Obesitas in perspectief deel 5: Fatshaming is schadelijk

door | apr 3, 2017 | Beroepsontwikkeling, Klinische leefstijl | 0 Reacties

Het idee dat obesitas te wijten is aan gebrek aan discipline en luiheid, is nog steeds aan de orde van de dag. Sommige mensen denken zelfs dat het hardop uiten ervan, het zogenaamde ‘fatshaming’, op een of andere wijze motiveert. Deze veronderstelling is niet alleen onjuist, het werkt zelfs compleet averechts.

Internalisatie is jezelf identificeren met je gewicht

Het onderzoek
In een recent onderzoek (Pearl RL 2017) werd een groep vrouwen gescreend op het effect van stigmatisering. Zo werd bijvoorbeeld gekeken in hoeverre zij eens waren met de stellingen zoals:

  • Mijn gewicht is bepalend voor de wijze waarop ik mijn eigenwaarde inschat
  • Ik ben nerveus over mijn gewicht vanwege de wijze waarop anderen mij beoordelen

De scores op deze vragen zijn een maat van internalisatie ofwel de wijze waarop zij zich negatief identificeren met hun gewicht. De deelnemers werden ook gescreend op gezondheidsindicatoren, waaronder de symptomen van het metabool syndroom. Een hogere internalisatie werd gecorreleerd met een driemaal hogere kans op het metabool syndroom en een verzesvoudiging van de triglyceridenwaarden. Stigmatisering lijkt dus ook fysieke gevolgen te hebben.

Volgens welke standaard is Oprah WInfrey dom en lui te noemen?

Misverstanden
Het idee dat het obese mensen lui en dom zijn is in strijd met de data. Een voorbeeld is bijvoorbeeld Oprah Winfrey, die decennialang voor het oog van de wereld, een pijnlijke strijd voerde met haar gewicht. Zij is naar geen enkele standaard dom en lui te noemen. Het geeft aan dat er meer speelt. Daarnaast is er een misverstand dat obese mensen per definitie ziek zijn. In een heel recent Nederlands onderzoek, uitgevoerd door het Erasmus MC onder 5.344 deelnemers over een periode van 15 jaar, blijkt dat obese mensen meer kans hebben op hartfalen, tenzij ze fysiek actief zijn (Koolhaas CM 2017). In dat laatste geval is er geen verschil is uitkomst. Aangezien coronaire incidenten op latere leeftijd plaatsvinden, was de startleeftijd van de deelnemers 55 jaar. Fit is dus veel belangrijker dan de BMI. Het is om meerdere redenen belangrijk om voorbij de kilo’s te kijken.

Schuldgevoel gaat over iets dat je verkeerd hebt gedaan, bij schaamte word je veroordeeld als mens

Schaamte
Het begrip ‘fatshaming’ is gericht om iemand te laten schamen. Het lijkt overeenkomsten te hebben met schuldgevoel, maar het gaat veel verder. Schuldgevoel kan nog werken als een moreel kompas, omdat het gaat over iets dat men verkeerd gedaan heeft. Bij schamen gaat het niet meer over gedrag, maar is het een veroordeling van de mens. Dit motiveert niet en een recent onderzoek toonde aan dat alcoholisten die zich het meest schaamden 15 keer meer alcohol dronken dan zij die zich niet schaamden (Randles R 2013). Het is uitsluiting en ontmenselijking, hetgeen onder ander leidt tot eenzaamheid, een nogal onderschatte oorzaak van ziektevorming. Daarnaast lokt het nog meer ongezond gedrag uit. Fatshaming draagt niet bij aan de oplossing, het vergroot het probleem.

Gewicht of mens?

Afslanktelevisie
Wij worden als kennisinstituut regelmatig geraadpleegd voor televisieprogramma’s en hebben daarom intieme kennis over wat er achter de schermen plaatsvindt van afslankcompetities. Het is een gespreksonderwerp in onze opleiding en het leidt heel vaak tot de vraag, hoeveel kg is deelnemer x weer aangekomen? Wij beantwoorden deze vraag steevast met ‘Je bedoelt dat je wilt weten hoe het met hem / haar gaat?”. Een persoon decimeren tot een getal op de weegschaal is ontmenselijking die wij in onze opleidingen nooit zullen toestaan. Ook dat is een vorm van fatshaming. Stigmatisering komt voor in vele gedaanten en wij vinden het belangrijk om dit onder de aandacht te brengen.

