Vitaliteitscoaching deel 2: Chronische stress is niet het probleem

door | nov 29, 2018 | Coachen, vitaliteit, Vitaliteitscoach | 0 Reacties

In Nederland, maar ook in de rest van de wereld, gaan er zaken mis. Overgewicht, chronische ziekten en kennelijk nemen ook burn-out/depressie de overhand. Volgens sommigen heeft dat alles te maken chronische stress die het moderne leven met zich meebrengt waar we kennelijk niet voor gemaakt zijn. Het zou teveel en te snel zijn. Volgens ons is chronische stress niet het probleem.

Hou op over sabeltandtijgers en cortisol, het is irrelevant

Oerstress

Een verhaal over stress kan gek genoeg nooit worden gehouden, zonder dat men refereert naar de oertijd waar we ons alleen maar incidenteel druk hoefden te maken over die zeldzame momenten dat een sabeltandtijger uit de bosjes springt. Daarom zouden we niet gemaakt zijn voor chronische stress en permanent verhoogde cortisolniveaus. Dit verhaal, hoe intuïtief ook, is tijdvulling, het is entertainment, het is je vooringenomenheid voeden, maar het is vooral irrelevant. Veel oermensen waren nomadische jager-verzamelaars en die hadden gewoon stress, chronische stress. Ze stonden op en moesten zich druk maken om water, eten, een overnachtingsplaats, snel omslaand weer, valpartijen, etterende wonden, beslissen wat ze wel of niet meenamen, potentiële vijanden en inderdaad ook die sabeltandtijger. Ze hadden dag in en dag uit chronische stress, zowel fysiek als psychisch. Dat kan een ieder beamen die hikes (voettochten) doet in afgelegen gebieden en die hebben nog meestal voldoende gevriesdroogd voedsel bij zich en high-tech beschermend materiaal tegen de elementen. Het overgeromantiseerde beeld van de oertijd is vooral een mooi verhaal, want chronische stress is namelijk van alle tijden.

Negatieve stress

Wat is stress en waarom is dat een probleem? Stress is een begrip uit de werktuigbouwkunde en gaat over belasting tot het punt dat iets breekt. Dat maakt stress niet goed of slecht. Het probleem ontstaat vooral als men dat werktuigbouwkundig vergelijk wil doortrekken naar mensen. Een blok beton is namelijk op zijn sterkst als deze net uit de fabriek komt. Het wordt daarna alleen maar zwakker door chronische stress. Een baby die net afgeleverd is op deze wereld is op zijn zwakst en die wordt erna alleen maar sterker. Het heeft daarvoor wel stress nodig, chronische stress wel te verstaan. Zwaartekracht is een chronische stressor en we worden er sterker van. Het werktuigbouwkundig vergelijk gaat dus compleet mank. Een mens is organisch en kan zich daarom aanpassen in tegenstelling tot een blok beton. Het probleem is niet chronische stress, maar negatieve stress. In het laatste geval is er sprake van verlies van controle. Zwaartekracht is je vriend, tot je je botten breekt, want dat is verlies van controle en daarmee negatieve stress.

Oude regels zijn niet meer geldig, wat nu?

Informatierevolutie

Waar die negatieve stress vandaan komt is beter te begrijpen als we het in historisch perspectief plaatsen en daarom gaan we van de oertijd naar het einde van de Middeleeuwen. Technologie heeft namelijk onze wereld dramatisch veranderd en dat heeft veel opgeleverd. De boekdrukkunst heeft daartoe de eerste zet gedaan, waardoor informatie in ‘snailmail’-snelheid werd verspreid, maar wel werd verspreid. Veel interessanter nog is dat ideeën werden verspreid, waaronder die van emancipatie. Het heeft uiteindelijk geleid tot afschaffing van de slavernij, maar ook tot actief stemrecht van vrouwen net na 1900. Diezelfde voortschrijdende technologie heeft uiteindelijk ook massale migratie mogelijk gemaakt in de jaren vijftig van de vorige eeuw, waardoor nieuwe culturele invloeden ontstonden. De zogenaamde Judo-Christelijke cultuur kwam daarmee onder druk te staan en de combinatie heeft bijgedragen aan de leegloop van de kerken en de ontzuiling van de maatschappij. De kerk en cultuur zijn intiem met elkaar verbonden en die invloed was merkbaar met bijvoorbeeld de zondag als rustdag, maar ook de weerstand tegen het homohuwelijk. Regels die eeuwenlang golden zijn niet meer en er is niets voor in de plaats gekomen. Of je het eens bent met die regels is minder relevant, want wat overeind blijft is, is dat we nauwelijks meer regels hebben. Alles mag en alles kan en dat leidt paradoxaal genoeg tot verlies van controle.

