Het Dunning-Kruger effect onbegrepen

door | jun 6, 2017 | Beroepsontwikkeling, Coachen | 0 Reacties

De talloze discussies op televisie, op verjaardagfeestjes en vooral op sociale media, wekken de indruk dat iedereen zich expert waant. De overtuiging waarmee argumenten worden geserveerd lijkt geen tred te houden met het daadwerkelijke kennisniveau. Sterker nog, het lijkt soms wel dat domme mensen zich beter wanen dan experts. Dit wordt weleens het Dunning-Kruger effect genoemd, maar is dat wel juist?

 Zij die het slechtst scoorden bleken hun prestaties juist het meest te overschatten
In 1999 publiceerden Justin Kruger en David Dunning een klassiek wetenschappelijk artikel met de veelzeggende titel ‘Unskilled and unaware of it’. Daarin werden deelnemers aan verschillende testen onderworpen met opdrachten op het gebied van humor, logica en grammatica. Zij die het slechtst scoorden bleken hun prestaties nog het meest te overschatten. Het paradoxale was toen men de deelnemers schoolden, waardoor ze competenter werden, ze daarna beter hun eigen beperkingen in konden schatten. De Nederlandse wikipedia beschrijft het effect als volgt:
“Het dunning-krugereffect is een psychisch verschijnsel. Het treedt op bij incompetente mensen die juist door hun incompetentie het metacognitieve vermogen missen om in te zien dat hun keuzes en conclusies soms verkeerd zijn” 
Het meta-cognitieve vermogen, een psychologisch begrip voor de kennis over kennis, zou minder zijn bij incompetente mensen. Pas als de kennis zou toenemen, wordt men nauwkeuriger in het inschatten van de werkelijke prestatie. Dit intuïtieve idee sluit aan op millennia oude inzichten waaronder de wereldberoemde uitspraak van de wijsgeer Socrates, die stelde hij wist dat hij niets wist. Het ‘Unskilled and unaware of it” effect, veelal gerefereerd als het Dunning-Kruger effect, zou deze vermeende observatie staven, maar er is kritiek.
Het originele Dunning-Kruger resultaat
De grafiek die een legendarisch dooddoenersargument heeft opgewekt.
Jezelf inschatten is iets anders dan anderen inschatten
Beter meten
Hoewel de grafiek boekdelen lijkt te spreken, blijken andere onderzoekers minder overtuigd. Meten is namelijk pas weten als je weet wat je meet. In het Dunning-Kruger onderzoek heeft men gebruik gemaakt van relatieve schalen, waarin deelnemers zich vergeleken met anderen. In een replicatieonderzoek (Hartwig MK 2014) waarin men een absolute schaal naast een relatieve schaal inzette, bleken de deelnemers nauwkeurig hun eigen prestaties te kunnen voorspellen. Met de relatieve schaal waren de afwijkingen veel groter, hetgeen suggereert dat slecht presterende deelnemers zichzelf niet overschatten, maar dat ze het vooral heel moeilijk vinden om de prestaties van anderen goed te kunnen waarderen. 
Belang en machteloosheid zegt zoveel meer dan meta-cognitief vermogen
Beter voelen
De meetmethodiek van Dunning en Kruger differentieert niet tussen cognitie en emotie. Andere onderzoekers stellen dat het gevonden effect vooral wordt beïnvloed door de motivatie om zichzelf beter te voelen. In hun onderzoek werd het belang van een specifiek onderwerp gemanipuleerd voordat een test werd afgenomen. Indien het belang laag werd ervaren door de deelnemers, leidde dat tot aanzienlijk nauwkeurigere evaluaties van de eigen prestaties (Kim YH 2015). Als het onderwerp belangrijker wordt, dan vertroebelen emoties het gedachteproces. Dit ligt in lijn met de verklaring waarom mensen sterker aangetrokken voelen tot samenzwering ideeën. Uiteraard zal intelligentie een rol spelen, maar een onderschatte factor is de mate waarin men controle ervaart. Hoe groter het gevoel van machteloosheid, hoe sterker men zich aangetrokken lijkt te voelen tot complottheorieën (van Prooijen JW 2017). Het verklaart veel beter de tenenkrommende discussies op sociale media dan het Dunning-Kruger effect.
Waarom zou je je best doen om iets echt te waarderen, als je het als gemakkelijk hebt ervaren
Betere taken
Als we opnieuw naar de onderzoeken kijken van Dunning en Kruger dan valt het op dat er relatief eenvoudige taken zijn gegeven. De deelnemers hebben nooit gedacht dat het überhaupt moeilijk was en daarmee nooit een signaal gekregen voor de overweging. Tijdens een replicatieonderzoek, maar nu met gemakkelijke en moeilijke taken, bleek de correlatie ook geen stand te houden. Het blijkt namelijk dat als deelnemers worden geconfronteerd met taken die ze moeilijk vinden, dat ze veel accuratere inschattingen hebben van hun eigen prestaties. Anders gezegd, ook al blijven ze even incompetent, dan kan de inschatting van hun eigen prestaties dramatisch beïnvloed worden. De stelling dat incompetente mensen niet in staat zijn om hun eigen onvermogen te registreren is alleen al op basis van dit experiment gefalsifieerd.
Dunning-Kruger gecorrigeerd door Brunson
Als het Dunning-Kruger effect het gevolg is van incompetentie, dan is dit onderzoek de falsificatie.
Onze artikelen zijn niet alleen op categorieën ingedeeld, maar ook voorzien van 'tags'. Je kunt ook artikelen zoeken op basis van een specifiek tag uit de tagwolk.

