Hoe betrouwbaar zijn energetische-therapieën?

door | dec 1, 2017 | Vitaliteitstherapeut | 0 Reacties

Energetische therapieën gaan uit van energie, die we niet kunnen meten en ook niet passen in alles wat we weten over energie. Het is daarmee een bovennatuurlijk fenomeen en de vraag is hoe plausibel therapieën zijn, die gebaseerd zijn op energie die niet te vinden is?
Levensenergie
De vitalisten geloofden dat er zoiets was als levensenergie, maar dat was in een tijd waarin men leven niet eens had gedefinieerd. Tegenwoordig is de definitie van leven dat het gaat om organisch materiaal dat DNA instructies bevat om zich voort te kunnen planten. Ten tijde van de vitalisten wist men niet wat DNA was en had men bovendien geen apparatuur om energie daadwerkelijk te meten. In 2010 wist de biotechgigant synthetisch leven te creëren door in het laboratorium DNA te construeren dat niet uit de gebruikelijke 4 letters bestaat, maar uit 6. Deze op E-coli bacterie gebaseerde levensvorm, Synthia genoemd, plant zich lustig voort, maar is nog op zoek naar een baan. Een dergelijke bacterie, die een slordige 40 miljoen dollar ontwikkelingskosten had, moet nuttige eiwitten produceren voor bijvoorbeeld de farmaceutische industrie. Dat is tot nu toe nog niet gelukt, maar het idee dat een organisme niet synthetisch geproduceerd kan worden is wel van de baan.
Hebben we echt vlinders in onze buik?
Meridianen
Een oude bekende in de wereld van energetische therapieën is het model van meridianen. Dit zouden energiebanen zijn, die tot op heden niet gevonden zijn, maar eenmaal geblokkeerd leiden tot ziekten. Deze ideeën en de complete kaart van meridianen die door het lichaam trekken, zijn ontstaan in een periode waarin men nagenoeg niets wist van anatomie en fysiologie. Men voelde bijvoorbeeld iets in de maag en dat werd een punt op de meridianenkaart. Dat men iets voelt, wil nog niet zeggen dat de meridianen er ook daadwerkelijk zijn. In het Nederlands hebben we uitspraken als ‘vlinders in de buik’ en de ‘maag keert om’. Het gegeven dat we deze uitspraken hebben betekent niet dat we dat letterlijk moeten nemen. Nu kan men als argument opwerpen dat de meridianenhypothese gesterkt wordt door successen in acupunctuuronderzoek, maar dat onderzoek is nogal matig van kwaliteit. De onderzoeken die een uitstekende kwaliteit hebben, laten namelijk geen effect zien. En als het werkt, dan wil het nog niet zeggen dat het komt door meridianen.
De 9-jarige wetenschapper
Therapeutic touch
Op negenjarige leeftijd zag Emily Rosa een film over therapeutic touch (TT), waarin beoefenaars claimden dat zij het menselijk energieveld konden voelen. Zij zette met hulp een experiment op waarin TT beoefenaars hun handen door een ondoorzichtig scherm moesten steken om de locatie van de handen van Emily op te sporen. Zij konden dus niet zien waar Emily haar hand had, maar als zij menselijke energie konden voelen, dan moest dat een koud kunstje zijn. Ze kregen allen tien pogingen en het lukte hen 4,4 keer, wat veel te laag is als men de energie kan voelen. Dit experiment was bedoeld voor de wetenschapsdag op school, maar als snel volgde een tweede experiment met hulp van de hoofdredacteur Quackwatch, Stephen Barrett. Daarin werd van te voren is eerst bepaald welke hand volgens de TT beoefenaar het sterkste energieveld had. Ook dat hielp niet. De bevindingen werden aangeboden aan het prestigieuze wetenschappelijke tijdschrift JAMA en geaccepteerd. Daarmee is Emily Rosa, de jongste wetenschapper ooit die peerreviewed gepubliceerd heeft.
What the bleep?
IJskristallen van Emoto
De wijlen Japanner Emoto is wereldberoemd geworden met de foto’s van ijskristallen die hun karakteristieke vorm zouden hebben gekregen door woorden die op het glas waren geschreven. Woorden als Hitler en haat zouden gezorgd hebben veel lelijke asymmetrische ijskristallen, terwijl worden als liefde en mooi, juist prachtige platen op zouden leveren. Het werd wereldberoemd door een vermelding in de ‘documentaire’ What the Bleep. Het zou betekenen dat woorden energie zouden bevatten en dat water zich er naar vormt. Het probleem is echter dat dit nog nooit onafhankelijk is bewerkstelligd, alleen door Emoto. Voormalig illusionist, James Randi, die zogenaamde paranormale fenomenen onderzocht, bood Emoto een miljoen dollar aan voor een zogenaamd gecontroleerde replicatietest. Emoto liet nooit iets van zich horen. Tot nu toe heeft niemand het experiment kunnen herhalen. Tijdens een interview werd uit de mond van Emoto overigens opgetekend, dat hij de foto’s niet zelf heeft genomen. Hij vond het veel te koud om dat te doen. In een ander interview in Good Times zei hij het volgende over de kritiek: “My theory and research is not yet reached science and I should say it is more like fantasy.” Hij acht zijn werk vooral fantasie. Sluiten we ons bij aan.
De beroemde meester Wei Lei die sterke staaltjes vertoonde in een National Geographic documentaire
Chi masters
Een van de sterkste staaltjes van energiekunsten is terug te vinden in de traditie van de Chinese vechtkunst. Men zou na tientallen jaren trainen de ‘Chi’ onder controle hebben en tegenstanders kunnen verwonden of zelfs doden zonder ze aan te raken. Bruce Lee vond het al onzin, maar recent was er een Chinese MMA vechter Xu Xiaodong die deze traditionele meesters uitdaagde. Meester Wei Lei, die al sterke staaltjes had vertoond in een National Geographic ‘documentaire’, accepteerde de uitdaging. Het gevecht dat op 27 april 2017 plaatsvond, duurde nog geen tien seconden en van een energetisch overmacht was geen sprake (zie video). Meester Wei Lei werd zonder enige moeite tegen de grond geslagen en de scheidsrechter wees de partij toe aan Xu.
Wetenschap onbegrepen
Uit de verschillende voorbeelden wordt duidelijk dat energie-therapieën weinig plausibel zijn. Het tegenargument is meestal dat niet alles met wetenschap te verklaren is. Dat  argument is lastig, omdat men namelijk heel duidelijk resultaat claimt en als het resultaat in de praktijk gevonden kan worden, dan kan het ook in de gecontroleerde praktijk worden gevonden. Het enige verschil is dan alleen dat je niet jezelf voor de gek kan houden. Daarnaast gaat wetenschap niet zozeer over bewijzen, maar over waarschijnlijkheid. Als we de voorbeelden op een rijtje zetten dan komen we tot de volgende feiten:
  • Leven kan synthetisch gecreeerd worden en dat maakt levensenergie minder waarschijnlijk
  • Meridianen kunnen niet gemeten worden en het is onduidelijk hoe deze gevonden zijn, behalve dan dat ze correleren met lichaamssensaties waar diverse cultureren compleet andere verklaringen voor hebben
  • Voorstanders van therapeutic touch waren geblindeerd niet in staat om de menselijke energie te voelen, terwijl ze beweren dat iedereen dat kan
  • Nog nooit is door iemand waargenomen dat ijskristallen van Emoto gevormd zijn door een woord in nabijheid, zelfs Emoto niet en dat terwijl diegenen die dit aan kan tonen een miljoen dollar op kan halen bij James Randi
  • Legendarische vechtkunstmeesters die bekend staan om hun bovennatuurlijke energiekrachten, blijken in een echt gevecht nog geen 10 seconden uit te houden
Als men het wetenschappelijk niet kan verklaren, dan dient men terug te grijpen naar de praktijk. Die praktijk alleen maar heel rooskleurig op basis van ongecontroleerde anekdotes. Zodra deze anekdotes worden getoetst, blijft er akelig weinig over. Het is dus zeer onwaarschijnlijk dat dit uberhaupt kan werken. Het argument dat niet alles met wetenschap te verklaren is, is daarmee compleet irrelevant.
Conclusie
Energetische therapieën hebben geen plausibele verklaring voor hun werkzaamheid. Het wil niet zeggen dat ze niet kunnen werken, maar niet vanwege het vermeende mechanisme van energiebanen. In goed gecontroleerde onderzoeken doen ze het niet beter dan placebo-alternatieven en dat maakt het een psychoneurologische interventie verpakt in onnodige rituelen.

