Bestaan ochtend- en avondmensen in de natuur?

door | okt 9, 2017 | Coachen, Klinische leefstijl, Leefstijl | 0 Reacties

Als we gaan kamperen dan verandert ons slaappatroon, want we gaan vroeger naar bed en komen er gemiddeld ook vroeger uit. Dat geldt ook voor de avondmensen, maar zou het dan betekenen dat de avondmens eigenlijk niet bestaat? Hoe zit het dan bij traditioneel levende stammen, zoals de Hadza?

Het slaappatroon van ochtend- en avondmensen wordt bepaald door het circadiaan ritme

Maatschappij of mens?
Het is bekend dat onze jachtige maatschappij een sterke invloed heeft op onze slaap. Er wordt zelfs verondersteld dat de maatschappij het onderscheid veroorzaakt in ochtend- en avondmensen, maar dat het in de natuur niet voorkomt. Dat zou bijzonder zijn, omdat we weten dat de interne biologische klok, het zogenaamde circadiaan ritme, per mens verschillend is. Ook de niveaus van het hormoon melatonine fluctueert per persoon anders. Is er dan geen individueel ritme en is het allemaal maatschappij? De eerste stap die we moeten nemen om dat te onderzoeken is door de mens uit de maatschappij te halen.

Op basis van melatonine lijken we twee uur af te wijken van ons natuurlijk ritme

Effect van kamperen
Er is al meerdere malen vastgesteld dat kamperen leidt tot een compleet ander slaappatroon (Wright KP jr 2013), zelfs na 1 of 2 dagen al. Offline zijn betekent minder prikkels, minder blauw licht en vooral een koppeling met de natuurlijke dag-nachtritmes. Ook de melatonineritmes veranderen van patroon tijdens het kamperen. Het jachtige leven lijkt ervoor te zorgen dat we zo’n 2 uur afwijken van onze natuurlijke ritmes. Iedereen gaat tijdens het kamperen vroeger naar bed en staat ook weer vroeger op. Het suggereert dat het verschil tussen ochtend- en avondmensen niet in de mens zit, maar in de omgeving. Het geeft aan dat het slaapritme kan veranderen, mogelijk beter aansluit op het individuele circadiaan ritme, maar het is nog niet duidelijk of iedereen uiteindelijk een zelfde ritme heeft en dus allemaal ochtendmens is. Het is daarvoor handig om het slaappatroon te analyseren van traditioneel levende jager-verzamelaarstammen zoals de Hadza.
Onderzoek Hadza
Onderzoekers vonden 33 mannen en vrouwen van de Hadza-stam bereid om 3 weken lang een wearable te dragen met een 3D-accelerator (Samson DR 2017). Hiermee kunnen lichamelijke beweegpatronen van de drager worden vastgelegd en geanalyseerd. Slaap en daarbinnen de slaapfases hebben specifieke beweegpatronen en na analyse kan men zien wanneer iemand wakker was, sliep of opgestaan was. Geen van de Hadzaleden had slaapproblemen.

Per nacht waren er slechts 18 minuten waarin iedereen tegelijkertijd sliep

Na analyse bleek dat ondanks een natuurlijke leefstijl, men nogal in slaappatronen verschilden. De jonge volwassenen sliepen veel later in dan de ouderen en zij waren veel meer avondmensen. Ze werden allen regelmatig in de nacht wakker en stonden ook vaak op. Sommige leden gingen om 8 uur ‘s avonds naar bed, terwijl anderen om 11 uur ten ruste gingen. Wektijden zaten tussen de 06:00 tot na 08:00u. In het totaal van 220 uur dat geanalyseerd is, bleek er slechts een venster van maar 18 minuten per nacht te zijn waarin alle deelnemers tegelijkertijd sliepen. Op andere tijdstippen waren er altijd een of meerdere leden wakker. Vanuit een evolutionair perspectief zijn dit soort verschillen logisch, aangezien er altijd iemand wakker is om te waken. Er is geen eenduidig natuurlijk slaappatroon.
Onze artikelen zijn niet alleen op categorieën ingedeeld, maar ook voorzien van 'tags'. Je kunt ook artikelen zoeken op basis van een specifiek tag uit de tagwolk.

