Is emotie-eten een zinloos begrip?

door | nov 26, 2017 | vitaliteit, Vitaliteitscoach, Voeding | 0 Reacties

We kennen allemaal het clichébeeld van de emotie-eter, die zijn of haar troost vindt in eten. Ook zijn er diverse onderzoeken, die een jeugdtrauma associëren met een verhoogd risico op obesitas. Het sterkt het beeld dat negatieve emoties en stress de oorzaak zijn van de overgewichtsepidemie. Hoeveel klopt er van deze intuïtieve suggestie?

Overgewicht en geluk
Het is bijna een gegeven, dat mensen met overgewicht wel ongelukkig moeten zijn. Is het niet omdat het emotie-eters zijn, dan is het wel omdat men van overgewicht ongelukkig zou moeten worden. Een recente inventarisatie van het CBS bevestigt dit beeld niet. Hier zien we heel duidelijk dat Nederlanders met overgewicht net zo gelukkig zijn als de slanke medelander, mogelijk zelfs gelukkiger, maar dat verschil is niet significant. Bij obesitas zie je het geluksgevoel weer afnemen. Aangezien de kans op klachten bij obesitas toeneemt, is het daarom jammer dat er geen onderscheid is gemaakt tussen met en zonder klachten. Er was overigens in dit onderzoek wel een duidelijke relatie te vinden tussen de perceptie van gezondheid en geluk. In ieder geval is duidelijk dat een beetje overgewicht geen probleem hoeft te zijn voor de geluksbeleving.

Emotie eten of gewoon impulsief eten?

Emotie eten
Als we het hebben over emotionele mensen, dan hebben we het vaak over de groep die doorgaans snel in zogenaamde negatieve emoties vervallen. In de psychologie valt dit onder de persoonlijkheidstrek ‘neurotisme’. Positieve emoties zijn echter ook emoties. Een klassieke publicatie (Macht M 1999) waarin ruim 200 mannen en vrouwen werden geïnterviewd, liet een aantal interessante verbanden zien tussen het hongergevoel en de emoties boosheid en blijdschap. Ook leek er een verband tussen impulsief eten en boosheid, terwijl genietend eten vooral geassocieerd werd met blijdschap. Alle aandacht voor negatieve emoties geeft dus een vertekend beeld.

Mensen eten vooral als ze blij zijn

Blije eters
Naast interviews is het natuurlijk altijd goed om te testen wat mensen nu daadwerkelijk doen. Zo kregen 48 mannen uit een onderzoek (Macht M 2002) de opdracht om 2 uur of 8 uur niets te eten. Vervolgens werden ze aan filmclips blootgesteld die de emotie boosheid, angst, verdriet of vreugde uitlokten, waarna ze toegang kregen tot chocolade. Verdriet en blijdschap lokten tegengestelde reacties uit, want die laatste leidde tot meer eten, terwijl verdriet leidde tot minder eten.

Kan eten een orgasme uitlokken?

Een Nederlands experiment (Bongers P 2013) gebruikte ook filmmateriaal om de stemming van 87 studenten te beïnvloeden. Scenes uit Mr. Bean en de klassieke orgasmescene uit When Harry met Sally maakten de deelnemers aan het lachen, terwijl de de Green Mile-scène waarin een onschuldige man op de elektrische stoel werd gezet, de stemming moest bederven. Een controlegroep kreeg een filmclip te zien over vissen. Na de film kregen de deelnemers chips en chocolade in alle soorten voorgeschoteld. Zij die volgens de testen in de categorie emotie-eters vielen, overaten juist bij positieve emoties.

Echte emotie-eters blijken ook andere aanleidingen te vinden om te eten

Van Strien aan zet
Nederland is een autoriteit op het gebied van emotie-eten en met name het werk van Tatjana van Strien is leidend. Haar vragenlijst wordt in meer dan 1.500 onderzoeken gebruikt en kent de classificatie ‘emotionele eter’. In haar eigen onderzoek blijkt echter dat  het merendeel van de mensen die tot die categorie behoort, niet meer gaat eten na het uitlokken van een negatieve emotie (van Strien T 2013). Het betekent concreet dat de classificatie emotie-eten in de praktijk weinig waarde heeft, aangezien het gaat om een heel select groepje. Uit een recent onderzoek (Bongers P 2016) blijkt dat de extreme groep onder emotie-eters ook op basis van andere cue’s gaat eten en dat maakt emotie-eten een weinig zinvol begrip. Het idee dat emoties jouw eetgedrag dicteren is een vrijheidsbeperking die de vitaliteit vermindert.

