Cortisol onbegrepen deel 2: Verschilt het hormoonprofiel van burnout en depressie?

door | feb 4, 2017 | Klinische leefstijl, vitaliteit, Vitaliteitstherapeut | 0 Reacties

De symptomen van burnout vertonen grote gelijkenis met die van een depressieve stoornis. Er is daarom reden om te twijfelen aan deze tweedeling, maar volgens sommigen zou het verschil aangetoond kunnen worden in de cortisol-ontwaakrespons.

Is de cortisol ontwaakrespons (CAR) de discriminerende factor?

Het stresshormoon cortisol kent een dagritme en de afgifte ervan stijgt net voor het waken, een fenomeen dat in de wetenschappelijke literatuur bekend staat als cortisol awakening response, afgekort tot CAR. Volgens de auteurs van een publicatie in het tijdschrift van psychiatrie (Verhaeghe J 2012) zou de cortisolrespons van de twee aandoeningen tegengesteld zijn.

Burn-out hangt voornamelijk samen met een hypofunctie van de hpa-as en vertoont op neuro-endocrien vlak dus eerder kenmerken van een uitputtingssyndroom

Burn-out zou gepaard gaan met minder cortisol-afgifte dan bij een depressieve stoornis en zou zich onder uiten in de CAR. De auteurs baseren hun conclusie op 16 originele wetenschappelijke artikelen en een meta-analyse. Het is een publicatie die veel geciteerd wordt in het veld om het verschil aan te tonen tussen burnout en depressie.

Verhaeghe et al hebben helemaal geen vergelijk gedaan tussen burnout en depressie

De CAR is relatief eenvoudig te meten en het zou fantastisch zijn, als hiermee de burn-out gediagnosticeerd kan worden. Het lijkt daarmee op de beschrijving van de pseudowetenschappelijke ziekte bijnieruitputting. Het probleem is echter dat een lage CAR ook is waargenomen bij depressie (Huber TJ 2006, Rhebergen D 2015, Stetler C 2005). Dit was vreemd genoeg al ruimschoots bekend voor de analyse van Verhaeghe 2012. Verhaeghe et al hebben echter geen vergelijk hebben gedaan tussen burnout en depressie. Zij hebben het idee van hoge cortisolwaarden gebaseerd op een beschrijving van depressie uit 1992. De conclusie dat burnout en depressie gedifferentieerd kunnen worden op basis van CAR is dus onjuist. Als een lage CAR bij burnout én depressie voorkomt, dan sterkt dat alleen maar het idee dat beiden hetzelfde zijn, zoals we beschreven hebben in ons artikel ‘Burnout en depressie, ander naampje, zelfde beestje‘.

Het gaat om regulatie en niet om uitputting

De CAR is dus niet discriminerend, maar de verwarring is begrijpelijk, aangezien de CAR fluctueert. Bij een depressieve stoornis kan de CAR, een maand voorafgaand aan een episode, dalen. Gedurende de episodes zijn de cortisolniveaus echter weer hoog (Pochaeva K 2017). Ook dit is weer een signaal dat het idee van uitputting van de bijnier(schors) onwaarschijnlijk is, zoals we in het eerste deel van ‘Cortisol onbegrepen, bijnieruitputting‘ hebben beschreven. Er is van uitputting namelijk geen sprake, het draait om opwaartse- en neerwaartse regulatie.

 

Conclusie
De cortisol ontwaakrespons, in het Engels afgekort tot CAR, zou bij burnout anders zijn dan bij een depressieve stoornis. Dit blijkt echter niet uit de wetenschappelijke literatuur. De verwarring komt mogelijk, omdat de CAR kan fluctueren en het dus afhangt wanneer je meet. Bij elkaar is het duidelijk dat de CAR geen diagnostisch instrument is om burnout te differentieren van depressie en gezien het totaal bewijs, blijven we bij het standpunt dat er geen verschil is tussen de twee.

Meer artikelen uit deze categorie 'Klinische leefstijl':

Voor chronische pijn kun je naar de vitaliteitstherapeut

Ongeveer 18 procent van de Nederlandse bevolking heeft last van chronische pijnklachten en ze kunnen niet echt ergens terecht. Bloed- en beeldvormend onderzoek wijzen niets uit en pijnstillers werken steeds korter. De vlucht naar het alternatieve circuit is...

Boekrecensie: Diabetes type 2? Maak jezelf beter

Een vroegtijdige diagnose, behandeling en leefstijlaanpassingen kunnen diabetes type 2 voorkomen een zelfs terugdraaien. Dit staat op de achterzijde van het boek geschreven door specialisten Hanno Pijl en Karine Hoenderdos. Het is geen nieuw boek, maar wel een die dit...

Meer koolhydraten effectief bij diabetes

Met al het lowcarb-geweld in het nieuws lijkt het alsof afslanken meer met koolhydraten te maken heeft dan met de energiebalans. Men lijkt er zelfs van overtuigd dat lowcarb de enige optie is bij diabetes type 2. Dit is echter in strijd met al het bewijs. Koolhydraten...

Dit onderwerp wordt behandeld in de opleidingen:

Recente artikelen (Kennisbank) uit overige categorieën:

 

Positieve psychologie deel 7: 20 jaar jong, tijd voor een feestje?

Psychologie is de studie van het menselijk gedrag en de laatste honderd jaar toch vooral van ziekelijk gedrag. Hoewel er natuurlijk wel onderzoeken plaatsvonden die methoden onderzoeken om ons zelf te verbeteren, zijn die ondergesneeuwd geraakt. Vanaf 1998 veranderde...

Spierhypertrofie deel 4: Meer schade, meer spiergroei?

  De zoektocht naar efficiëntere manieren van het bereiken van spierhypertrofie heeft drie mechanismen blootgelegd, namelijk trainingsvolume, metabole stress en spierschade. Wat is de rol van de laatste en is het überhaupt noodzakelijk?Groei zonder schade Om...

Gezondheidsmanagement in het bedrijfsleven deel 2

  Bedrijven zijn massaal gezondheidsmanagementprogramma's aan het implementeren als onderdeel van een duurzaamheidsbeleid. In ons vorig artikel 'Effectiviteit gezondheidsmanagement in het bedrijf' werd duidelijk dat ze niets opleveren en toch zweren sommige bedrijven...

Redactionele noot

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, worden opgeslagen of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

 

Geraadpleegde bron(nen)

  • Huber TJ (2006), Issa K, Schik G, Wolf OT. The cortisol awakening response is blunted in psychotherapy inpatients suffering from depression. Psychoneuroendocrinology. 2006;31(7):900–904.
  • Pochigaeva K (2017), Druzhkova T, Yakovlev A, e.a. Hair cortisol as a marker of hypothalamic-pituitary-adrenal Axis activity in female patients with major depressive disorder. Metab Brain Dis. 2017 Jan 7.
  • Rhebergen D (2015), Korten NC, Penninx BW, et al. Hypothalamic-pituitary-adrenal axis activity in older persons with and without a depressive disorder. Psychoneuroendocrinology. 2015;51:341–350
  • Stetler C (2005), Miller GE. Blunted cortisol response to awakening in mild to moderate depression: regulatory influences of sleep patterns and social contacts. J Abnorm Psychol. 2005;114(4):697–705
  • Verhaeghe J (2012), Van Den Eede F, Van Den Ameele H, Sabbe BG. Neuro-endocrine correlates of burnout. Tijdschr Psychiatr. 2012;54(6):517-26. Review. Dutch

Share This