 

De ironie van het Dunning-kruger effect als argument in het debat
Conclusie
Het idee dat incompetente mensen hun eigen vaardigheden overschatten is intuïtief. Televisieprogramma’s, discussies op verjaardagsfeestjes en vooral op sociale media, voeden dan ook onze vooroordelen. De inzet van betere meetmethodieken, het includeren van emotie en het experimenteren met moeilijkere taken, laten zien dat Dunning-Kruger effect, als het al bestaat, doorgaans in de verkeerde context wordt geciteerd. Het betekent ironisch genoeg, dat als iemand het Dunning-Kruger effect als dooddoener opvoert in een debat, het vooral over zichzelf heeft.

Meer lezen uit deze categorie 'Beroepsontwikkeling':

Vitaliteitscoaching deel 1: Vitaliteit is geen leefstijl

Een man verschijnt bij een vitaliteitscoach en heeft symptomen van prediabetes. Zijn werkgever biedt een begeleidingstraject aan op hun kosten. De man doet dit plichtsgetrouw, maar blijkt na 4 weken geen enkele verbetering te tonen op de meetindicatoren. Het is tijd...

Obesitas in perspectief deel 5: Fatshaming is schadelijk

Het idee dat obesitas te wijten is aan gebrek aan discipline en luiheid, is nog steeds aan de orde van de dag. Sommige mensen denken zelfs dat het hardop uiten ervan, het zogenaamde 'fatshaming', op een of andere wijze motiveert. Deze veronderstelling is niet alleen...

Praktijkresultaat is voor de professional niet genoeg

Hoewel velen de vruchten plukken van wetenschap, blijkt het belang ervan toch minder waardevol, als het gaat om het eigen handelen. Sommige professionals vinden het volstrekt aanvaardbaar om adviezen te geven waar weinig bewijs voor en soms veel bewijs tegen is. Zij...

Dit onderwerp komt aan bod in de volgende opleidingen:

Recente artikelen (Kennisbank) uit overige categorieën: 

De onverwachte relatie tussen lichaamshouding en emotie

Een groot deel van communicatie kun je toekennen aan lichaamstaal, en dat begint al bij de lichaamshouding. Onderzoek bevestigt steeds vaker dat er een kern van waarheid zit in de wederzijdse beïnvloeding van houding en emotie. Toch blijkt er een kleine verrassing te...

Extra eiwit beschermt niet tegen jojo-effect

Hoog-eiwit diëten hebben de reputatie slankmakend te zijn, omdat ze verzadigen en het rustmetabolisme verhogen. Na het afslanken blijken veel mensen echter weer terug te vallen richting het oude gewicht volgens het zogenaamde jojo-effect. Onderzoekers waren benieuwd...

Problemen met mindfulness meditatie

Mindfulness is een gemoedstoestand die getypeerd wordt door de bewustwording van de eigen fysieke ervaringen, gevoelens en gedachten, zonder onmiddellijk over te gaan op automatische reacties. Om toe te werken naar Mindfulness doet men onder andere trainingen,...

Redactionele noot

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, worden opgeslagen of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Geraadpleegde bron(nen)

  • Burson KA (2006), Larrick RP, Klayman J. Skilled or unskilled, but still unaware of it: how perceptions of difficulty drive miscalibration in relative comparisons. J Pers Soc Psychol. 2006 Jan;90(1):60-77.
  • Hartwig MK (2014), Dunlosky J. The contribution of judgment scale to the unskilled-and-unaware phenomenon: how evaluating others can exaggerate over- (and under-) confidence. Mem Cognit. 2014 Jan;42(1):164-73
  • Kruger J (1999), Dunning D. Unskilled and unaware of it: how difficulties in recognizing one’s own incompetence lead to inflated self-assessments. J Pers Soc Psychol. 1999 Dec;77(6):1121-34
  • van Prooijen JW (2017) Why Education Predicts Decreased Belief in Conspiracy Theories. Appl Cogn Psychol. 2017 Jan-Feb;31(1):50-58
  • Kim YH (2015), Chiu CY, Bregant J. Unskilled and Don’t Want to Be Aware of It: The Effect of Self-Relevance on the Unskilled and Unaware Phenomenon. PLoS One. 2015 Jun 12;10(6):e0130309.

Share This