Hoe effectief is Acceptance and Commitment Therapy (ACT) bij chronische pijn?

door | dec 27, 2017 | Klinische leefstijl, Pijn, Vitaliteitstherapeut | 0 Reacties

Volgens de klinische afdeling van de APA (American Psychology Association) is er overtuigend bewijs voor Acceptance and Commitment Therapy bij de behandeling van chronische pijn. Het is echter onduidelijk waar dit standpunt op gebaseerd is.
Oorsprong
Acceptance and Commitment Therapy (ACT) is een relatief nieuwe vorm van gedragstherapie die eind 20e eeuw ontwikkeld is door de psycholoog Steven C Hayes. In ACT worden cliënten geleerd zich te richten op zaken waar ze direct invloed op hebben zoals gedrag en niet zozeer op zaken waar ze geen controle over hebben, zoals terugkerende ongewenste gevoelens. Het accepteren van zaken waar men geen invloed op heeft, zonder erin te berusten, is de kern van ACT. De behandeling bestaat uit zes kernprocessen, die onderling met elkaar verbonden zijn en waar het inmiddels overbekende mindfulness een deel van uitmaakt. Het is onduidelijk wat er precies vernieuwend is aan ACT, maar therapeuten vinden de concrete aanpak fijn.
Geen oplossing, maar een hogere tolerantiegrens
Chronische pijn
Pijn zou functioneel moeten zijn, zodat men bewust is dat er iets mis is met het weefsel in het lichaam. Het zou moeten leiden tot tijdelijk minder belasten van het aangedaan deel en het voorzien van gepaste zorg. In bijna alle gevallen zou men binnen 6 weken een aanzienlijke verbetering moeten hebben van de symptomen, aangezien weefsel snel voldoende hersteld om weer te functioneren. Als pijn langer duurt dan 12 weken, dan is er sprake van chronische pijn. In sommige gevallen is dat te koppelen aan chronische ontstekingen, maar veel vaker heeft het geen directe relatie meer met een onderliggende pathologie. In dat geval is pijn zelf de pathologie en is vitaliteitstherapie geindiceerd. Er valt niet iets tastbaars te behandelen en gaat men er vanuit dat men de client alleen maar leren de pijn te tolereren, hetgeen psychologische flexibiliteit wordt genoemd, een vorm van coping. ACT zou op basis daarvan een passend antwoord kunnen vormen.
Volgens de APA is het bewijs sterk van ACT als interventie bij chronische pijn
Standpunt APA
Volgens de APA is ACT vanaf 2011 evidence-based te noemen en beroept zich op talloze onderzoeken, waaronder systematische overzichtsartikelen en meta-analyses. Deze laatsten leggen het meeste gewicht in de schaal als het gaat om bewijskracht en ACT lijkt dan ook effectief op basis van deze analyses. Van de verschillende behandelgebieden waaronder depressie en psychose, is alleen chronische pijn gecatalogiseerd als  ‘Strong’. De APA acht de bewijskracht voor effectiviteit van ACT dus hoog en dat standpunt is gebaseerd op twee meta-analyses (Veehof 2011, Hann 2014) met ACT als interventie op chronische pijn. Beiden suggereren dat ACT werkzaam is, maar niet beter dan andere psychologische interventies. De uitkomst is niet zozeer het minderen van pijn, maar het vergroten van de psychologische flexibiliteit, zodat men beter om kan gaan met de pijn. ACT adresseert dus niet de oorzaak van pathologische pijn.

De analyse van een ratjetoe

De analyse
We zullen van de twee opgevoerde bewijzen, de meest recente meta-analyse onder de loep nemen. In totaal gaat het om 10 RCT’s, waarvan er 4 een wachtlijst als controlegroep hebben. Dat is het eerste probleem, aangezien behandel/interventiegroepen het altijd beter doen dan wachtlijstgroepen ongeacht de behandeling. Een actieve controlegroep zou de minimale norm moeten zijn. Het gegeven dat bijna de helft van de onderzoeken in deze analyse een wachtlijst als controlegroep heeft, is veelzeggend. Het betekent bijna altijd dat het hier niet gaat om formeel opgezette onderzoeken, maar om behandelaars die hun eigen kliniek / praktijk inzetten om onderzoek te doen. Ze praktiseren en geloven in de methode. Dat blijkt ook als je de profielen van het overgrote deel van de auteurs bestudeert. De kans op bevooroordeling is daarmee groot en dat vormt het tweede probleem. Onderzoekspopulaties moeten groot genoeg zijn om toeval te minimaliseren en slechts 4 van de 10 onderzoeken halen nipt de minimale groepsgrootte, niet eens de helft dus. Met bijna 40 uitkomstmaten is het lastig om de onderzoeken met elkaar te vergelijken en het vormt een slechte basis voor een meta-analyse. Het is ook gebruikelijk om te zien of een onderzoek of een specifieke groep onderzoeken meer gewicht in de schaal leggen dan anderen en daarvoor wordt meestal een sensitiviteitsanalyse gehanteerd. Het aantal onderzoeken is echter zo klein en zo verschillend, dat men dat niet eens heeft geprobeerd.