Meer artikelen uit deze categorie 'Klinische leefstijl':

Voor chronische pijn kun je naar de vitaliteitstherapeut

Ongeveer 18 procent van de Nederlandse bevolking heeft last van chronische pijnklachten en ze kunnen niet echt ergens terecht. Bloed- en beeldvormend onderzoek wijzen niets uit en pijnstillers werken steeds korter. De vlucht naar het alternatieve circuit is...

Boekrecensie: Diabetes type 2? Maak jezelf beter

Een vroegtijdige diagnose, behandeling en leefstijlaanpassingen kunnen diabetes type 2 voorkomen een zelfs terugdraaien. Dit staat op de achterzijde van het boek geschreven door specialisten Hanno Pijl en Karine Hoenderdos. Het is geen nieuw boek, maar wel een die dit...

Meer koolhydraten effectief bij diabetes

Met al het lowcarb-geweld in het nieuws lijkt het alsof afslanken meer met koolhydraten te maken heeft dan met de energiebalans. Men lijkt er zelfs van overtuigd dat lowcarb de enige optie is bij diabetes type 2. Dit is echter in strijd met al het bewijs. Koolhydraten...

Dit onderwerp wordt behandeld in de opleidingen:

Recente artikelen (Kennisbank) uit overige categorieën:

 

De glycemische index (GI) is nutteloos?

Het lichaam heeft verschillende mechanismen om de bloedsuikerspiegel te bewaken. Dat kan het lichaam uitstekend, maar op één of andere wijze vinden we het nodig om ons lichaam constant te micromanagen. De glycemische index/last is zo'n stuk gereedschap om ons lichaam...

Voor chronische pijn kun je naar de vitaliteitstherapeut

Ongeveer 18 procent van de Nederlandse bevolking heeft last van chronische pijnklachten en ze kunnen niet echt ergens terecht. Bloed- en beeldvormend onderzoek wijzen niets uit en pijnstillers werken steeds korter. De vlucht naar het alternatieve circuit is...

Misverstanden over millennials

Het is zonder meer waar dat we het tegenwoordig meer welvaart genieten dan voorheen. De generatie die daar de vruchten van plukt, de zogenaamde Millennials, die zijn mede gevormd door deze welvaart. Volgens Simon Sinek, hebben ze als gevolg daarvan geen goede...

Redactionele noot

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, worden opgeslagen of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

We vernemen graag feedback over onze artikelen, omdat we verantwoording afleggen voor claims belangrijk vinden. 

Wil je kennis uitwisselen over vitaliteit, fitness en leefstijl met andere (aspirant)professionals, bezoek dan Café Chivo op Facebook.

 

Geraadpleegde bron(nen)

  • Bechtel W (1998), Richardson RC. Vitalism. In E. Craig (Ed.), Routledge Encyclopedia of Philosophy. London: Routledge. Vitalism

Share This