Cortisol onbegrepen deel 2: Verschilt het hormoonprofiel van burnout en depressie?

door | feb 4, 2017 | Klinische leefstijl, vitaliteit, Vitaliteitstherapeut | 0 Reacties

De symptomen van burnout vertonen grote gelijkenis met die van een depressieve stoornis. Er is daarom reden om te twijfelen aan deze tweedeling, maar volgens sommigen zou het verschil aangetoond kunnen worden in de cortisol-ontwaakrespons.

Is de cortisol ontwaakrespons (CAR) de discriminerende factor?

Het stresshormoon cortisol kent een dagritme en de afgifte ervan stijgt net voor het waken, een fenomeen dat in de wetenschappelijke literatuur bekend staat als cortisol awakening response, afgekort tot CAR. Volgens de auteurs van een publicatie in het tijdschrift van psychiatrie (Verhaeghe J 2012) zou de cortisolrespons van de twee aandoeningen tegengesteld zijn.

Burn-out hangt voornamelijk samen met een hypofunctie van de hpa-as en vertoont op neuro-endocrien vlak dus eerder kenmerken van een uitputtingssyndroom

Burn-out zou gepaard gaan met minder cortisol-afgifte dan bij een depressieve stoornis en zou zich onder uiten in de CAR. De auteurs baseren hun conclusie op 16 originele wetenschappelijke artikelen en een meta-analyse. Het is een publicatie die veel geciteerd wordt in het veld om het verschil aan te tonen tussen burnout en depressie.

Verhaeghe et al hebben helemaal geen vergelijk gedaan tussen burnout en depressie

De CAR is relatief eenvoudig te meten en het zou fantastisch zijn, als hiermee de burn-out gediagnosticeerd kan worden. Het lijkt daarmee op de beschrijving van de pseudowetenschappelijke ziekte bijnieruitputting. Het probleem is echter dat een lage CAR ook is waargenomen bij depressie (Huber TJ 2006, Rhebergen D 2015, Stetler C 2005). Dit was vreemd genoeg al ruimschoots bekend voor de analyse van Verhaeghe 2012. Verhaeghe et al hebben echter geen vergelijk hebben gedaan tussen burnout en depressie. Zij hebben het idee van hoge cortisolwaarden gebaseerd op een beschrijving van depressie uit 1992. De conclusie dat burnout en depressie gedifferentieerd kunnen worden op basis van CAR is dus onjuist. Als een lage CAR bij burnout én depressie voorkomt, dan sterkt dat alleen maar het idee dat beiden hetzelfde zijn, zoals we beschreven hebben in ons artikel ‘Burnout en depressie, ander naampje, zelfde beestje‘.

Het gaat om regulatie en niet om uitputting

De CAR is dus niet discriminerend, maar de verwarring is begrijpelijk, aangezien de CAR fluctueert. Bij een depressieve stoornis kan de CAR, een maand voorafgaand aan een episode, dalen. Gedurende de episodes zijn de cortisolniveaus echter weer hoog (Pochaeva K 2017). Ook dit is weer een signaal dat het idee van uitputting van de bijnier(schors) onwaarschijnlijk is, zoals we in het eerste deel van ‘Cortisol onbegrepen, bijnieruitputting‘ hebben beschreven. Er is van uitputting namelijk geen sprake, het draait om opwaartse- en neerwaartse regulatie.

 

Conclusie
De cortisol ontwaakrespons, in het Engels afgekort tot CAR, zou bij burnout anders zijn dan bij een depressieve stoornis. Dit blijkt echter niet uit de wetenschappelijke literatuur. De verwarring komt mogelijk, omdat de CAR kan fluctueren en het dus afhangt wanneer je meet. Bij elkaar is het duidelijk dat de CAR geen diagnostisch instrument is om burnout te differentieren van depressie en gezien het totaal bewijs, blijven we bij het standpunt dat er geen verschil is tussen de twee.

Meer artikelen uit deze categorie 'Klinische leefstijl':

De neuroplasticiteit van het connectoom

Ons brein bestaat uit 86 miljard neuronen die op bijna ontelbare wijzen met elkaar verbonden zijn. Het totaal aan verbindingen wordt het connectoom genoemd. Het bepaalt (mede) hoe wij zaken interpreteren en hoe we erop reageren. Deze verbindingen veranderen constant...

Vitaliteit vanuit een psychoneurobiologisch perspectief

De cartografische krachtpatserij van Vesalius (1514-1564) maakte onderdeel uit van de opmaat naar de verlichting, evenals het invloedrijke idee van Descartes (1596-1650), dat men mag twijfelen aan het bestaan van het stoffelijke lichaam, maar niet aan het bestaan van...

Dit onderwerp wordt behandeld in de opleidingen:

Recente artikelen (Kennisbank) uit overige categorieën:

 

Het Hawthorne-effect in perspectief

De Griekse wijsgeer Socrates en Glaucon, broer van Plato, hadden ooit een discussie over rechtvaardigheid. Centraal in de discussie staat het verhaal van de herder, die beschikte over een ring die hem onzichtbaar maakte. Met deze ring vermoordde de herder zijn koning...

Clip: Sporten of spelen? Meer plezier, minder compensatie!

Hoewel sporten theoretisch iets zou moeten betekenen voor het afslanken, blijkt het resultaat doorgaans aanzienlijk minder te zijn dan men op basis van de inspanningsfysiologie zou mogen verwachten. De wijze waarop de fysieke activiteit wordt ervaren, zou mogelijk een...

Clip: Beter presteren met een ritueel

Bij een belangrijke taak kan de stress ervoor zorgen dat je geen resultaat haalt, ondanks het gegeven dat je wel over de capaciteiten beschikt. Beter leren presteren kan op verschillende manieren en een recent onderzoek heeft de focus gelegd op het uitvoeren van...

Redactionele noot

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, worden opgeslagen of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

 

Geraadpleegde bron(nen)

  • Huber TJ (2006), Issa K, Schik G, Wolf OT. The cortisol awakening response is blunted in psychotherapy inpatients suffering from depression. Psychoneuroendocrinology. 2006;31(7):900–904.
  • Pochigaeva K (2017), Druzhkova T, Yakovlev A, e.a. Hair cortisol as a marker of hypothalamic-pituitary-adrenal Axis activity in female patients with major depressive disorder. Metab Brain Dis. 2017 Jan 7.
  • Rhebergen D (2015), Korten NC, Penninx BW, et al. Hypothalamic-pituitary-adrenal axis activity in older persons with and without a depressive disorder. Psychoneuroendocrinology. 2015;51:341–350
  • Stetler C (2005), Miller GE. Blunted cortisol response to awakening in mild to moderate depression: regulatory influences of sleep patterns and social contacts. J Abnorm Psychol. 2005;114(4):697–705
  • Verhaeghe J (2012), Van Den Eede F, Van Den Ameele H, Sabbe BG. Neuro-endocrine correlates of burnout. Tijdschr Psychiatr. 2012;54(6):517-26. Review. Dutch

Share This