Als je kind niet populair is dan kun je als ouders nog altijd ervoor kiezen om instagram volgers te kopen voor hem of voor haar.

Wereld vol mogelijkheden

Technologie heeft een wereld met ongekende mogelijkheden ontsloten en ironisch genoeg worden we gelijktijdig dagelijks herinnerd aan onze beperkingen. Zo wordt ons verteld hoe we eruit zouden moeten zien (liever blokjes dan blubber), hoe we ons moeten voelen (als je niet gelukkig bent of geen passie hebt, is er echt iets mis met je) en wat je zou moeten bezitten (om succesvol te zijn). Het is best mogelijk dat iemand oppervlakkig gezien aan al deze eisen kan voldoen, maar dat is dan wel de uitzondering. Als het één op de duizend is, dan is er een kleine kans dat je de persoon kent, maar zelfs als je deze persoon kent, dan weet je dat het de uitzondering is. Eén op duizend betekent bij een populatie van een miljoen dat je duizend van deze uitzonderingen hebt. Technologie en daaruit voortvloeiende media heeft onze perceptie echter voorgoed veranderd. Als je namelijk elke dag een dergelijke uitzondering laat zien op televisie, kun je drie jaar lang non-stop elke dag zo’n uitzondering in de schijnwerpers zetten. De uitzondering wordt daarmee de nieuwe norm, een norm die voor de meesten onhaalbaar is. Het is buiten tijden van oorlog, een verlies van controle op een nog nooit eerder vertoonde schaal. Het idee dat de generatie millennials zwak en ongedisciplineerd is, blijkt niet te zijn gegrond in feiten. Ze hebben alleen een lat te halen, die hoger ligt dan ooit, namelijk die van de uitzondering.

Als ouders moet je tegenwoordig beslissen of je instagram volgers koopt voor je kind

Sociopsychobiologie

George Engel introduceerde in 1977 het begrip biopsychosociaal voor een completere zorg die verder strekt dan het biomedisch model. Hoewel iedereen dat begreep, blijkt 40 jaar later de Cartesiaanse zienswijze nog te regeren. Als er niets biomedisch te vinden valt, dan zal het wel psychisch zijn, zo handelt men in de praktijk. De realiteit is dat de invloed van de omgeving zo groot is dat we hebben gekozen voor de term sociopsychobiologie. We hebben het dus omgedraaid, om aandacht te vragen voor de invloed van de omgeving op ons gevoel, op pijn, maar ook wat we eten. Een onschuldig voorbeeld is foto’s van jezelf bekijken van vroeger. Het kapsel dat je toen had, vond je destijds waarschijnlijk een heel goed idee. Daar heb je mogelijk nu een ander oordeel over. Dat is het effect van de omgeving geweest, die het toen ook met je eens was. Het is voor velen een herkenbaar voorbeeld van hoe de omgeving normen bepaalt en het is diezelfde omgeving die de lat zoveel hoger legt, waardoor je controle verliest. De negatieve stress van deze norm blijkt van invloed te zijn op de keuzes die je maakt en de gevoelens die je hebt. Het streven naar onhaalbare normen leidt er zelfs toe dat ouders, voor hun kinderen, volgers kopen op instagram.