Volgens Steven Hayes, uitvinder van ACT, is de methode bruikbaar voor bijna alles

Op basis van deze 5 punten kunnen we niet anders dan tot de conclusie komen dat het bewijs voor ACT bij chronische pijn zwak is. Het is dan ook een raadsel hoe de APA tot een andere conclusie gekomen is, zonder de enorme beperkingen te bespreken van de analyses waarop het standpunt gebaseerd is. Het is dan ook zorgelijk dat ACT zo wijd verbreid wordt ingezet en toegepast. Vooral de overtuiging dat bewijs van effectiviteit inmiddels binnen is, baart zorgen. Mindfulness, onderdeel van de ACT aanpak, kampt met dezelfde kwaliteitsproblemen in onderzoeken. Veel lastiger is dat men decennia aan pijnwetenschap negeert, aangezien het mogelijk is om op verschillende manieren de pijn te verminderen, waaronder de inzet van een placebo pil. Bij elkaar betekent het dat ACT een veel te hoge status toebedeeld krijgt, waardoor het zoeken naar effectievere alternatieven wordt ontmoedigd.

Conclusie
Chronische pijn beperkt de vrijheid zowel fysiek als mentaal en is daarom een belangrijk interventiegebied om de vitaliteit te verhogen. Acceptance and Commitment Therapy (ACT) adresseert niet de onderliggende oorzaak van pijn, maar zou de psychologische flexibiliteit (coping) moeten verhogen. Ondanks de positieve aanbeveling van de Amerikaanse Psychology Association (APA) is het bewijs van effectiviteit ronduit zwak. ACT kan een plek hebben bij chronische pijn, maar psychologische interventies die pijn in plaats van coping adresseren hebben de voorkeur.

Meer artikelen uit deze categorie 'Klinische leefstijl':

Voor chronische pijn kun je naar de vitaliteitstherapeut

Ongeveer 18 procent van de Nederlandse bevolking heeft last van chronische pijnklachten en ze kunnen niet echt ergens terecht. Bloed- en beeldvormend onderzoek wijzen niets uit en pijnstillers werken steeds korter. De vlucht naar het alternatieve circuit is...

Boekrecensie: Diabetes type 2? Maak jezelf beter

Een vroegtijdige diagnose, behandeling en leefstijlaanpassingen kunnen diabetes type 2 voorkomen een zelfs terugdraaien. Dit staat op de achterzijde van het boek geschreven door specialisten Hanno Pijl en Karine Hoenderdos. Het is geen nieuw boek, maar wel een die dit...

Meer koolhydraten effectief bij diabetes

Met al het lowcarb-geweld in het nieuws lijkt het alsof afslanken meer met koolhydraten te maken heeft dan met de energiebalans. Men lijkt er zelfs van overtuigd dat lowcarb de enige optie is bij diabetes type 2. Dit is echter in strijd met al het bewijs. Koolhydraten...

Dit onderwerp wordt behandeld in de opleidingen:

Recente artikelen (Kennisbank) uit overige categorieën:

 

Positieve psychologie deel 7: 20 jaar jong, tijd voor een feestje?

Psychologie is de studie van het menselijk gedrag en de laatste honderd jaar toch vooral van ziekelijk gedrag. Hoewel er natuurlijk wel onderzoeken plaatsvonden die methoden onderzoeken om ons zelf te verbeteren, zijn die ondergesneeuwd geraakt. Vanaf 1998 veranderde...

Spierhypertrofie deel 4: Meer schade, meer spiergroei?

  De zoektocht naar efficiëntere manieren van het bereiken van spierhypertrofie heeft drie mechanismen blootgelegd, namelijk trainingsvolume, metabole stress en spierschade. Wat is de rol van de laatste en is het überhaupt noodzakelijk?Groei zonder schade Om...

Redactionele noot

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, worden opgeslagen of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

We vernemen graag feedback over onze artikelen, omdat we verantwoording afleggen voor claims belangrijk vinden. 

Wil je kennis uitwisselen over vitaliteit, fitness en leefstijl met andere (aspirant)professionals, bezoek dan Café Chivo op Facebook.

 

Geraadpleegde bron(nen)

  • Hann KEJ (2014), McCracken LM. A systematic review of randomized controlled trials of Acceptance and Commitment Therapy for adults with chronic pain: Outcome domains, design quality, and efficacy. Journal of Contextual Behavioral Science Volume 3, Issue 4, October 2014, Pages 217-227
  • Forman E (2015), Kaye J. Problem Area: Chronic or persistent pain treatment: Acceptance and Commitment Therapy for Chronic Pain. Society of Clinical Psychology 2015
  • Veehof MM (2011), Oskam MJ, Schreurs KM, Bohlmeijer ET. Acceptance-based interventions for the treatment of chronic pain: a systematic review and meta-analysis. Pain. 2011 Mar;152(3):533-42

Share This