Conclusie
Het mag gezegd worden dat emoties een prikkel geven tot eten. In tegenstelling tot het clichébeeld, zijn dat niet alleen de negatieve emoties. Een veel over het hoofd geziene groep zijn de blije eters, die meer genieten van eten. Daarnaast blijken extreme emotie-eters ook bij andere aanleidingen meer te gaan eten. Emotie-eten is daarom vooral een intuitief begrip, maar de data suggereren dat het wetenschappelijk weinig om het lijf heeft.

Meer lezen uit deze categorie 'Voeding':

Hoe bruikbaar is de Bravermantest?

Volgens Dr. Eric Braverman vloeien veel van onze gezondheidsklachten voort uit een disbalans van neurotransmitters. Hij ontwikkelde een vragenlijst, de zogenaamde Bravermantest, waarmee een dergelijke disbalans vastgesteld zou kunnen worden, die vervolgens leidt tot...

De glycemische index (GI) is nutteloos?

Het lichaam heeft verschillende mechanismen om de bloedsuikerspiegel te bewaken. Dat kan het lichaam uitstekend, maar op één of andere wijze vinden we het nodig om ons lichaam constant te micromanagen. De glycemische index/last is zo'n stuk gereedschap om ons lichaam...

Hoe effectief en gezond is vasten?

Vasten is een millennia-oude traditie die ingezet werd om zowel het lichaam als de geest te reinigen. Tegenwoordig wordt het steeds vaker ingezet om af te slanken of om metabool gezonder te worden. Gelukkig neemt onderzoek toe en krijgen we langzamerhand steeds betere...

Dit onderwerp komt aan bod in de volgende opleidingen:

Recente artikelen (kennisbank) uit overige categorieën:

Effectiviteit gezondheidsmanagement in het bedrijf

  Steeds vaker blijken bedrijven te investeren in gezondheidsmanagement en naar schatting hebben 50 miljoen werknemers over de hele wereld deze deels of geheel ondergaan. Een effectiviteitsanalyse die de wetenschappelijke toets kan doorstaan is zeldzaam, maar recent...

Beter presteren met de DiSC methode?

  Het Personal Profiling System (PPS), beter bekend als een DiSC assessment is eigenlijk geen persoonlijkheidstest, maar een die gedrag moet meten. Het is populair in het bedrijfsleven als coachingstool voor het aansturen van teams of persoonlijke ontwikkeling....

Hoe bruikbaar is de Bravermantest?

Volgens Dr. Eric Braverman vloeien veel van onze gezondheidsklachten voort uit een disbalans van neurotransmitters. Hij ontwikkelde een vragenlijst, de zogenaamde Bravermantest, waarmee een dergelijke disbalans vastgesteld zou kunnen worden, die vervolgens leidt tot...

Redactionele noot

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, worden opgeslagen of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

We vernemen graag feedback over onze artikelen, omdat we verantwoording afleggen voor claims belangrijk vinden. 

Wil je kennis uitwisselen over vitaliteit, fitness en leefstijl met andere (aspirant)professionals, bezoek dan Café Chivo op Facebook.

 

Herpublicatie van het artikel ‘Geluk deel 2: Eten en geluk’ gedateerd 23 mei 2013

  • Titel gewijzigd in ‘Emotie eten een zinloos begrip?’
  • Een aanvulling op het originele artikel onder het kopje ‘Van Strien aan zet’
  • Toevoeging van referentie Bongers P 2016
  • Conclusie herschreven

Geraadpleegde bron(nen)

  • Bongers P (2013), Jansen A, Havermans R, e.a. Happy eating. The underestimated role of overeating in a positive mood. Appetite. 2013 Aug;67:74-80.
  • Macht M (1999) Characteristics of eating in anger, fear, sadness and joy. Appetite. 1999 Aug;33(1):129-39.
    Macht M (2002), Roth S, Ellgring H. Chocolate eating in healthy men during experimentally induced sadness and joy. Appetite. 2002 Oct;39(2):147-58.
  • Bongers P (2016), de Graaff A., Jansen A. Emotional’ does not even start to cover it: generalization of overeating in emotional eaters. Appetite 96, 611–616
  • van Strien T (2013), Cebolla A, Etchemendy E, Gutiérrez-Maldonado Emotional eating and food intake after sadness and joy. Appetite. 2013 Jul;66:20-5.

Share This