 

Conclusie
Er is geen twijfel over mogelijk dat men in een natuurlijke omgeving anders slaapt. Het jachtige leven met veel externe prikkels en stress heeft invloed op ons slaappatroon, maar als we het slaappatroon van traditioneel levende stammen mogen extrapoleren naar de moderne mens, dan is het duidelijk dat er geen homogeen slaappatroon is. Niet in duur, niet slaap- en wektijd en ook niet in continuïteit. Er is geen ideaal slaappatroon, waarbij men altijd 8 uur continu slaapt. Variatie is de natuurlijke norm.

Meer lezen uit deze categorie 'Leefstijl':

Obesitas, leefstijl- of vitaliteitsvraagstuk?

We hebben in Nederland geen goede oplossing voor obesitas en blijven roepen dat obesitas ongezond is, heeft tot nu toe niets uitgehaald. Sterker nog, er zijn redenen om aan te nemen dat het juist de zaak verergert. Nu neemt het draagvlak toe voor leefstijlcoaching,...

Meer inzichten in eetimpulsen

Voedingsbegeleiding gaat veel verder dan het beschikken over kennis van voeding. Het gaat in veel gevallen vooral om voeden, de eetimpuls, ofwel wat zorgt er nu voor dat iemand gaat eten? Daar is gelukkig in wetenschappelijke kringen al langer aandacht voor. Niet...

Dik door laag rustmetabolisme?

Het basaal rustmetabolisme (BMR) tussen mensen verschilt, ook bij gelijk gewicht. Een laag rustmetabolisme zou ervoor zorgen dat je aankomt, zo wordt algemeen verondersteld, want je verbrandt immers minder.   Er werd een rustmetabolisme van meer dan 700...

Dit onderwerp komt aan bod in de volgende opleidingen:

Recente artikelen (kennisbank) uit overige categorieën:

Het placebo-effect, omarmen of verstoten?

Microbioloog Rosanne Hertzberger, voedingswetenschapper Martijn Katan en ook TV-presentator Arjen Lubach hebben zich de afgelopen weken uitgesproken over het placebo-effect. Terwijl Hertzberger pleit voor de inzet van alternatieve geneeswijzen, wijzen de heren het...

EQ een factor in vitaliteitsmanagement?

In 1995 nam het begrip emotionele intelligentie een enorme vlucht met de publicatie van het zelfhulpboek van psycholoog Daniel Goleman. Emotionele intelligentie of EQ zoals we het zullen afkorten, zou volgens Goleman voor zakelijk en privé succes, belangrijker zijn...

Obesitas, leefstijl- of vitaliteitsvraagstuk?

We hebben in Nederland geen goede oplossing voor obesitas en blijven roepen dat obesitas ongezond is, heeft tot nu toe niets uitgehaald. Sterker nog, er zijn redenen om aan te nemen dat het juist de zaak verergert. Nu neemt het draagvlak toe voor leefstijlcoaching,...

Redactionele noot

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, worden opgeslagen of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

We proberen altijd zo zorgvuldig mogelijk onze artikelen samen te stellen, maar we sluiten niet uit dat er zo nu en dan een onregelmatigheid in optreedt. We zouden het waarderen als je dit meldt als reactie op het artikel. Daarnaast vinden we het belangrijk om te melden dat een artikel nooit een uitputtend stuk kan zijn over een onderwerp en daarmee altijd onvolledig. Dat wil niet zeggen dat de stelling niet klopt. Het is daarom altijd raadzaam om bij eventuele vragen de relevantie in het oog te houden. 

Wil je kennis uitwisselen over vitaliteit, fitness en leefstijl met andere (aspirant)professionals, bezoek dan Café Chivo op Facebook.

 

Geraadpleegde bron(nen)

  • Samson DR (2017), Crittenden AN, Mabulla IA, e.a. Hadza sleep biology: Evidence for flexible sleep-wake patterns in hunter-gatherers. Am J Phys Anthropol. 2017 Mar;162(3):573-582
  • Wright KP Jr (2013), McHill AW, Birks BR, e.a. Entrainment of the human circadian clock to the natural light-dark cycle. Curr Biol. 2013 Aug 19;23(16):1554-8

Share This