Geluk is hooguit een bijvangst van het goede leven

Vitaliteit

Veel mensen begrijpen dat het nastreven van een te hoge lat niet de weg is, maar ze kunnen het simpelweg niet laten. De constante herinnering door reclame, (sociale) media en de omgeving die het ook nastreeft, is moeilijk te negeren en het idee dat je tekortschiet blijft opdoemen. Zo wordt men een gemakkelijk slachtoffer van lifecoaches of transformatiecoaches, die de de Amerikaanse droom voorspiegelen, waarin alles mogelijk is, als je maar hard genoeg werkt. Motivatievideo’s en -memes die viraal gaan, sterken de illusie dat deze Amerikaanse droom ook voor iedereen bereikbaar is, terwijl het duidelijk gaat om de uitzondering. In de beste versie van jezelf is er kennelijk geen ruimte om simpelweg tevreden te zijn met wie je bent, hoe je eruitziet en wat je bezit. Veel belangrijker nog is dat er geen duidelijk alternatief is, geen regels voor een goed leven. Het leidt tot een vruchteloze jacht naar geluk in plaats van een goed leven. Met het verdwijnen van de kerk en confrontatie met relatief nieuwe situaties zoals een vrouwelijke leidinggevende, maar ook het bestaan van windhandel zoals bitcoins, sterken die onzekerheid. Het idee dat je constant tekort komt, brengt je in een overleefstand. Wat we nodig hebben zijn nieuwe regels, nieuwe normen, die je helpen ijken met wat normaal is en wat bij jou past. Een proces dat veel meer tijd en diepgang verdient dan via (sociale) media kan worden bewerkstelligd. Je kunt daarvoor terecht bij een vitaliteitscoach, die gespecialiseerd is in het helpen met het leiden van een goed leven.

Conclusie

Er gaat iets mis met Nederland en met de wereld. Dat komt niet zozeer door chronische stress, aangezien dat van alle tijden is. Technologie heeft echter een nieuwe wereld gecreëerd, waar de oude leefregels niet bestand tegen zijn. Er zijn echter geen nieuwe regels, waardoor verlies van controle ontstaat en men in een overleefstand terechtkomt. Het gedrag dat daaruit voortvloeit heeft niets meer te maken met een goed leven. Daarom is het belangrijk om de norm te ijken door te ontdekken wat een goed leven behelst en daarvoor kun je terecht bij een vitaliteitscoach.

Meer lezen uit deze categorie 'Coachen':

Positieve psychologie deel 7: 20 jaar jong, tijd voor een feestje?

Psychologie is de studie van het menselijk gedrag en de laatste honderd jaar toch vooral van ziekelijk gedrag. Hoewel er natuurlijk wel onderzoeken plaatsvonden die methoden onderzoeken om ons zelf te verbeteren, zijn die ondergesneeuwd geraakt. Vanaf 1998 veranderde...

Lifecoachen en de verkoop van de Amerikaanse droom

Gewoon gelukkig zijn is uit en daarvoor in de plaats moeten we gaan 'thriven', het liefst volgens de Amerikaanse droom. Je kunt het ogenschijnlijk allemaal bereiken met de moderne lifecoach. Lifecoachen Het leven kent vele hobbels en soms is het handig als iemand je...

Dit onderwerp komt aan bod in de volgende opleidingen:

Meer lezen uit overige (kennisbank) categorieën:

Spierhypertrofie deel 4: Meer schade, meer spiergroei?

  De zoektocht naar efficiëntere manieren van het bereiken van spierhypertrofie heeft drie mechanismen blootgelegd, namelijk trainingsvolume, metabole stress en spierschade. Wat is de rol van de laatste en is het überhaupt noodzakelijk?Groei zonder schade Om...

‘The China Study’ – Red jezelf, word veganist?

  Het onthouden van consumptie van dierlijke producten, zoals veganisten doen, wordt geassocieerd met een betere gezondheid. Veel veganisten zijn meer bewust bezig met gezondheid en daardoor roken en drinken ze minder dan gemiddeld. Ze zijn ook vaak (lichamelijk)...

Redactionele noot

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, worden opgeslagen of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

We vernemen graag feedback over onze artikelen, omdat we verantwoording afleggen voor claims belangrijk vinden. 

Wil je kennis uitwisselen over vitaliteit, fitness en leefstijl met andere (aspirant)professionals, bezoek dan Café Chivo op Facebook.

 

Geraadpleegde bron(nen)

Share This