Wil je helpen of blijf je een deel van het probleem?

Conclusie
Fatshaming, uitingen bedoelt om dikkere mensen te motiveren door schaamte, is niet alleen ongepast, het werkt averechts. Fatshaming komt in vele gedaante voor en het leidt tot ontmenselijking en is ziekmakend. Mensen zijn meer dan kilo’s en ook onze branche zal een keuze moeten maken of ze willen helpen of dat ze een deel van het probleem willen blijven. Als je een deel van oplossing wilt zijn, dan aanvaard je ze als mens en verdiep je je verder in obesitas.

Meer lezen uit deze categorie 'Beroepsontwikkeling':

Het Dunning-Kruger effect onbegrepen

De talloze discussies op televisie, op verjaardagfeestjes en vooral op sociale media, wekken de indruk dat iedereen zich expert waant. De overtuiging waarmee argumenten worden geserveerd lijkt geen tred te houden met het daadwerkelijke kennisniveau. Sterker nog, het...

Vitaliteitscoaching deel 1: Vitaliteit is geen leefstijl

Een man verschijnt bij een vitaliteitscoach en heeft symptomen van prediabetes. Zijn werkgever biedt een begeleidingstraject aan op hun kosten. De man doet dit plichtsgetrouw, maar blijkt na 4 weken geen enkele verbetering te tonen op de meetindicatoren. Het is tijd...

Praktijkresultaat is voor de professional niet genoeg

Hoewel velen de vruchten plukken van wetenschap, blijkt het belang ervan toch minder waardevol, als het gaat om het eigen handelen. Sommige professionals vinden het volstrekt aanvaardbaar om adviezen te geven waar weinig bewijs voor en soms veel bewijs tegen is. Zij...

Dit onderwerp komt aan bod in de volgende opleidingen:

Recente artikelen (Kennisbank) uit overige categorieën: 

Het placebo-effect, omarmen of verstoten?

Microbioloog Rosanne Hertzberger, voedingswetenschapper Martijn Katan en ook TV-presentator Arjen Lubach hebben zich de afgelopen weken uitgesproken over het placebo-effect. Terwijl Hertzberger pleit voor de inzet van alternatieve geneeswijzen, wijzen de heren het...

Bestaan ochtend- en avondmensen in de natuur?

Als we gaan kamperen dan verandert ons slaappatroon, want we gaan vroeger naar bed en komen er gemiddeld ook vroeger uit. Dat geldt ook voor de avondmensen, maar zou het dan betekenen dat de avondmens eigenlijk niet bestaat? Hoe zit het dan bij traditioneel levende...

EQ een factor in vitaliteitsmanagement?

In 1995 nam het begrip emotionele intelligentie een enorme vlucht met de publicatie van het zelfhulpboek van psycholoog Daniel Goleman. Emotionele intelligentie of EQ zoals we het zullen afkorten, zou volgens Goleman voor zakelijk en privé succes, belangrijker zijn...

Redactionele noot

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, worden opgeslagen of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

We proberen altijd zo zorgvuldig mogelijk onze artikelen samen te stellen, maar we sluiten niet uit dat er zo nu en dan een onregelmatigheid in optreedt. We zouden het waarderen als je dit meldt als reactie op het artikel. Daarnaast vinden we het belangrijk om te melden dat een artikel nooit een uitputtend stuk kan zijn over een onderwerp en daarmee altijd onvolledig. Dat wil niet zeggen dat de stelling niet klopt. Het is daarom altijd raadzaam om bij eventuele vragen de relevantie in het oog te houden. 

Wil je kennis uitwisselen over vitaliteit, fitness en leefstijl met andere (aspirant)professionals, bezoek dan Café Chivo op Facebook.

 

Geraadpleegde bron(nen)

  • Koolhaas CM (2017), Dhana K, Schoufou JD, e.a. Impact of physical activity on the association of overweight and obesity with cardiovascular disease: The Rotterdam Study. European Journal of Preventive Cardiology. First published date: January-01-2017
  • Pearl RL (2017), Wadden TA, Hopkins CM, e.a. Association between weight bias internalization and metabolic syndrome among treatment-seeking individuals with obesity. Obesity (Silver Spring). 2017 Feb;25(2):317-322.
  • Randles D (2013), Tracy J. Nonverbal Displays of Shame Predict Relapse and Declining
    Health in Recovering Alcoholics. Clinical Psychological Science April 2013 vol. 1 no. 2 149-155

Share This