedback over onze artikelen, omdat we verantwoording afleggen voor claims belangrijk vinden. 

Wil je kennis uitwisselen over vitaliteit, fitness en leefstijl met andere (aspirant)professionals, bezoek dan Café Chivo op Facebook.

 

Geraadpleegde bron(nen)

  • Samson DR (2017), Crittenden AN, Mabulla IA, e.a. Hadza sleep biology: Evidence for flexible sleep-wake patterns in hunter-gatherers. Am J Phys Anthropol. 2017 Mar;162(3):573-582
  • Wright KP Jr (2013), McHill AW, Birks BR, e.a. Entrainment of the human circadian clock to the natural light-dark cycle. Curr Biol. 2013 Aug 19;23(16):1554-8

Share This